Bir etnik kültür merkezi: Mahaçkale
12:00, 28/07/2025, Pazartesi
MecraMecra
Mahaçkale şehrinin genel görüntüsü.
Rusya’nın en eski şehirlerinden biri olan Dağıstan’ın başkenti Mahaçkale, Dağıstan’ın en gelişmiş şehridir. Nüfusunun neredeyse tamamı Müslüman olan Mahaçkale, yüzlerce yıldır İslâm şehri olarak anılmaktadır. Etnik yapısı itibarıyla da çok zengin bir şehir olan Mahaçkale’de başta Avarlar, Kumuklar ve Darginler olmak üzere onlarca halk bir arada yaşamaktadır.
Kuzey Kafkasya’nın en gelişmiş şehirlerden ve Rusya’nın en eski şehirlerinden biri olan Dağıstan’ın başkenti Mahaçkale Hazar Denizi sahillerinin kıyısında kurulmuş ve şehirde şuanda 558.054 kişi yaşamaktadır. Mahaçkale etnik yapısı itibarıyla de çok zengin bir şehir.
- 2002 yılı nüfus sayımı verilerine göre şehrin etnik yapısı şu şekildedir: Avarlar % 26,8; Kumuklar % 17,7; Darginler 13,8; Laklar % 13; Lezgiler % 12; Ruslar % 8; Tabasaranlar % 2; Rutullar % 1,1; Nogaylar % 0,9; Ahullar % 0,7; Zahurlar % 0,4; diğer halklar % 3,6.
İdari olarak Lenin, Sovyet ve Kirov olmak üzere üç ilçeye ayrılan Mahaçkale’ye ayrıca, sekiz şehir tipli kasaba ve altı köy de bağlıdır.
Rusların Kuzey Kafkasya’yı işgali sonrası bölgede toprak ve göç meseleleri gündeme alınmıştır. Ovada ve şehirde yaşayan halkların olduğu yerlere Dağlı halklar yerleştirilmiş ve şehirler bir nevi metropol hüviyetine bürünmüştür.
Yüzlerce yıldır İslâm şehri olan Mahaçkale’da onlarca halk bir arada yaşamaktadır. Mahaçkale Dağıstan’ın en gelişmiş şehridir. Ülkedeki endüstrinin temeli
Mahaçkale
ve İzerbaş
yakınlarındaki petrol ve doğalgaz yataklarına dayanır.Eskiden Mahaçkale’nin bulunduğu arazide 7. yüzyılda Hazar Kağanlığı’nın başkenti olan
Semender
bulunuyordu. Bugünkü Mahaçkale’nin tarihi 1847’de Anci Arka’ya yapılan Petrovsk Kalesi
’nin inşa edilmesiyle başlamıştır. Asında Rusya’nın en eski şehirlerinden biridir. Hazar Türk Kağanlığı
’nın 7. Yüzyıldaki başkenti Semender’den sonra bölgeyi Kumuk Türk Şamhallığı
yönetmiş ve Tarki şehrini başkent olarak kullanmışlardır.
Tarki-tau (Tarki-dağ)
Mahaçkale eteklerinde çok eski bir Türk iskân şehridir. Kumuklar
ve Gazi-kumuklar
bölgeye Anjikala demektedirler ve kaynaklarda Mahaçkale’nin eski ismi bu şekilde geçmektedir. Bugün başkent Mahaçkale’nin Rusya süper ligindeki takımı; bir zamanlar Roberto Carlos
ve Samuel Eto
’nun oynadığı Anzhi (Anji)
ismi buradan gelmektedir. Dolayısı ile kronolojik olarak şehrin isimleri şu şekilde değişmiştir; Semender-Tarki-Ancikala-Petrovsk-Şamilkale-Mahaçkale. Petrovsk
Kalesi, 24 Ekim 1857
’de Petrovsk şehrine dönüştürülmüştür.
Dağlı (Kuzey Kafkasya) Cumhuriyeti döneminde (1917-1919)
şehrin adı Dağıstanlılar ve Kuzey Kafkasya halkları tarafından Şamilkale
olarak değiştirilmiştir. Kafkas-Rus savaşları yaşanırken Kuzey Kafkas İslâm Ordusu tarafından 6 Ekim’de Derbent, 27 Ekimde Temirhan – Şura
ele geçirilmiştir. 8 Kasım 1918’
de Türk Ordusunun Mahaçkale’ye girmesiyle birlikte Dağıstan harekâtı fiilen tamamlanmış oldu. Ancak Mondros Ateşkes Antlaşması ile Osmanlı Ordusu bölgeden çıkmak zorunda kaldı ve böylece Sovyetler Mahaçkale’yi ele geçirdiler.
Mahaçkale’nin tarihi ile ilgili şuan Dağıstan devletinin resmî çalışmaları ve görüşmeleri yapılıyor. Tarki şehrinin tarihi Mahaçkale tarihi olarak kayıtlara girmek üzere. Bu şekilde olduğunda Mahaçkale tarihi hak ettiği yeri alacak, Moskova ve Kiev’den daha eski bir şehir olacaktır.
Sultan Ahmet Camii örnek alınarak 1997 yılında inşa edilen Mahaçkale'deki
Merkezî Cuma Camii
veya diğer adıyla Yusuf Bey Camii Türkiye’nin de yardımlarıyla yapılmış Dağıstan’ın en büyük camisidir ve 17 bin kişi ibadet edebilmektedir.
12 Eylül 2012’de Dağıstan’ın başkenti Mahaçkale’de
“Hacı Murat
” adlı bir romanın da yazarı olan Rus yazar Lev Tolstoy
ve Hacı Murat
’ın anıtının açılışı yapıldı.Şehrin
Alburikent, Atlıboyun, Boynak ve Kazanış
bölgelerinde yaşayan Kumuk Türkleri, 1918 yılında Kozak eşkıya Biçerahov
’un gruplarına karşı şehrin kurtuluşu için savaşarak şehit düşen Türk askerleri adına 2018’in Aralık ayında bir anıt inşa ettiler. Bu anıt Rusya’da büyük tartışmalar yarattı ve “işgalci Türk askerleri”ne neden anıt yapıldığı Rus medyasında uzun süre tartışıldı. Tepkiler üzerine anıttaki ifadeler değiştirilse de Dağıstanlılar vefa örneği göstererek sonuna kadar hatıraya sahip çıktılar.Türkiye’den Mahaçkale’ye direk uçuşlar olduğu gibi aktarmalı olarak Rusya’dan da gitmek mümkün. Mahaçkale’de gezilecek yerler: Tarki-dağ’a çıkıp tüm Mahaçkale’yi Hazar deniziyle birlikte seyredebilirsiniz. Ayrıca yüzlerce yıllık şehir kalıntılarını ve üzerlerinde al-bayraklar olan mezarları görebilirsiniz. Dağıstan Tiyatro binası ve Dağıstan etnografya müzesi gezilmesi gereken yerlerden.
Dağıstan Etnografya Müzesi
’nde bir çok halkın binlerce yıllık sanat eserlerini görebilirsiniz. Hazar sahillerinde dolaşabilirsiniz. Levs Tolstoy ve Hacı Murat anıtını ziyaret edebilirsiniz. Dağıstan devlet başkanlığı sarayı da görülmeye değer.
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.