Küresel savunma harcamaları 2026’da hızlandı

Jeopolitik riskler 2026’nın ilk günlerinde, aynı anda birçok hatta yükseliyor. Rusya–Ukrayna savaşı uzarken, Orta Doğu’da çatışmaların yeni fazlara taşınması güvenlik başlığını yeniden küresel ekonominin en üst sırasına çıkardı. Son haftalarda tabloya ABD’nin Venezuela hamlesi ve Grönland üzerinden tırmanan siyasi gerilim de eklendi. İran’da artan iç huzursuzluk ve bölgesel gerilim ihtimali ise risk algısını daha da yukarı çekiyor.

Bu çok cepheli gerilim, savunma harcamalarında ‘olağanüstü dönem’ yaklaşımını bitirip kalıcı bir bütçe trendi oluşturuyor. Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’ne (SIPRI) göre hükümetlerin savunmaya yönelik toplam harcamaları 2024’te yüzde 9,4 artarak 2 trilyon 718 milyar dolarla rekor kırdı; artış hızı Soğuk Savaş’ın bitiminden buyana görülen en sert yıllık yükseliş olarak öne çıktı. Harcamalar üst üste 10 yıldır artarken, en güçlü ivme Rusya dâhil Avrupa ve Orta Doğu’dan geldi.

2024’te dünyanın en büyük 100 savunma şirketinin toplam geliri 679 milyar dolara ulaştı. Bu tutarın yaklaşık yüzde 31’i, Lockheed Martin, Northrop Grumman, RTX, Boeing ve General Dynamics’ten oluşan beş büyük Amerikan şirketi tarafından gerçekleştirildi.

Bu resim NATO’da da hedefleri yukarı çekti. NATO’nun çerçevesinde 2035’e kadar savunma harcamalarının GSYH’nin yüzde 5’ine çıkarılması hedeflenirken; bunun yüzde 3,5’i çekirdek savunma, yüzde 1,5’i savunma ve güvenlikle ilişkili kalemler olarak tanımlanıyor. Artan bütçeler ve uzun vadeli tedarik planları, savunma sanayi şirketlerinin sipariş görünürlüğünü büyütürken, yatırımcı tarafında da sektör hisselerinin yeniden fiyatlanmasına zemin hazırlıyor.

ABD’den 1,5 trilyon dolarlık savunma bütçesi

Küresel savunma harcamalarındaki ivmenin en güçlü işareti ABD’den geldi. ABD Başkanı Donald Trump, 2027 yılı için Amerikan askeri bütçesinin 1,5 trilyon dolar seviyesine çıkarılması gerektiğini açıklarken, bu tutar 2026 için onaylanan 901 milyar dolarlık savunma bütçesinin oldukça üzerinde bir hedefe işaret ediyor. Washington’dan gelen bu mesaj, yalnızca ABD’nin güvenlik önceliklerini değil, küresel savunma harcamalarının yönünü de yeniden tanımlıyor.

Savunma bütçesinde böylesi bir sıçrama çağrısı, jeopolitik risklerin kalıcılaştığı bir dönemde yapıldı. Rusya–Ukrayna savaşının uzaması ve Orta Doğu’daki çatışmaların yeni aşamalara taşınması, Pentagon’un harcama perspektifini genişletirken; savunma sanayi şirketleri açısından da uzun vadeli ve yüksek hacimli siparişlerin önünü açtı. Trump’ın bütçe hedefi, savunma sanayi şirketleri açısından uzun vadeli ve yüksek hacimli tedarik programlarının güçleneceğine işaret ederken, piyasalarda da sektörün orta–uzun vadeli görünümüne yönelik beklentileri destekledi.

ABD Savunma Hisselerinde Güçlü Yükseliş (%)

Çatışmalar hisselere yansıdı

Küresel savunma sanayii, artan jeopolitik gerilimlerin de etkisiyle hem finansal büyüklük hem de piyasa performansı açısından güçlü bir ivme yakaladı. SIPRI verilerine göre 2024’te dünyanın en büyük 100 savunma şirketinin toplam geliri 679 milyar dolara ulaştı. Bu tutarın yaklaşık yüzde 31’i, Lockheed Martin, Northrop Grumman, RTX, Boeing ve General Dynamics’ten oluşan beş büyük Amerikan şirketi tarafından gerçekleştirildi. Pentagon ve müttefik ülkelerle yapılan yüksek hacimli ve uzun vadeli sözleşmeler, bu şirketlerin sektördeki merkezî konumunu pekiştirdi.

