Nazi Almanyası'nın Müslüman Lejyonları

• Esir düşen Sovyet askerleri anılarında Fransız esirlerin olduğu komşu kamplarda gıdalanmanın iyi seviyede olduğunu anlatırken, Sovyet esirlerin olduğu kamplarda ise açlıktan yüz binlerce insanın öldüğünü ifade ediyorlar. Esirlikten kurtulan Sovyet askerleri bunun sebebini Alman subaylara sorduklarında

  “Stalin’in Kızılhaç Örgütü’ne girmeyi kabul etmediğini ve sebepten gıda yardımı alamayacakları”

  cevabını duyduklarını anlatıyorlar.

• Gayri Rus esirlerin nasıl daha verimli değerlendirilebilir düşüncesi akıllarına geldiğinde Almanlar Türkiye’deki Alman büyükelçisi Franz Von Papen aracılığıyla Türkiye’deki Turancı liderlerden bu konuda yardım talep edilmesini kararlaştırdılar. Frans Von Papen Alman Dış İşleri Bakanlığı’na sunduğu raporda bu konuda istifade edilecek kişilerin isimlerini yazar. Bunlar, Şükrü Yembağçı, Nuri Killigil (Enver Paşa’nın kardeşi), Zeki Velidi Togan, Cafer Ahmet, Memduh Şevket, General Hüsnü Emir Erkilet’tir.

Almanlar Harp Akademisi Eski Komutanı Ali Fuat Erden ile Tatar kökenli Emekli General Hüsnü Emir Erkilet paşalar için Almanya’ya gezi düzenledi. Nuri Kıllıgil, Hüsnü Emir Erkilet, Başkurt Zeki Velidi Togan, Kırımlı Cafer Seyidahmet Kırımer, Türkiye’nin Berlin Büyükelçisi Hüsrev Gerede, Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti’nin kurucularından ve eski Cumhurbaşkanı Mehmet Emin Resulzade, Şeyh Şamil’in torunu Muhammed Zahid Şamil, Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti eski Dışişleri Bakanı Dağıstanlı Haydar Bammat’ın da katıldığı Berlin’de aylarca süren toplantılar gerçekleştirildi.

• Müslüman liderler Almanların Doğu Halkları Lejyonları kurulması fikirlerini desteklerken aynı zamanda da savaş sonrası Almanlardan Kafkasya ve Türkistan için bağımsızlık istiyorlardı. Lakin Almanların bir türlü bağımsızlık sözü vermemeleri ve Müslümanlara ikinci sınıf bir muamelede bulunma istekleri toplantıları verimsiz kıldı ve katılımcılar toplantıları yarıda keserek ülkelerine döndüler.

Türkistan Lejyonu

• 13 Ocak 1942’de resmi olarak Türkistan ve Kafkasya Müslümanlarının askerî birliklerinin kurulması emri verildi. Türkistan lejyonunun komutanlığına Binbaşı Mayer-Mader getirildi. Ona şimdiye kadar talim ettirip, düzenlediği 7 taburun sayısını Karakalpak, Kazak, Kırgız, Türkmen, Özbek ve Tacik kökenli savaş esirlerini de katarak genişletmek görevi verildi. Türkistan Lejyonu askerlerinin sayısının 100 bin civarında olduğu ifade ediliyor.

Almanların mağlup olması sonrası Milli Türkistan Komitesi feshedildi ve başkan Veli Kayyum Han, Nazi liderlerinin de yargılandığı Nürnberg Uluslararası Mahkemesinde Sovyet ve Müttefik Kuvvetler tarafından yargılandı. 2 yıllık mahkûmiyet sonrası Veli Kayyum Han serbest bırakıldı ve 1993 yılındaki ölümüne kadar Almanya’da mücadelesini sürdürdü.

