"Filistin'i bölüşmek"

Ali Altunkaya
15:00, 29/11/2025, Cumartesi
CategoryMecra
Mecra
"Filistin'i bölüşmek"
29 Kasım 1947'de Birleşmiş Milletler binasında gerçekleşen ve Filistin'i Araplarla Yahudiler arasında bölüştürmeyi amaçlayan oylama ve oylamanın sonucunu ellerinde bayraklarla bekleyen Yahudiler.

29 Kasım 1947 Cumartesi günü tüm dünyanın heyecanla beklediği an gelip çatmıştı. 56 üye ülke delegelerinin Birleşmiş Milletler binasına gelmeye başladığı saatlerde bile kararın ne olacağı hâlâ belli değildi. Toplantı salonunun önünde toplanan ve ellerindeki afiş ve pankartları sallayan bir sürü siyonizm taraftarı, geniş güvenlik önlemleri alan New York polisi ve dünya basınından birçok ajansın muhabirleri bu heyecanlı anı bekliyordu.

Birinci Dünya Savaşı
, İttifak Devletleri'nin
(Avusturya-Macaristan, Almanya, Bulgaristan ve Osmanlı İmparatorluğu)
yenilgisi ve 1917'de
Bolşeviklerin
Rusya'da iktidarı ele geçirerek Sovyetler Birliği'ni kurması gibi sonuçlarıyla
Avrupa siyasî haritasını
kökten değiştirmişti.
Üstelik savaş sonrası değişen
küresel güç dengeleri,
Avrupa’da
yükselen milliyetçilik
akımlarını tetiklemişti. Bir İtilaf müttefiki olan
İtalya
,
İngiltere
ve
Fransa'nın
İtalyanların
savaşa girişini sağlamak için verdikleri sözlerin
barış antlaşmasında yerine getirilmemesi
yüzünden öfkeliydi. Bu öfke sonucunda
Benito Mussolini
önderliğindeki faşist hareket
İtalya’da
iktidarı ele geçirmişti.
Öte yandan savaştan hemen sonra imzalanan
Versay Barış Antlaşması
ile
Almanya
savaşın
ağır faturasını
üstlenmek durumunda kalmıştı.
  • Savaşın bir sonucu olarak 1918-1919 Alman Devrimi ile Alman İmparatorluğu yıkılıp yerine demokratik bir hükümet kurulsa da Adolf Hitler, 1933'te Almanya Şansölyesi olunca ırk temelli ve radikal yeni bir dünya düzenini benimseyerek demokrasiyi ortadan kaldırmış ve kısa süre sonra büyük bir silahlanma gayreti başlatmıştı.
Hitler’in
tekrar silahlanma programını hızlandırıp, zorunlu askerliği başlatarak
Versay Antlaşması'nı
ihlal etmesi ile
Avrupa’da
ortam iyice gerilmiş ve artık tüm dünya
ikinci bir dünya savaşının
ayak seslerini duymaya başlamıştı.
Avrupa’da
tüm bunlar yaşanırken savaşın galipleri
Fransa ve Rusya
ile
Ortadoğu’yu
paylaşma gayretine giren
İngiltere
, bir yandan himaye ve sömürgelerindeki problemler ile uğraşıyor
(özellikle İrlanda ve Hindistan)
diğer yandan işgal ettiği
Filistin topraklarında Arap-Yahudi meselesini
çözmeye uğraşıyordu.

