BYD, Türkiye'de fabrika kurmaktan vazgeçtiğini açıkladı: Yarım milyar dolarlık vergi kaybı yaşandı iddiası

Küresel elektrikli araç pazarının liderlerinden Çinli BYD şirketinin Türkiye'ye yönelik yatırım planlarında belirsizlik tırmanıyor.

Geçen yıl büyük bir törenle duyurulan bir milyar dolarlık Manisa fabrikası projesinin durdurulduğu yönündeki iddiaların ardından, markaya sağlanan dev vergi imtiyazlarının Türkiye ekonomisine olan maliyeti tartışma konusu oldu.

Fabrika yatırımı askıya mı alındı?

Çinli elektrikli otomobil üreticisi BYD'nin geçen yıl duyurduğu bir milyar dolarlık Manisa yatırımıyla ilgili soru işaretleri artıyor. Fabrika projesinin askıya alındığı yönündeki iddialar gündeme gelirken, markanın Macaristan'daki faaliyetlerine öncelik vereceği açıklandı.

Yatırım sözüne özel muafiyet tanınmıştı

Türkiye, BYD'ye fabrika kurma sözüne karşılık Türkiye'ye ithal ettiği araçlar için "fabrika tamamlanıncaya kadar" yüzde 40'lık gümrük vergisi muafiyeti sağlanmıştı. Söz konusu imtiyazla birlikte marka, Türkiye pazarında 2024’e kadar 2 bin olan satış sayısını 2025'te 45 binin üzerine taşımıştı.

Araç başına 11 bin dolara varan kayıp

Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan otomotiv analisti Selçuk Nazik, Bloomberg HT'ye yaptığı değerlendirmede BYD'nin Türkiye'deki satışları üzerinden oluşan vergi avantajının kamu maliyesi açısından önemli bir kayba yol açtığını belirtti.

"Fatura yarım milyar doları buluyor"

Nazik, araç başına oluşan vergi kaybının 7 bin 500 dolar ile 11 bin dolar arasında değiştiğini belirterek, bu rakamın şirketin Türkiye'deki satış hacmiyle birlikte değerlendirildiğinde ciddi bir büyüklüğe ulaştığını ifade etti.

Nazik, “Ben kabaca bir hesap yaptım. Araç başı vergi kaybı 7 bin 500 dolar ile 11 bin dolar arası görülüyor şu anda. Türkiye'de sattığı rakama vurduğunuzda yaklaşık olarak yarım milyar dolarlık bir vergi kaybı doğuyor" dedi.

BYD'ye ceza uygulanacak mı?

Uzun süreli bekleyişin ardından 2026 Şubat'ta ise Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır fabrikanın tamamlanmaması durumunda BYD'ye ceza kesilebileceğini şu sözlerle ifade etmişti:

“Söz konusu yatırımın tamamlanmasına ilişkin süre devam etmektedir. Yatırımın öngörülen şekilde tamamlanmasına ilişkin olarak yatırım teşvik mevzuatının öngördüğü çerçevede izleme ve denetim çalışmaları Bakanlığımızda eksiksiz olarak yerine getirilmektedir.

Teşvik sistemimiz kapsamında desteklenen yatırımların öngörülen şekilde tamamlanmaması durumunda yatırımcılara uygulanacak müeyyideler ise mevzuatımızda düzenlenmiştir. Bu müeyyideler, bahse konu yatırım için de geçerlidir. Bununla birlikte, teminat mekanizmaları ile de ülke çıkarlarımız korunmuştur.” 

BYD'ye anlaşmanın şartlarına uymadığı için verilecek cezanın 1 milyar dolar seviyelerinde olacağı tahmin ediliyor.