Azerbaycan Lejyonu

Bolşeviklerin Azerbaycan’ı işgal etmesinden sonra Avrupa’ya kaçmak zorunda kalan Azerbaycanlı aydınlar ve İkinci Dünya Savaşı’nda Alman ordularına esir düşen Azerbaycanlı asker ve subayların katılımıyla 1943 senesinde Berlin’de Azerbaycan Milli Kongresi yapıldı. Büyük katılımın gerçekleştiği kongrede Azerbaycan’ın Sovyet işgalinden kurtulup bağımsız olması için Almanlara işbirliği yapmanın önemi vurgulandı.

• Azerbaycan Lejyonu’nun ana karargahı işgal edilmiş Polonya topraklarında bulunuyordu. Sonradan Nazilerin Fransa cephesine yönlendirilen Azerbaycan lejyonu burada kendilerine irtibat bürosu kurdular. 1942 yılında Azerbaycan Lejyonu’nun 804, 805,806 ve 807 numaralı taburları Almanlarla beraber Kafkas ve Stalingrad cephelerinde Sovyet orduların karşı savaştılar ve bu savaşlardaki faaliyetlerinden dolayı Alman ordusu tarafından çeşitli dereceli madalya ve unvanlarla mükafatlandırıldılar. Ön cephede savaşan Müslüman Lejyonları ile birlikte Müslüman askerlerden işçi taburları da kurulmuştu. Azerbaycan Lejyonu’ndaki askerlerin tam sayısı belli olmasa da kaynaklar bu rakamın 36-70 bin arasında olduğunu yazıyor.

Kuzey Kafkasya Lejyonu

Lejyona bağlı özel Bergman Taburu Almanların ünlü komutanlarından Theodor Oberlender komutasında, 900 Kafkasyalı, 300 Almandan oluşan özel paraşütçü birlikti. Bu tabur daha çok Almanların Kuzey Kafkasya cephesinde, diğer taburlar ise Normandiya, Hollanda ve İtalya cephelerinde görev aldılar. Kuzey Kafkasya Komitesi lejyon askerli için Rusça, haftalık “Gazavat” isimli gazete çıkarıyordu.

"Kafkasya Bağımsızlık Komitesi" önderlerinden de olan Sultan Kılıç Girey savaş sonrası Sovyetlere teslim edildi ve 16 Ocak 1947 yılında idam edildi.

İdil Ural Lejyonu

• Savaşın sonuna doğru artık Almanların mağlup olacağı belli olunca Sovyet askerlerinden oluşturulan lejyonlardaki askerlerin de akıbeti düşünülmeye başlandı. Çünkü Stalin 16 Ağustos 1941 senesinde 270 sayılı kararıyla Alman ordusuna esir düşen tüm Sovyet askerleri hakkında gıyabında idam hükmü çıkarmıştı. Bu sebepten Almanların safında savaşan veya esir kamplarında, fabrikalarda işçi olarak çalışan Sovyet askerleri savaşın bitimiyle beraber Amerikan, İngiliz ve Fransız ordularına sığınmaya başladılar. Lakin 11 Şubat 1945 senesinde savaş sonrası Almanya topraklarının taksimi için toplanan Yalta konferansında, Stalin esir düşen Sovyet askerlerinin ne olursa olsun kendilerine iade edilmesini şart koşmuştu.

Bu karar sebebiyle savaş sonrası on binlerce Sovyet askerî Stalin rejimi tarafından kurşuna dizildi. Belli bir kısmı uzak Sibirya’ya sürgün edildi ve ya çalışma kamplarında zorunlu çalışmaya tabi tutuldu.

• Esirlik yıllarında özellikle binlerce Tatar ve Türkistanlı esir Almanlar tarafından Asyalı kategorisinde, sünnetli oldukları için Yahudi sanılarak öldürüldü. Türkistanlı Hüseyin İkram Han hatıralarında bazı Müslüman esirlerin canları pahasına Semerkant ve Buhara Yahudilerini Almanların elinden Tacik diye kurtardıklarını anlatır.