İsa Karakaş'tan milyonlarca emekliye 'yeni sistem' uyarısı: ‘Maaşlar azalıyor’

Türkiye’de düşen doğum oranları ve artan yaşlı nüfus, sosyal güvenlik sistemini yeniden tartışmaya açtı. SGK Eski Başmüfettişi İsa Karakaş, Türkiye Gazetesi’nde emeklilik sistemi ve emekli maaşlarıyla ilgili yaptığı değerlendirmede mevcut yapının sürdürülebilirliğinin risk altında olduğunu belirtti.

Karakaş, Orta Vadeli Program (OVP) kapsamında planlanan bazı reformların hayata geçirilmediğini ifade ederek, sosyal güvenlik sisteminin yeni çalışma modellerine ve dijital dönüşüme uyum sağlaması gerektiğini söyledi.

OVP hedefleri ve prim tabanı

Karakaş’a göre OVP’nin temel hedefleri arasında kayıt dışı istihdamla mücadele, sistem dışında kalan kesimlerin SGK kapsamına alınması ve prim gelirlerinin artırılması yer alıyor. Bunun yanı sıra, yaşlanan nüfusun oluşturacağı mali yükün hafifletilmesi ve sağlık harcamalarının daha etkin yönetilmesi de programın öncelikleri arasında gösteriliyor.

Sistemin yeni nesil esnek çalışma biçimlerine uyarlanması gerektiğini belirten Karakaş, sosyal güvenlik mevzuatının değişen iş gücü piyasasına uygun hale getirilmesinin önemine dikkat çekti.

“Çalıştıkça maaş azalıyor” uyarısı

Karakaş, mevcut emeklilik sisteminde çelişkili bir tablo oluştuğunu ifade etti. Özellikle yüksek enflasyon dönemlerinde sistemde daha uzun süre kalıp prim ödeyen çalışanların, beklenenin aksine daha düşük emekli maaşıyla karşılaşabildiğini söyledi.

Maaş bağlama oranlarındaki düşüşün, özellikle 1999 ve 2008 sonrası dönemde çalışanlar açısından dezavantaj yarattığını belirten Karakaş, bu durumun çalışanı sistemden erken çıkmaya yönlendirdiğini ve kayıt dışılığı artırabileceğini kaydetti.

Yeni model önerisi

Karakaş, sosyal güvenlik sisteminde uzun süreli istihdamı teşvik eden ve aktüeryal dengeyi gözeten bir yapının kurulması gerektiğini ifade etti. Prim tahsilat süreçlerinin güçlendirilmesi, bilişim altyapısının geliştirilmesi ve kurumlar arası veri paylaşımının artırılması gerektiğini vurguladı.

İstihdam teşviklerinin gözden geçirilerek daha sade ve etkin bir sisteme geçilmesi gerektiğini belirten Karakaş, “Çok çalışan ve daha fazla prim ödeyenin daha yüksek maaş alması esas olmalı” görüşünü dile getirdi.

Karakaş’a göre, çalışmayı teşvik eden ve ödüllendiren bir sistem kurulmadığı takdirde hem SGK’nın mali dengesi hem de emekli maaşlarının sürdürülebilirliği risk altında kalacak.