Filistin'de kanlı bir kaos

Filistin
toprakları
İngiltere
için hiç şüphesiz bölgedeki vazgeçilmez bir öneme sahipti. Çünkü
İngilizler
,
Ortadoğu’nun
kalbi
denilen bu topraklarda
Balfour Deklarasyonu
(
1917
) ile sözünü verdikleri
Yahudi devletinin
kurulması için ellerinden geleni yapıyor ve yaklaşan
ikinci bir dünya savaşına doğru
dönemin güçlü ülkelerinden
ABD’yi
yavaş yavaş yanlarına çekmek istiyordu.
Fakat
Filistin’i
yönetmek zannedildiği kadar kolay değildi, nice
imparatorlukların
yıkılışına
sebep
olan
bu kadim toprakların
İngiltere’yi
ne kadar barındıracağı oldukça merak konusuydu.
İki savaş arasında
siyasal, ekonomik ve jeopolitik hırsları
yüzünden
Filistin
serüvenine sürüklenen
İngiltere
ise, birbirleriyle çelişen taahhütlerin tuzağına düşmüştü.
  • Bir yanda 1930 yılında Irak’ın, 1936’da da Suriye’nin Fransızlardan bağımsızlıklarını kazanması ile cesaretlenen Araplar, diğer yanda Hitler soykırıma maruz kalan ve artık devletlerini kurmak isteyen Yahudilerin, İngilizlerin başarısız yönetimi altında birbirlerini yok etmek istemesi olayları bambaşka bir boyuta getirmişti.
https://image.piri.net/resim/imagecrop/2021/10/04/12/56/resized_9aa38-f0c20ea8yuyu.jpg
İngilizler
yaklaşan
Hitler
tehlikesine karşı
Araplarla
dostluk bağlarını koparmamak için
1917
’de
Balfour Deklarasyonu
ile
Yahudi
devleti
sözünü verdiği
siyonistlerle
ters düşmüştü. Üstelik
Filistin’de
kamu düzenini sağlamak için
yüz bin askerden aşağısını barındırmasa
da bu
Yahudi
ve
Araplar
arasındaki ateşi söndürmeye yetmiyordu.
  • Özellikle 1921, 1929 ve 1933 yılları Filistin’de Arap bağımsızlık yanlıları ve Yahudi milis çeteleri arasındaki kanlı bir kaosun yaşandığı yıllar oluyordu. İngiltere için işler artık içinden çıkılmaz bir hal almaya başlamıştı. 1937-1939 yılları arasındaki kargaşa ve üç binden fazla insanın karşılıklı silahlı eylemler ile ölümü olayların ne denli kontrolden çıktığının göstergesi oldu.
Filistin’deki
bu yönetim zorlukları ile baş etmeye çalışan
İngiltere
galip devletler safında yer almasına rağmen
İkinci Dünya Savaşı’ndan
daha da
güç kaybederek
ayrılmıştı.
İngilizler
artık,
imparatorlukları üzerinde
batmadığına inandıkları
güneşin ufuk çizgisinde yok oluşunu
izlemekle meşguldü.
Buna rağmen
İkinci Dünya Savaşı’ndan
iki yıl sonra bile,
İngiliz
askerlerinin hâlâ majestelerinin hizmetinde can verdikleri tek yer
Filistin’di
.
Böylece
1947
yılında
İkinci Dünya Savaşı
sonrasının şartlarında, uzun süredir yönettiği ve sömürdüğü birçok bölgeden resmen çekilen savaş yorgunu İngiltere aynı yıl hem
Hindistan
sömürgesinden hem de
Filistin’den
çekilme kararı almıştı.
İngiltere
Filistin topraklarının yönetilmesi sorumluluğunu henüz çiçeği burnunda yeni kurulmuş
Birleşmiş Milletler Teşkilatı'na
bırakarak bölgeyi terk edecekti.
Üstelik ardında yıllar sonra bile devam edecek
kanlı bir kaos
bırakarak…

Birleşmiş Milletler Teşkilatı

24 Ekim 1945'de
resmen kurulmuş olan
Birleşmiş Milletler Teşkilatı’nın
da meseleyi nasıl çözeceği tam bir muammaydı. Üstelik henüz iki yılı doldurmamış olan bu teşkilata bağlı
56 üyenin çoğu
dış politikaya yeni girmiş ya da bölgeye dair hiçbir bilgisi ve ilgisi olmayan ülkelerdi.
Dolayısıyla
Ortadoğu
ve dünyanın düğüm noktası olan
Filistin
meselesinin nasıl çözüme kavuşturulacağı ve
Araplar
ile
Yahudiler
arasında paylaştırılıp paylaştırılmayacağı ve üye ülkelerin paylaştırma kararına karşı tavırlarının ne olacağı tam bir muammaydı.
Örneğin ayrılmalarını henüz yeni gerçekleştirmiş olan
Hindistan ve Pakistan’ın
oylarının ne yönde olacağı,
Amerika Birleşik Devletleri’nin
hegemonyasına karşı bağımsızlıklarını gösterme fırsatı arayan
Latin Amerika ve Uzak Doğu ülkelerinin
nasıl bir tavır alacağı oldukça merak konusuydu.
Ayrıca
Arap
ülkelerindeki çıkarlarla,
Yahudi
dostluğu arasında kararsız kalmış olan
Fransa
ve
Sovyetler
Birliği’nin
tutumu belli değildi.
Ancak bilinen bir şey vardı ki hiç kuşkusuz bu ülkelerin içinde
oyu şimdiden belli olan
hatta oylamada paylaştırma kararının alınması için elinden gelecek her şeyi yapmaya hazır olan ve
siyonist
Yahudilerin
isteklerinin gerçekleşmesi için büyük bir çaba harcayan bir devlet vardı:
Amerika Birleşik Devletleri.