Sipariş defterlerindeki derinlik, hisse performanslarını da destekleyen temel unsurlardan biri oldu. Brown Üniversitesi’nin “Savaşın Maliyetleri” çalışmasına göre, söz konusu Amerikan savunma devleri 2020–2024 döneminde toplam 770 milyar dolarlık sözleşme ödülü aldı. Bu rakam, Pentagon’un aynı dönemde dağıttığı 2,4 trilyon dolarlık savunma sözleşmelerinin yaklaşık üçte birine karşılık geliyor. Uzun vadeli gelir görünürlüğü sağlayan bu sözleşmeler, savunma hisselerini kısa vadeli haber akışının ötesine taşıyarak yapısal bir yatırım teması haline getirdi.

Savunma harcamalarındaki sert artış, şirket bilançolarıyla birlikte hisse performanslarına da doğrudan yansıdı. Rusya–Ukrayna Savaşı’nın başladığı dönemden bu yana savunma endeksleri, genel piyasa endekslerinin belirgin biçimde üzerinde performans sergiledi. ABD’nin savunma bütçesini 1,5 trilyon dolar seviyesine çıkarma söyleminin güç kazandığı ocak ayının ilk haftasında, savunma hisseleri küresel piyasalarda çift haneli yükselişlerle öne çıktı. Asya’da Hanwha Aerospace hisseleri yüzde 28,3, Avrupa’da Rheinmetall yüzde 18,6, İsveçli Saab yüzde 21,8 ve İtalyan Leonardo yüzde 14,2 değer kazanırken; ABD’de L3Harris Technologies hisseleri yüzde 10,3, Lockheed Martin hisseleri yüzde 9,2 yükseldi. İngiltere merkezli BAE Systems hisseleri ise yüzde 17,1 kazandırdı.

Avrupa’nın En Değerli Savunma Sanayi Şirketleri 2025 (Milyar Dolar)

Avrupa savunmada vites yükseltti

Avrupa havacılık ve savunma endeksi son bir yılda yaklaşık yüzde 55 yükselirken, savunma şirketlerinin hisseleri art arda rekor seviyelere ulaştı. Bu güçlü tablo, Avrupa’nın en büyük özel savunma şirketlerinden biri olan Çek Czechoslovak Group’un (CSG) planlanan halka arzı beklentisiyle de destekleniyor. Artan savunma bütçeleri ve uzun vadeli tedarik programları, Avrupa merkezli savunma şirketlerinin piyasa değerlerini de yukarı taşıdı.

Savunma harcamalarındaki sert artış, şirket bilançolarıyla birlikte hisse performanslarına da doğrudan yansıdı.

2025 itibarıyla Airbus 135 milyar dolarlık piyasa değeriyle Avrupa savunma ve havacılık sanayinin en büyük oyuncusu konumuna yükselirken, Safran 105 milyar dolar ve BAE Systems 65 milyar dolarla üst sıralarda yer aldı. Rolls-Royce’un 62 milyar dolarlık değeri, savunma ve havacılık yatırımlarının şirket bilançolarında yarattığı ölçek büyümesini ortaya koyarken; Thales ve Rheinmetall’in 40 milyar doların üzerindeki piyasa değerleri, Avrupa savunma sanayinde kurumsal yoğunlaşmanın hızlandığını gösterdi.

AB Konseyi verileri, üye ülkelerin savunma harcamalarındaki hızlı artışı net biçimde ortaya koyuyor. Buna göre AB’nin toplam savunma harcamaları 2024’te 326 milyar euroya, yani GSYH’nin yüzde 1,9’una yükseldi. 2025’te ise bu tutarın 381 milyar euroya çıkarak GSYH’nin yüzde 2,1’ine ulaşması bekleniyor. Savunma yatırımları 2024’te 106 milyar euroyla rekor kırarken, 2025’te yaklaşık 130 milyar euro seviyesine çıkacağı öngörülüyor.

Bu süreçte Almanya, savunma tedarikini hızlandırmak amacıyla 100 milyar euroluk özel bir fon oluşturdu. Polonya, 2024’te GSYH’sinin yüzde 4,1’ini, 2025’te ise yaklaşık yüzde 4,7’sini savunmaya ayırmayı hedefledi. Fransa, İtalya ve İskandinav ülkeleri de hava savunma sistemleri, mühimmat, siber güvenlik ve deniz platformlarına yönelik harcamalarını hızla artırıyor.

