Divânu Lugâti't-Türk'teki akrabalık adları Türkçenin köklü aile kültürünü yansıtıyor

Kaşgarlı Mahmud tarafından 11. yüzyılda kaleme alınan Divânu Lugâti't-Türk, yalnızca Türkçenin ilk kapsamlı sözlüğü olma özelliğiyle değil, dönemin sosyal hayatına ilişkin sunduğu bilgilerle de önem taşıyor. Eserde yer alan akrabalık adları, Türk toplumunda aile bağlarının ne kadar ayrıntılı bir şekilde adlandırıldığını ortaya koyuyor.

Divânu Lugâti't-Türk'te ailenin en küçük çocuğu için "aştal" kelimesi kullanılırken, "eke" abla, "açık" ise ağabey anlamına geliyor. Küçük kız kardeş "singil", küçük erkek kardeş ise "ini" olarak adlandırılıyor. Yeğen için "çıkan", dayı için "tagay", hala ve teyze için ise "küküy" sözcükleri kullanılıyor.

Eserde evlilik yoluyla kurulan akrabalık ilişkileri için de özel kelimeler bulunuyor. Dünür "tünür", damat "küdhegü", gelin "kelin", bacanak "namca", enişte "yezne" ve yenge ise bugünkü kullanımına oldukça yakın biçimde "yenge" olarak yer alıyor.

Dil tarihçileri, Divânu Lugâti't-Türk'te yer alan bu akrabalık adlarının, Türkçenin tarihsel gelişimini ortaya koymasının yanı sıra Türk toplumunda aile ilişkilerine verilen önemi de gösterdiğini belirtiyor. Günümüzde bazıları kullanım dışı kalmış olsa da, "ini", "kelin", "yezne" ve "yenge" gibi kelimelerin farklı Türk lehçelerinde yaşamaya devam etmesi, ortak dil mirasının izlerini günümüze taşıyor.