ABD’nin siyonizme desteği

1930’larda
petrol şirketleri vasıtasıyla
Ortadoğu’da
varlığını yavaş yavaş hissettiren
ABD
, bölgede
siyonizmin
en büyük destekçisiydi.
Tabii
İngilizlerin
bölgeden çekilmesi sebebiyle
siyonist
düşüncenin stratejik olarak
ABD’ye
yanaşması, bu ülkeyi
Filistin
meselesine daha fazla eğilmeye yönlendiriyordu.
  • Birleşmiş Milletler Filistin’i paylaştırma kararının oylanması için 27 Kasım 1947 gününü belirlerken ABD ve Yahudi Ajansı, oylamaya katılacak olan üye ülkeler üzerindeki baskıları da artırıyorlardı.
Dönemin
ABD B
aşkanı
Harry Truman,
Birleşmiş Milletler'deki temsilcisi büyükelçi
Herschel
Johnson’ı
eğer
Birleşmiş Milletler
Filistin’in paylaşılması yönünde karar almazsa sonuçlarına şahsen katlanacağı yönünde “
nazikçe
” uyarmıştı.
Aynı şekilde, başkanın danışmanı olan iş adamı
Bernard
Baruch
, Fransa’nın
Birleşmiş Milletler’deki
delegesi
Alexandre Parodi’yi
, ülkesinin paylaştırmaya karşı çıkması halinde
Amerikan
yardımının
kesilmesinin
muhtemel
olduğunu
söyleyerek tehdit etmekten çekinmemişti.

İki bin yılın sonunda...

  • ABD’nin tüm bu yoğun baskı diplomasisine rağmen Yahudi Ajansı şefleri 26 Kasım Çarşamba günü, oylamaya yetmiş altı saatten daha az bir süre kala gerçekle yüz yüze kalmışlardı. Her seferinde paylaşma kararına destek veren ülkeleri sayan ajans, istedikleri sayıya bir türlü ulaşamadıklarını görüyordu. Yani iki bin yıl boyunca
    “Seni unutursam ey Kudüs, sağ elim hünerini unutsun”
    yakarışında bulunan Yahudiler için her oy hayati öneme sahipti.
Eğer önceden kararlaştırıldığı gibi, oylama öğleden önce yapılırsa bir
Yahudi devletinin kurulması
kesinlikle tehlikeye düşüyordu.
İki bin yıllık bir beklemeden sonra,
Yahudi halkının
hayallerinin gerçekleşmesi belki de birkaç saatlik bir uzatmaya bağlı kalıyordu.
Her yıl
Pesah Bayramı'nda
“gelecek yıl Kudüs’te”
temennileri ile kadehlerini tokuşturan
Yahudiler
, dünyanın dört bir yanına dağılmış
Yahudi
halkının bir devleti olması için kesinlikle gerekli olan son birkaç oyu toplamak zorundaydılar.
Bir şekilde ne pahasına olursa olsun oylamayı geciktirmeliydiler. Bu tehlike karşısında
Yahudi Ajansı’nın
Dışişleri Bakanı Moşe Sharett’i
n aklına eski bir parlamento taktiği geldi:
Kürsüyü oyalamak…

Baskı diplomasisi

  • Sabahın ilk saatlerinde Yahudi yetkililer hemen Birleşmiş Milletler toplantısına koşup kendilerinden yana olan tüm delegeleri topladılar onlara ve akşama kadar kürsüyü meşgul etmeleri için yalvardılar. Arap ülkeleri temsilcileri ilerleyen saatlerde bu manevranın farkına varsalar da iş işten geçmişti. Üstelik takvimdeki büyük bir “rastlantı” sonucu ertesi gün Şükran Günü Bayramı olduğundan BM taksim planı toplantısı daha ertesi güne kalıyordu. Yani aslında Yahudiler 48 saatten fazla zaman kazanmışlardı.
Bu hayati süre boyunca,
paylaştırma kararına karşı
olduğu bilinen dört ülke;
Yunanistan, Liberya, Haiti ve Filipinler
inanılmaz bir
baskı
ve hatta
tehdit
ile karşılaşacaklardı.
Paylaştırma kararı alınması için
Yahudilerden
desteğini asla esirgemeyen ve paylaştırmayı desteklemeyen ülkelerden en az ikisinin tutumunun değişmesi gerektiğine inanan
Amerika Birleşik Devletleri
de Siyonist
Yahudilere
bütün gücü ile yardımcı oluyordu.
New Yorklu parlamento üyesi Emmanuel Cellar,
başkana yolladığı açık bir telgrafta
Yunanistan
gibi ülkelerin yola getirilmesini istiyor ayrıca
Filipinler
başkanına çekilen telgrafta paylaştırmaya karşı çıkma kararında diretirse ülkesinin
milyonlarca Amerikalı
dost ve taraftarını kaybedeceği bildiriliyordu.

