Faslı bir davetçi: Abdusselâm Yâsîn
17:00, 14/02/2026, Cumartesi
MecraMecra
Ömrü boyunca ülkesinde İslâm’ın daha iyi yaşanması için mücadele eden Abdusselâm Yâsîn, bu uğurda zindana atılmaktan ev hapsine birçok bedel ödedi.
Abdusselâm Yâsîn, ortaya koymuş olduğu yeni ve bütüncül bakış açısıyla dünyada Müslümanlar tarafından tanınmış, Fas’ın önemli âlimlerden birisiydi. “Ya İslâm Ya Tufan” başlıklı mektubu Fas kralına gönderdikten sonra yaşadığı cezaevi süreciyle beraber dünyanın farklı ülkelerindeki Müslümanların gündemine girdi ve kitapları çeşitli dillere tercüme edildi.
Eğitim ve çalışma hayatı
Abdusselâm Yâsîn
, 1928 yılında Marakeş’te dünyaya geldi. İdrîsî eşrafına bağlı olan ailesi Mağrib’te tanınan ve hayırla yad edilen bir aileydi. Çocukluğunda Kur’ân-ı Kerîm’i ezberleyerek hafız oldu. Hafızlığın ardından ilk eğitimini Arapça ve edebiyat alanlarındaki yetkinliğiyle tanınan hocası el-Muhtar es-Sûsî’den aldı. Es-Sûsî, Marekeş’te bir okul açarak yetenekli talebelerin eğitimiyle ilgilendi. Abdusselâm Yâsîn de bu yetenekli talebeler arasındaydı. Henüz 12 yaşında Arapçanın derinliklerine daldı ve dil hususunda kendisini oldukça iyi yetiştirdi.
Mecra
Fas İslâmı ve Fas’ın din diplomasisi
Abdusselâm Yâsîn, gençlik yıllarında.
Kuşkusuz Arapçaya bu denli vukufiyeti, Kur’ân-ı Kerîm’e olan bakışını ve anlayış kapasitesini geliştirecekti.
Karaviyyin Üniversitesi’ne bağlı İbn Yusuf kolejine girmeye hak kazandı. Dört sene burada eğitim gördükten sonra buradan birincilikle mezun oldu ve dil öğrenme kabiliyeti burada da dikkat çekti. Bu dönemde farklı diller öğrenmeye karar verdi. Yabancı dildeki çeşitli dergileri ve kitapları incelemeye başladı. İlerleyen günlerde
Fransızca, İngilizce ve Rusça öğrenecekti.
Mezuniyet sonrası sınavlara giderek Rabat’taki öğretmen okuluna girmeye hak kazandı. Rabat’ın zengin kültürel ortamı hayata daha geniş bir perspektiften bakmasını sağladı. Dünyayı tanımaya başladı. Arkadaşlarıyla oluşturdukları ilmi gruplarla okumalarını çeşitlendirdi. Okumakla kalmayıp müzakere ediyor, böylelikle ufku açık bir okur haline geliyordu.Öğretmen okulundaki bereketli günlerin ardından el-Cedide’de bir ilkokula tayini çıktı. Annesiyle beraber el-Cedide’ye yerleşti. Öğretmenlik yaptığı süreçte birçok talebe yetiştirirken kendi eğitimini de ihmal etmedi. Rabat’taki Kral 5. Muhammed Üniversitesi’ne bağlı İslâm Araştırmaları Yüksek Okulu’nda derslerini tamamladıktan sonra diplomasını aldı.
Arapça doktorasını almış şekilde Marakeş’e geri döndü ve Bakanlıkta ilköğrenim müfettişi olarak görev yapmaya başladı.
Görevi boyunca çeşitli projeler yürüttü. Müfettişlikleri iyileştirme, bakanlığa bağlı kurumlarda müdürlük gibi vazifelerin yanı sıra Fransa, ABD, Lübnan, Tunus ve Cezayir gibi ülkelere seyahat etti. Pedagoji alanında kitaplar yazdı.
Ya İslâm Ya Tufan
Kırklı yaşlarına yaklaşırken kariyer basamaklarını emin adımlarla ve hızla tırmanıyordu. Yapmış olduğu çalışmalar Fas genelinde ününü artırmıştı. Bu dönemde kitapları ihtilafın sebeplerinden birisiydi. Zira Abdusselâm Yâsîn, sadece dergâhta kalmayan, devlete taalluk eden meselelerde de söz söylemeye başladı.
Fas’ın en büyük tasavvufî cemaatlerinden Budşîşiyye’ye bağlandı.
Abdusselâm Yâsîn, altı yıl boyunca Şeyh Abbas’ın sohbetinde ve hizmetinde bulundu. Şeyh Abbas’ın vefatının ardından varisi Şeyh Hamza ile Abdusselâm Yâsîn arasında yaşanan ihtilaflar ayrılığa sebep oldu ve Abdusselâm Yâsîn cemaatten ayrılarak kendine ait bir yöntem belirledi.
Kaleme aldığı “Davet ve Devlet Arasında İslâm”, “Yarınki İslâm”
Mecra
Arap dünyasının en Batılı kralı
Kitaplarının ardından kaleme aldığı “Ya İslâm Ya Tufan” krala yönelik yazılmış bir nasihat mektubuydu. Devlet yönetiminde yaşanan problemler, güç kavgası, halkın yaşadığı sıkıntılar ve İslâm’ın tam anlamıyla toplumda yaşanmıyor oluşu mektubun temel konuları arasındaydı. Yaklaşık yüz sayfalık mektupta, Abdusselâm Yâsîn, kralı İslâm’a davet ediyor ve Ömer bin Abdulaziz’i örnek göstererek Müslüman bir yöneticinin nasıl olması gerektiğini anlatıyordu.
