Bursa'nın işgalden kurtuluşu

Bursa, 8 Temmuz 1920'de Yunanların işgaline uğradı. Türklerin 594 yıl önce gerçekleştirdiği fethin intikamını almak için adeta can atan Yunan kuvvetlerine şehre girişte Bursalı Rumlar eşlik etmişti.

Yeşil Bursa'ya girer girmez Osman Gazi ve Orhan Gazi'ni türbelerini tekmeleyip önünde yakışıksız pozlar vererek fotoğraf çektirdiler. Orhan Gazi ile evlenip Müslüman olan Nilüfer Hatun'un kabrini talan ettiler. 8 Temmuz 1920’den 11 Eylül 1922’ye kadar süren Yunan işgali boyunca Bursa’nın köy ve kazalarında türlü zulüm, işkence ve cinayet meydana geldi. Tüm yaşananlar Bursa Encümen-i Vilâyet Daimî Baş Kâtibi Canib Bey’in hazırladığı Bursa Vilâyetinde Yunan Fecâyii isimli eserde anlatıldı. İşkence ve cinayetle yetinmeyen Yunanlar şehrin kültürel mirasını da yakıp yıkmak için her şeyi yaptılar. Camiler ahıra çevrilirken, fabrikalar ve iş yerleri yok edildi. Bursa ipeğinin üretiminde son derece önemli olan dut ağaçları ateşe verildi.

Canib Bey’in aktardığına göre sadece Bursa’da 822 kişi şehit edilmiş, 383 kişi yaralanmış, 5 bin 617 kişi darp ve işkenceye maruz kalmıştı. Binden fazla kişi ise esir edilmişti. Eski payitaht ve ilk altı Osmanlı padişahının türbelerinin bulunduğu Bursa’nın işgale uğraması, ülke genelinde büyük bir buhrana yol açtı.

Osman Gazi ve Orhan Gazi’ye yapılan saygısızlık özellikle TBMM’de ve dönemin gazetelerinde çok fazla gündeme geldi ve Anadolu’nun silkelenip milli mücadeleye canla başla sarılmasında önemli rol oynadı. Şehrin işgalden kurtarılması ise 26 Ağustos 1922’de başlayan Türk ordusunun taarruzu ile mümkün oldu. Afyon bölgesinde planlandığı gibi hızla gelişen Türk Taarruzu ile Batılıların aşılamaz diye böbürlendikleri Yunan savunma mevzileri Türk ordusunun ilk hamlesinde yarıldı.

Türk ordusu geri çekilmekte olan Yunan ordusunu hızlı bir takibe aldı ve 8 Eylül’de Bursa önlerine ulaştı. Türkler, 10 Eylül akşamı Yunanları püskürterek Bursa’ya girmeyi başardı. Albay Deli Halit Komutasındaki Kocaeli Grubu ve Şükrü Naili Paşa komutasındaki 3. Kolordu, 10 Eylül gecesinden itibaren tüm Bursa’yı Yunan işgalinden kurtardı.