Yine
26 kongre üyesinin araya girmesi
ve
Yahudi Ajansı’nın
Amerikalı dostlarından üst düzey bir kişinin telefonla tehdit etmesi ve
Washington’daki
elçilerinin yakarışları sonucunda
Filipinler başkanı, Birleşmiş Milletler
’deki temsilcisine
“çok yüksek ulusal çıkarlar”
gerekçesi ile olumlu oy kullanma emrini vermeye ikna olmuştu.
  • Siyonist ajanlar Harlem’de, Haiti temsilcisini kovalayıp yaka paça döverken, Amerika’nın en büyük lastik yapımcısı Harvey Firestone, Liberya başkanının tutumunu değiştirmeye ve Filistin’in paylaştırılması yönünde oy kullanmaya ikna etmezse Firestone ürünlerine büyük bir boykot uygulanacağı tehdidiyle karşı karşıya kalıyordu. Liberya biraz da Firestone’un malıydı çünkü. Şirketin bu ülkede, kauçuk elde ettiği dört yüz bin hektarlık çiftlikleri vardı. Ayrıca yeni ve çok büyük yatırımlar yapmaya hazırlanıyordu. Dolayısıyla Liberya Firestone’un avuçlarındaydı…

Adaletsiz bir karar günü: 29 Kasım 1947

29 Kasım 1947 Cumartesi
günü tüm dünyanın heyecanla beklediği an gelip çatmıştı.
56 üye ülke delegelerinin
Birleşmiş Milletler
binasına gelmeye başladığı saatlerde bile kararın ne olacağı hâlâ belli değildi.
Oylama yapılan salonunun önünde toplanan ve ellerindeki afiş ve pankartları sallayan bir sürü
siyonizm
taraftarı, geniş güvenlik önlemleri alan
New York polisi
ve dünya basınından birçok ajansın muhabirleri bu heyecanlı anı bekliyordu.
  • Toplantı saati yaklaştıkça dünyanın her yerinden arayanların çokluğu sebebiyle Birleşmiş Milletler telefon santrali arızalanmış ve Birleşmiş Milletler koridorlarında korkunç söylentiler dolaşmaya başlamıştı. Bu söylentilerden birine göre paylaştırmaya karşı çıkacağı bilinen Tayland delegesi, kendisinden kırk sekiz saat haber alınamamasının ardından ölü bulunmuştu. Birleşmiş Milletler karargâhı, tarihinde görmediği bir heyecan ve korkuyu aynı anda yaşıyordu.

Bu kargaşa içinde oylama saati gelmiş ve nihayet ülke delegeleri, gözlemciler ve basın mensupları yerlerini almıştı.

