Psikologlar yanıtladı: Neden herkes derdini ChatGPT'ye anlatmaya başladı?

Üretken yapay zekâ araçlarının kullanım alanları her geçen gün genişlerken, en dikkat çeken değişimlerden biri de insanların duygusal destek almak için ChatGPT gibi yapay zekâ sistemlerine yönelmesi oldu. Bir ayrılığı atlatmaya çalışırken fikir almak, önemli bir karar öncesinde düşüncelerini paylaşmak ya da yalnızca içini dökmek isteyen kullanıcıların sayısı giderek artıyor.

Harvard Business Review tarafından yayımlanan araştırmaya göre üretken yapay zekânın en yaygın kullanım amacı artık duygusal destek ve arkadaşlık. Bu kullanım alanı; kişisel gelişim, sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve günlük planlama gibi başlıkların da önüne geçmiş durumda.

Her an ulaşılabilir olması en büyük neden

Euronews'e konuşan Meksikalı psikolog Maria Fernanda Cruz Urquiza'ya göre insanların ChatGPT'yi tercih etmesinin en önemli nedenlerinden biri, günün her saatinde ulaşılabilir olması.

Urquiza, özellikle ilişki sorunları yaşayan ya da ayrılık sürecinden geçen kişilerin yapay zekâya daha sık danıştığını belirterek, "ChatGPT, kullanıcının anlattıklarını sürekli onaylayan bir yapıya sahip. Bu da birçok kişi için oldukça cazip geliyor." değerlendirmesinde bulundu.

Uzmanlara göre insanların yargılanmadan konuşabilmesi, anonim kalabilmesi ve saniyeler içinde yanıt alabilmesi de bu yönelimi hızlandırıyor.

Terapinin yerini tutmuyor

Psikoterapist Cecilia Paredes Aldama ise danışanlarının ChatGPT'yi tamamen terapi yerine kullanmadığını ancak mesaj hazırlamak, zor konuşmalara hazırlanmak veya kendilerini daha doğru ifade edebilmek için sıklıkla kullandıklarını söyledi.

Paredes'e göre yapay zekâ, kaygıyı kısa süreli azaltabilecek öneriler sunabiliyor ancak sorunun temel nedenini ortadan kaldıramıyor. Uzman, "Yapay zekâ kaygıyı hafifletebilir ancak nedenini çözemez." ifadelerini kullandı.

Sürekli onay görmek risk oluşturabiliyor

Psikologların dikkat çektiği en önemli noktalardan biri ise ChatGPT'nin kullanıcılarla kurduğu iletişim biçimi.

Paredes, yapay zekânın çoğu zaman uzlaşmacı ve onaylayıcı bir yaklaşım benimsediğini belirterek, bunun uzun vadede kişinin kendi düşüncelerini sorgulamasını zorlaştırabileceğini ifade etti.

Uzmanlara göre gerçek psikoterapi yalnızca rahatlatmayı değil, gerektiğinde kişinin düşünce kalıplarını sorgulamasını da sağlar. Sürekli haklı olduğunu duyan kişiler ise zamanla olayları daha tek taraflı değerlendirmeye başlayabilir.

İnsan ilişkilerinin yerini alamıyor

Her iki uzman da yapay zekânın faydalı bir yardımcı olabileceğini kabul ediyor. Düşünceleri toparlamak, günlük plan yapmak, stres anında ilk desteği almak veya terapiye ulaşmanın mümkün olmadığı durumlarda ChatGPT'nin önemli bir araç olabileceği belirtiliyor.

Ancak psikologlara göre gerçek terapötik değişim yalnızca iki insan arasında kurulan güven ilişkisiyle mümkün oluyor. Cecilia Paredes, "Utanç, suçluluk ve duygusal acı ancak başka bir insanla paylaşıldığında hafifler." derken, Maria Fernanda Cruz Urquiza ise değerlendirmesini şu sözlerle özetliyor:

"ChatGPT çok şey biliyor ancak insanların bildiği bir şeyi hâlâ bilmiyor: İnsan olma deneyimiyle bir başkasının yanında durabilmek."

Salt Okunur

Yapay zeka devi düğmeye bastı: ChatGPT artık sağlık verilerinizi analiz edecek