Koca Sinan Paşa Külliyesi: Osmanlı Mimarisinin Görkemli Örneği

Pek çok hayratı olan Koca Sinan Paşa; cami, darulkurra, medrese, hamam, imaret, sebil, han vb. yapılar inşa ettirip bunlara önemli miktarda gelir tahsis etmiştir. II. Selim, III. Murat ve III. Mehmet dönemlerinde sadrazamlık yapmış önemli bir devlet adamıdır. Yemen ve Tunus Fatihi olarak da bilinmektedir. Arnavut asıllı olan Sinan Paşa; devşirme olarak saraydaki Enderun mektebinde yetiştirilmiş, Sadrazamlık makamına kadar başarı ile yükselmiştir. 1596 yılındaki vefatının ardından bu külliye içindeki türbesine defnedilmiştir. Sinan Paşa özellikle seferlerde büyük gelirler elde etmiştir. Zira öldüğünde terekesinde 600 bin altın, milyonlarca gümüş akça, sandık sandık mücevherat, 600 samur kürkü kayda geçmiştir. Sinan Paşa’ya ait tüm evrak ve arşiv belgeleri Topkapı Sarayı’nda Sinan Paşa Arşivi’nde saklanmaktadır.Divanyolu Caddesi’nden basık kemerli bir cümle kapısı ile avlusuna girilen ve etrafı pencereli olan bir ihata duvarı ile çevrilmiş olan Külliye’ye ait yapılar kesme taş işçiliği ile görkemli bir şekilde inşa edilmiştir. Pencerelerde dövme demir şebekeler vardır. Hüseyin Ayvansarayi’nin Hadikatü-l Cevami adlı eserinde buradaki medrese bir “Darülhadis” olarak zikredilir. Medresenin plan şemasına baktığımızda; dikdörtgen şeklindeki bir iç avlunun dört yanında on altı adet medrese hücresi konumlandırıldığı görülür. Dershanesi kare planlıdır. Yapının avlusunun ortasında sekiz sütunçeli bir şadırvan bulunur. Külliyenin en gösterişli parçasının “Türbe” olduğu barizdir. Cephesi oldukça hareketli bir görünümdedir. Plan şemasına baktığımızda; onaltıgen, basık kubbeli ve kapısının önünde sundurma olan bir yapıdır. Bu; beş mermer sütunun taşıdığı üzeri meyilli bir revaktır. Türbenin etrafı ve medrese ile ihata duvarı arasında kalan bahçe XVIII. yüzyılda hazire haline gelmiştir.

Koca Sinan Paşa Türbesi

Külliyenin diğer bir parçası olan sebil; mermer bir kaideye oturmaktadır. Sekizgen planlıdır. Sivri kemerleri taşıyan mukarnaslı başlıklara sahip gömme sütunları vardır. Yola bakan beş su verme açıklığı dökme demirden olup, petek şeklinde şebekelere sahiptir. Bunlara ait mermer alınlıklar da ajurludur. Mülkiyeti Vakıflar Genel Müdürlüğü’ne ait olan bu güzel Koca Sinan Paşa Külliyesi; İstanbul’un kalbi sayılabilecek turistik konumunda, sessiz ama gururlu biçimde ziyaretçilerini ağırlamaktadır.

*Bu yazının başlığı yazardan bağımsız editoryal olarak hazırlanmıştır.