İran’ın 'demir yumruğu' yolun sonuna mı geldi? Hamaney kimdir, kaç yaşında?
Jurnal.istGZT
İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, kırk yılı aşkın süredir İslam Cumhuriyeti’nin hem siyasi hem de ideolojik direği olarak ayakta kalmayı başardı. Ancak bugün, İsrail ve Abd’nin ardı ardına düzenlediği ağır saldırılarla, bir dönemin en kudretli ismi artık siyasi yalnızlığa her zamankinden daha yakın. Başkent Tahran’daki konutu hedef alınan ve güvenli bir bölgeye nakledildiği belirtilen Hamaney’in hayat hikayesi, bir devrimin, bir suikastın ve mutlak bir otoritenin izlerini taşıyor. Peki, Orta Doğu'nun kaderini değiştiren bu isim aslında kimdir?
İran İslam Cumhuriyeti'nin 36 yıldır mutlak hakimi olan 86 yaşındaki Ayetullah Ali Hamaney, İsrail ve Abd'nin son saldırılarıyla siyasi yalnızlığa sürüklenirken; haleflik tartışmaları, oğlu Mücteba Hamaney ve çöken "direniş ekseni" gölgesinde rejimin geleceği sorgulanıyor.
Meşhed’den Kum medreselerine uzanan yolculuk
1939 yılında kutsal şehir Meşhed’de doğan Hamaney, katı bir mollanın oğlu olarak dünyaya geldi. Gençliğinde sadece dini metinlere değil, Batı edebiyatına da ilgi duydu; Victor Hugo ve Tolstoy gibi dev isimlerin eserlerini Farsçaya çevirdi. Ancak onu asıl şekillendiren, Şah rejimine karşı verdiği mücadele oldu. SAVAK tarafından defalarca tutuklanan ve işkence gören Hamaney, bu süreçte Batı’ya karşı ömür boyu sürecek derin bir güvensizlik geliştirdi.
Bir suikast girişimi ve tek adam rejimi
1981 yılında bir bombalı suikast girişiminden sağ kolu felç kalarak kurtulan Hamaney, aynı yıl cumhurbaşkanı seçildi. 1989’da Humeyni’nin ölümüyle "velayet-i fakih" makamına getirilen Hamaney, dini hiyerarşide en üst rütbede olmamasına rağmen "zamanı okuyan lider" olarak ülkenin mutlak hakimi ilan edildi. O günden bu yana ordudan yargıya kadar her kurumun iplerini elinde tutan bir yapı inşa etti.
Gölge iktidar: Oğlu Mücteba Hamaney
Hamaney’in özel hayatı sade ve mütevazı olarak pazarlansa da, ailesinin siyasi etkisi her zaman tartışma konusu oldu. Özellikle oğlu Mücteba Hamaney, Dini Liderlik Ofisi’nin fiili yöneticisi ve babasının "gölge iktidarı" olarak öne çıkıyor. Kamuoyunda görünmese de Devrim Muhafızları üzerindeki etkisiyle Mücteba, babasından sonra tahta geçmesi en muhtemel isim olarak görülüyor. Mayıs 2024'te helikopter kazasında ölen Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi'nin ardından, Mücteba'nın haleflik yolundaki en büyük rakibi de ortadan kalkmış oldu.
Çöken "direniş ekseni" ve stratejik kayıplar
Hamaney’in dış politikadaki en büyük başarısı olan "direniş ekseni" (Hizbullah, Hamas, Husiler ve Esad rejimi), son yıllarda ağır darbeler aldı. Hasan Nasrallah’ın öldürülmesi ve Suriye’deki Esad rejiminin devrilmesiyle, İran’ın bölgedeki asimetrik güç ağı parçalanma noktasına geldi. 2024’te İsrail’e fırlatılan yüzlerce füze ile yeni bir denkleme girmeye çalışan Hamaney, şimdi hem içerideki ekonomik kriz hem de dışarıdaki askeri baskı ile tarihinin en büyük sınavını veriyor.
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.