Büyük bir cüretle, lafı esirgemeden fakat bir o kadar da yumuşak üslupla yapılan
bu davete kralın tepkisi tabii ki müspet olmadı.
Abdusselâm Yâsîn bu mektuptan dolayı yargılanmadan üç yıl altı ay boyunca hapiste tutuldu.
Çeşitli hastalıklarla mücadele ettiği için dönem dönem hastanede yatmak zorunda kaldı. Özür dilese serbest kalabilirdi fakat daha da ileri giderek kralı uyaran ikinci bir mektup daha yazdı. İnandığı yolda taviz vermedi.
Fas Kralına hitaben mektup yazan Faslı muhalif lider Abdusselâm Yâsîn, önce gözaltına alındı, sonra da hapis cezasına çaptırıldı. “Ya İslâm Ya Tufan” başlığını taşıyan mektup, Kral’a Hz. Peygamber ve Dört Halife’nin yolunu örnek alması için çağrıda bulunuyordu. Kralın “müminlerin emiri” sıfatını taşıdığı ülkede, bu ikazın cezası ağır oldu.
Çalışmaları ve eserleri
Hapiste kaldığı süreçte taviz vermedi, fakat bazı görüşlerinde değişikliğe gitti. Daha kuşatıcı bir dil benimsedi ve toplumun dönüşümünde tekâmül fikrini esas almaya başladı. Zaten tanınan birisiydi fakat cezaevi süreciyle birlikte Fas’ta seveni oldukça arttı. Cezaevinden çıktıktan sonra bir camide vaaz vermeye başladı. Vaazları etkili olmaya başlayınca cami kendisine yasaklandı ve camide davet çalışması yapmasına izin verilmedi.
Hapiste geçirdiği dönem, Yâsîn’de bir dönüşüm süreci daha başlatmıştı. Artık Fas toplumuna dair yaptığı değerlendirmelerde “cahiliyye” ifadesini kullanmıyor, önerdiği sosyal dönüşüm planını “devrim” değil “diriliş” olarak ifade ediyordu. Yasin’in üslubu yumuşamış, hayalini kurduğu sosyal dönüşümün tabandan ve belli bir süreç dahilinde gerçekleşmesi gerektiğine ikna olmuştu. Bu sırada Fas’ta yüz binlerce takipçisi ve seveni vardı.
Bunun üzerine Abdusselâm Yâsîn ve arkadaşları çeşitli istişarelerin ardından “Cemaat Ailesi” isminde bir hareket kurdu. Hareketin temel hedefi toplumun davet ve tebliğ yoluyla zamanla düzelmesi ve İslâmî bir kimlik kazanmasıydı. Bu hareket günümüzde "Adalet ve İhsan Cemaati" olarak anılmaktadır.
Sohbetlerinin yanı sıra bu süreçte Cemaat Dergisi, es-Subh ve el-Hitâb gazetelerinde makaleleri yayınlandı. Bu dergi ve gazeteler hareketin yayın organlarıydı.
Yazdığı yayınların çeşitli sayıları toplatıldı ve yazarlar dönem dönem takibata maruz kaldı.
Abdusselâm Yâsîn, “Söz ve İş” başlıklı yazısında Kral İkinci Hasan’ı eleştirdiği gerekçesiyle iki yıl hapis cezasına çarptırıldı.
1985’te cezaevinden çıkmasına rağmen cezalar bitmedi. 2000 yılına kadar ev hapsi ve mecburi ikamet cezası aldı.
Herhangi bir siyasî partiye mensup olmasa da ülkede krala yönelik en etkili muhalefet hareketlerinden birinin yöneticisi olduğu için bu sıkıntıları yaşıyordu. Ev hapsinde bulunduğu süreçte kitaplar ve yazılar yazmaya devam etti. Dönemin kralı Altıncı Muhammed’e bir mektup yazarak “Ya İslâm Ya Tufan”daki gibi yeni kralı da İslâm’a davet etti.
Abdusselâm Yâsîn'in kuruculuğunu yaptığı Adalet ve İhsan Cemaati, Fas'ın en büyük hareketlerinden biri olmuştu.
Bir ömrün sonu
2000 yılında mecburi ikamet cezası sona erince Cuma namazı için camiye gitti, ulusal ve uluslararası basına yönelik bir toplantı düzenledi. Bu süreçte dünyanın farklı ülkelerinden âlimler, davetçiler ve siyasîler Fas’a gelerek Abdusselâm Yâsîn ile görüştü. Fas’ı dolaşarak çeşitli toplantılar düzenledi. Birkaç büyük mitinge imza attı. Her pazar günü yoğun katılımlı sohbetlerine devam etti.
İslâmî ilimler, davet ve siyaset alanında yaklaşık elli kitap kaleme aldı. Arapça ve Fransızca yazdığı eserler İngilizce, Almanca ve Türkçeye tercüme edildi. 2012 yılında vefat edene kadar çalışmalarını sürdürdü.
Vefatının ardından Adalet ve İhsan Cemaati çizgisini koruyarak siyasî bir hareket haline gelmedi, fakat Fas’ın önemli partilerinden Adalet ve Kalkınma Partisi, aralarında bir bağ olmasa bile cemaatin fikirlerini siyasî arenada temsil etti. Yaklaşık 200.000 üyesi olan cemaat, bugün ahlak ve maneviyat esaslı çalışmalarını sürdürmektedir.
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.