Bakanlıktan dikkat çeken rapor! Doğum yapanların yarısından fazlası işi bırakıyor: Ekonomiye faturası dudak uçuklattı

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ile Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu (UNFPA), kadın istihdamı ve aile hayatı dengesini mercek altına alan oldukça çarpıcı bir rapora imza attı.

Türkiye Gazetesi'nin haberine göre, tam 1,4 milyon kadınla görüşülerek hazırlanan "Kadın İstihdamı Ekseninde Aile Dostu Politikalar" başlıklı araştırma, iş hayatındaki annelerin karşılaştığı zorlukları ve bu tablonun Türkiye ekonomisine faturasını tüm şeffaflığıyla ortaya koydu.

İlk bir yılda istihdamdan kopuş yüzde 56'yı aşıyor

Araştırmanın sonuçlarına göre kadınlar, anne olduktan sonra iş hayatından aniden değil, zaman içinde artan bir çözülmeyle kopuyor. Veriler incelendiğinde; doğumdan sonraki ilk 2 ayda kadınların yalnızca yüzde 3,7’si işten ayrılırken, bu oran 6’ncı ayın sonunda yüzde 39,9’a, 12’nci ayda ise yüzde 56,5’e kadar tırmanıyor.

Uzmanlar, bu kademeli kopuşun temel nedenlerini; bakım yükünün büyük ölçüde kadının omuzlarında kalması, iş-aile dengesinin kurulamaması, esnek çalışma imkânlarının sınırlı olması ve erişilebilir bakım hizmetlerinin yetersizliği olarak sıralıyor. Ayrıca, kadınların sadece yüzde 24,22’sinin ücretsiz izinden faydalanabilmesi, yasal hakların kullanımında da ciddi engeller olduğunu gösteriyor.

Milyarlarca liralık ekonomik kayba yol açıyor

Kadınların istihdamdan çekilmesi sadece sosyal bir sorun olmakla kalmıyor, makroekonomik boyutta devasa bir kayba da neden oluyor. Raporda yer alan çarpıcı verilere göre; 2016-2024 yılları arasında doğum sonrası işten ayrılıp geri dönmeyen 309 bin 581 kadının sadece yarısının istihdamda kalması durumunda, devletin 797 milyar TL prim geliri ve 491 milyar TL vergi geliri elde edebileceği belirtiliyor. Toplamda 1,2 trilyon lirayı aşan bu kaybın önüne geçilememesi, sorunun ekonomik ciddiyetini gözler önüne seriyor.

Kurumsal şirketler anneyi işte tutuyor

Raporda, işten ayrılan annelerin geri dönüş süreçleri ve sektörlerin yapısal durumları da incelendi. İşten ayrılan kadınların yüzde 64,33’ü ortalama 13,3 ay sonra yeniden kayıtlı istihdama dönüyor. Ancak kadınların yalnızca yüzde 15,9’u aynı iş yerine, yüzde 48,2’si aynı sektöre dönebiliyor. Geri dönemeyenler ise iş gücü piyasasından tamamen siliniyor.

Sektörel bazda bakıldığında, eğitim ve sağlık gibi düzenli mesai saatlerine sahip alanlarda işten ayrılma oranları düşük kalırken, vardiyalı ve emek yoğun sektörlerde ayrılıklar çok daha sık görülüyor. İşletme büyüklüğü de kadınların kariyerinde belirleyici bir faktör. Esnek çalışma şartları ve kurumsal imkanlar sunan büyük işletmelerde annelerin işten ayrılma oranı yüzde 15 seviyelerinde kalırken, küçük işletmelerde bu oran yüzde 43’e kadar çıkıyor.

Çözüm: Bütüncül politikalar ve kreş desteği

Hazırlanan kapsamlı raporda, bu olumsuz tabloyu tersine çevirmek için atılması gereken adımlar da listelendi.

Kadınların işe dönüşünü desteklemek ve istihdamda kalıcı olmalarını sağlamak adına;

• Gelir güvencesinin sağlanması,
• Ebeveyn izinlerinin iyileştirilmesi ve bakım sorumluluğunun aile içinde paylaşımı,
• Yaygın ve uygun maliyetli kreş hizmetlerinin hayata geçirilmesi,
• Esnek ve güvenceli çalışma modellerinin yaygınlaştırılması,
• Aile dostu politikalar uygulayan işverenlere yönelik devlet teşviklerinin artırılması gerektiği tavsiye edildi.