Siyah kaftanıyla bütün dikkatleri üzerine çeken
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Abdülaziz
, oldukça stresli
Arap
delegeleri
kafilesinin başında içeri giriyordu.
Oturumun ertelenmesini sağlayan
Moşe Sharett
ve
Yahudi Ajansı üyelerinin
akıllarında hâlâ sayılar vardı ve ellerinde listeler dolaşıyordu. Üzerlerinde dayanılmaz bir gerilim hissediyorlardı ve kesin karara dakikalar kala,
Yahudi devletinin
kurulamama ihtimali hâlâ devam ediyordu.
Moşe Sharett
ise yanındakilere “
paylaştırma kararı
alınırsa devletlerini kolaylıkla kuracaklarını ama eğer alınmazsa
Araplarla
sonuna kadar savaşarak devletlerini kurmaları gerektiğini” hatırlatıyordu…
Oylamada
İngiltere
çekimser oy kullanırken
ABD
,
Sovyetler Birliği ve Fransa
paylaşmayı onayladı. Sovyetlerin bu yöndeki oyunun sebebi
Ortadoğu’da
etkin güç olan
İngilizlerin
gidişinden sonra bölgedeki karışıklıktan istifade edebilme ihtimaliydi. Çünkü
Ruslar
bu kararın ortalığı karıştıracağını biliyordu.
Yaklaşık üç dakika süren oylama sonucunda;
33 kabul, 13 ret ve 10 çekimser oyla
Birleşmiş Milletler,
181 Sayılı Genel Kurul Kararı'yla
Filistin topraklarının
Araplar ve Yahudiler
arasında bölünmesini onaylıyor ve oldukça adaletsiz bir karara imza atıyordu.
Bu bölüştürmeye göre
Filistin’in
tarihi topraklarının
%56,5’i
nüfusun %33’ünü oluşturan
Yahudilere
,
%43,5’i
ise nüfusun
%67’sini
oluşturan
Araplara
veriliyordu.
Taksim Planı'na
göre Filistin topraklarında
11 bin kilometrekarelik bir Arap devletinin
kurulması öngörülüyordu. Bu devlet;
Celile, Akka, Aşdod
kentinden
Refah
kentine uzanan sahil şeridi,
Batı Şeria ve Mısır
sınırında bulunan
sahra bölgesini
içeriyordu.
Yahudiler için ise
15 bin kilometrekarelik bir devletin kurulması
planlanıyordu. Bu devletin sınırları;
Hayfa sahilinden Tel Aviv’e;
Doğu Celile, Negev, Eilat ve Taberiye
Gölü'nü
içine alıyordu.
Kudüs
,
Beytüllahim
ve civarındaki beldelerin de
uluslararası bir yönetim altında
kalması
hedefleniyordu.
Birleşmiş Milletler'in
bu oylaması hem resmî olarak hem de
Arap halkları nezdinde
kabul görmedi.
  • Alınan bu adaletsiz karar “Filistin’i kurtarma” hedefiyle hazırlıklar yapan Arapların "Filistin’i Kurtarma Savaşı" olarak adlandırdıkları ve hayal kırıklığıyla sonuçlanan meşhur 1948 Savaşı’na yol açacaktı.

Böylece bölgede bitmeyen bir savaşın fitilini ateşleyen bu adaletsiz karar aradan on yıllar geçse bile hâlâ etkilerini göstermeye devam ediyor.

İslâm dünyasının
elindeki imkânlar günlük siyaset, kavga ve hırslara kurban edilirken ve çözüm için hâlâ
Birleşmiş Milletler
kararı olması gerektiği konuşulurken
Filistin’deki
yangın
sönecek gibi değil…
Yorumlar
Avatar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

Sayfa Sonu
GZT
GZT Haberin Sosyal Hali.

Gündemi en anlaşılır, en hızlı ve en görsel haliyle takip etmeye hazır mısınız? GZT özel video içerikleri, nitelikli infografikleri ve fark yaratan yayıncılık anlayışıyla size sıradan haber sitelerinin ötesinde bir deneyim sunuyor. Politikadan kültüre, teknolojiden spora kadar hayatın her alanına dokunan içeriklerle, doğru bilgiye keyifli bir arayüzle ulaşın. Dijital yayıncılığın yeni yüzü GZT ile dünyaya farklı bir pencereden bakın.

Sosyal medyada bizi takip edin
Mobil Uygulamaları indirin

GZT dünyası her an yanınızda! GZT mobil uygulaması ile son dakika gelişmelerine ve özel içeriklere anında erişin. Sadece haber okumayın; izleyin, keşfedin ve paylaşın. iOS, Android ve Huawei cihazlarınıza kolayca indirebileceğiniz uygulamamızla gündemi cebinize sığdırın. Şimdi indirin, haberdar olmanın en keyifli halini kaçırmayın!

Kategoriler
Albayrak Medya

Maltepe Mahallesi Fetih Caddesi No:6 Dk:1 Topkapı, Zeytinburnu / İstanbul[email protected](0 212) 612 29 30

Albayrak Medya Siteleri
YASAL UYARI

YASAL UYARI BIST isim ve logosu "Koruma Marka Belgesi" altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez. BIST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BIST'e ait olup, tekrar yayınlanamaz. Piyasa verileri iDealdata Finansal Teknolojiler A.Ş. tarafından sağlanmaktadır. BIST hisse verileri 15 dakika gecikmelidir.

Tüm hakları saklıdır © Net Medya 2026