Kâbe örtüsünün serüveni
14:00, 25/05/2026, Pazartesi
MecraMecra
Kâbe örtüsünü hazırlamak ve örtmek, tarih boyunca şeref simgesi olarak kabul edildi.
Kâbe örtüsünün değiştirilmesi, Hac döneminin en önemli geleneklerinden biri. Bu gelenek oldukça eski bir zamandan bize yadigâr. İslâmiyet öncesi dönemlerde Arap zenginleri, kralları ve halkın eşrafı tarafından yerine getirilen Kâbe örtüsünün hazırlanması ve örtülmesi işi, İslâmiyet’in gelmesiyle halifelerin üstlendiği bir görev halini aldı. Kâbe örtüsü tarih boyunca Yemen’den, Irak’tan, Horasan’dan, İstanbul’dan ve Mısır’dan “mahmel” adı verilen kervanlarla taşındı Mekke’ye. Mahmel kervanları Mekke’ye girerken büyük bir kutlama ile karşılanıyordu. Günümüzde ise toplam 658 metrekare büyüklüğündeki Kâbe örtüsünün dokunması için yaklaşık 670 kilo saf ipek, 120 kilo gümüş ve altın kullanılıyor.
Her yıl hac döneminde
hacılar Arafat’ta vakfe duası yaparken
, Mekke’de de ayrı bir heyecan
yaşanıyor. Kâbe’nin örtüsünü ilmek ilmek hazırlayan210 kişilik topluluk
, ellerinde özenle taşıdıkları örtüyü, onu yerine yerleştirmek için Kâbe’de bekleyen ekibe
teslim ediyor.Kâbe örtüsünün değiştirilmesi
hac döneminin en önemli geleneklerinden
biri. Bu gelenek oldukça eski bir zamandan
bize yadigar. İslâmiyet öncesi
dönemlerde Arap zenginleri, kralları ve halkın eşrafı
tarafından yerine getirilen Kâbe örtüsünün hazırlanması ve örtülmesi işi, İslâmiyet’in gelmesiyle halifelerin üstlendiği bir görev
halini aldı.
Mecra
Hilafet kervanları surreler
Kâbe'nin 1919 yılına ait bir fotoğrafı.
İslâm öncesi dönemlerde Kâbe
kisve, hizz, burud, hubur ve anmat (hasır)
adı verilen ve o dönemlerde giysi kumaşı olarak da kullanılan
kumaşlarla örtülüyordu. Bu kumaşların en belirgin özelliği
kurban edilecek hayvanların üzerine de örtülüyor olmasıydı.O dönemlerde Kâbe’yi örtme görevi şeref ve fazilet bakımından Araplar arasında en üstün kişilerin vazifesi olarak görülüyordu.
Kâbe örtüsü örtmek, halk arasında
imtiyaz sahibi olmanın
bir göstergesiydi. Cahiliye Arapları Kâbe’yi örttükleri kumaşların aynılarıyla
kurban edilecek olan hayvanları da örterler, ardından onları putlar için bağışlarlardı
.İslâmiyet öncesi dönemlerde
şimdiki gibi ipek örtü
yaygın olarak kullanılmıyordu. Genel olarak has yün, kanvas, deri, hasır, keten ve kilim kumaşları
kullanılıyordu ve tek bir renk değil, farklı renklerde ve motiflerde
kumaşlar seriliyordu Kâbe’nin üzerine.
Kâbe'nin örtüsü hummalı bir çalışmayla değiştiriliyor.
Hz. Peygamber [sav] 630 yılında
Mekke’yi fethettikten sonra
Kâbe’nin içi ve etrafı putlardan temizlenmişti
fakat örtüsüne dokunulmamıştı. O sene içinde bir kadın elindeki buhurdanlıkla
Kâbe’nin etrafını tavaf ederken örtüyü yaktı
. Bu kazanın ardından artık Müslümanların hâkimiyetindeki Kâbe
, Yemen’den getirilen yeni bir örtüyle
örtüldü. İslâm öncesi dönemlerde olduğu gibi kurbanlıkların üzerine örtülen hiçbir örtü
, İslâmiyet’ten sonra Kâbe örtüsü olarak
kullanılmadı.
Mecra
Benî Şeybe: Kâbe’nin anahtarlarını taşıyan aile
Kâbe duvarının örtüsüz halini görmek, yılda sadece iki kez mümkündür.
Hz. Peygamber’in vefatından sonra
Hz. Ebubekir ve özellikle de Hz. Ömer
döneminde Kâbe, kabati denilen
keten kumaşla örtülüyordu. Mısır'ın fethinden sonra, bu kumaş oradan getirilmeye başladı.Emevîler döneminde,
senede iki defa
Kâbe’ye misk gönderilir, namazlardan sonra bu misk Kâbe duvarlarına
sürülürdü. Emevî halifelerinden Yezid döneminden itibaren, Kâbe'nin
ipek bir örtü ile örtülmesi uygulaması başladı. Halife Abdülmelik bin Mervân döneminde
Kâbe örtüsü Şam’da dokunuyor, oradan Medine’ye
gönderiliyordu. Mescid-i Nebevî’de
halka gösterilen örtü, daha sonra Mekke’ye getirilerek
Kâbe’ye örtülüyordu.
Bursa Ulu Camii'de sergilenen 6 asırlık Kâbe örtüsü.
- Abbâsîler döneminde dokuma, boyama ve örtü üzerine işleme teknikleri önceki dönemlere göre daha da gelişmişti. 776 senesinde ilk defa yazı işlemeli Kâbe örtüsü hazırlatıldı. Keten, yün ve ipek kumaştan elde edilen örtü üzerine misk ve amber sürülerek Kâbe’ye örtüldü.
Bazı kaynaklarda 10'uncu yüzyılda Kâbe örtüsünün
Horasan’dan getirilen kırmızı ipek kumaştan
hazırlandığı rivayet edilir. Fâtimîler döneminde
Kâbe örtüsü beyaz ve sarı
renkliydi. İpek kumaşlar Hindistan ve Çin’den
getiriliyordu ve üzerinde iki şeritli altın işlemeler
bulunuyordu.Memlûkler döneminde
siyah ipek ve keten
kullanılan bir kumaştan hazırlanan Kâbe örtüsünün üzerine Kur’ân’da yer alan Hac ayetlerinin işlenmesi âdet oldu.
Mecra
Âlemlere hidayet ve bereket kaynağı: Kâbe
İranlı yönetmen Mecid Mecidi'nin Hz. Muhammed’in (s.a.v.) çocukluğunu konu alan filmi "Muhammed"ten bir kare.
Osmanlı döneminde Yavuz Sultan Selim “iki kutsal Haram'ın hizmetçisi” (Hâdimu'l-Harameyni'ş-Şerîfeyn) unvanını almıştı ve örtüyle bizzat ilgileniyordu.
O dönemde
Kâbe örtüsü
siyah ipekten üretiliyordu. Renk, dikiş ve işleme
olarak örtü, Memlûklerin
hazırladığı örtüye çok benziyordu. Örtünün hazırlanması 30 günde sürüyordu
. 1706 senesine kadar
Mısır’da hazırlanan örtü, o tarihten 1860 yılına kadar
İstanbul’da dokunmaya başladı. Örtünün İstanbul’dan İskenderiyye’y
e götürülmesi tam 11 günlük bir zamanda gerçekleşiyordu
.
Günümüzde Kâbe örtüsü her yıl yenileniyor.
Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde artık yeniden Mısır'dan gönderilen örtü, sonrasında Hicaz'da hazırlanmaya başladı:
1927 senesinde, Suudi Arabistan'ın kurucusu
Kral Abdulaziz, Mekke Valisi olan
oğlu Kral Faysal’a Kâbe örtüsü (kisve) için bir atölye
kurmasını emretti. O tarihte Mekke’de kurulan
atölye, 1974 yılında Mekke dışına taşındı.Kâbe örtüsü tarih boyunca
Yemen’den, Irak’tan, Horasan’dan, İstanbul’dan ve Mısır’dan
“mahmel” adı verilen kervanlarla Mekke’ye taşındı. Mahmel kervanları Mekke’ye girerken büyük bir kutlama
ile karşılanıyordu.
Mecra
Kâbe’yi yüzerek tavaf eden genç
Kâbe örtüsünün hazırlanması, oldukça emek isteyen bir iş.
Toplam 658 metrekare büyüklüğündeki Kâbe örtüsünün dokunması için günümüzde yaklaşık 670 kilo saf ipek, 120 kilo gümüş ve altın kullanılıyor.
Her yıl değiştirilen Kâbe örtüsünün eskisi
zemzem suyuyla
yıkandıktan sonra müzelerde sergilenmesi için farklı İslâm ülkelerine ve hediye olarak İslâm dünyasındaki çeşitli şahsiyetlere
gönderiliyor.
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.