AB Üyesi Ülkelerin Toplam Savunma Harcamaları

Küresel silahlanma dalgası Türkiye’ye nasıl yansıyor?

Küresel silahlanma eğilimi, 2025’te Türkiye savunma ve havacılık sanayinde hem ihracat hem de sözleşmeler tarafında rekorlarla karşılık buldu. Sektörün toplam ihracatı, 9 milyar 870 milyon doları mal, 184 milyon doları hizmet lmak üzere 10 milyar 54 milyon dolara ulaşarak 2024’teki 7,1 milyar dolarlık seviyeye kıyasla yaklaşık yüzde 48 büyüme kaydetti. Aynı dönemde imzalanan yeni sözleşmelerin toplam tutarı ise 17,8 milyar dolarla bir önceki yıla göre yüzde 78 artış gösterdi. Bu tablo, yalnızca gerçekleşen satışlara değil, önümüzdeki yıllara yayılan güçlü bir sipariş stokuna da işaret ediyor.

Savunma sanayinin Türkiye’nin toplam ihracatı içindeki payı 2022’de yüzde 1,7 seviyesindeyken, 2025 itibarıyla yüzde 3,7’ye yükselerek sektörün ihracat sepetindeki stratejik ağırlığını belirgin biçimde artırdı. İhracatın coğrafi dağılımı da küresel güvenlik dengeleriyle paralel ilerliyor. 2025’te savunma ve havacılık ihracatının yaklaşık yüzde 56’sı Avrupa Birliği, NATO ülkeleri ve ABD’ye gerçekleştirildi. Asya-Pasifik, Orta Doğu ve Afrika ise büyüyen pazarlar olarak bu ana ekseni tamamladı.

Küresel Savunma Hisselerinde Getiri Tablosu, 2025

Portekiz’e askeri gemi, İspanya’ya HÜRJET eğitim uçağı, Endonezya’ya KAAN ve Romanya’ya Açık Deniz Karakol Gemisi projeleri, Türkiye’nin hem NATO ekosistemi içinde hem de farklı coğrafyalarda aktif sözleşme üreten bir aktör haline geldiğini gösterdi.

Bu görünüm, uluslararası raporlarla da destekleniyor. ABD merkezli Yeni Amerikan Güvenliği Merkezi’nin (CNAS) 2024 tarihli raporuna göre Türkiye, 2018’den bu yana dünyanın en büyük silahlı ve silahsız insansız hava aracı tedarikçisi konumuna yükselerek küresel satışların yaklaşık yüzde 65’ini gerçekleştirdi. SIPRI verileri ise Türkiye savunma sanayinin kurumsal ölçekte de küresel ligde yerini güçlendirdiğini ortaya koyuyor.

SIPRI’nin 2024 yılı itibarıyla açıkladığı “Dünyanın En Büyük 100 Savunma Sanayi Şirketi” listesinde 5 Türk firması yer alırken, Türk şirketlerinin toplam gelirleri bir önceki yıla göre yüzde 11 artarak 10,1 milyar dolara ulaştı. Listede ASELSAN, Türk Havacılık ve Uzay Sanayii, Baykar, Roketsan ve Makine ve Kimya Endüstrisi (MKE) yer aldı; MKE bu listeye ilk kez girdi.

Avrupa havacılık ve savunma endeksi son bir yılda yaklaşık yüzde 55 yükselirken, savunma şirketlerinin hisseleri art arda rekor seviyelere ulaştı.

ASELSAN, 30 milyar dolarlık eşiği aştı

Öne çıkan şirketler arasında ASELSAN, ocak ayının ilk tam haftasında yüzde 21,6’lık yükselişle savunma sanayi hisseleri arasında öne çıkarken, 30 milyar doları aşan piyasa değeriyle BIST 100 tarihinde bu eşiği geçen ilk Türk şirketi oldu. Bu performansla Avrupa’nın en değerli ilk 10 ve dünyanın en değerli ilk 20 savunma sanayi şirketi arasına giren ASELSAN, ihracat odaklı büyümeyi stratejik öncelik haline getirdi.

Şirket, 2025’in ilk dokuz ayında 1,45 milyar dolarlık yeni ihracat sözleşmesi imzalarken, bu tutar bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 171 artışa işaret etti. NATO üyesi bir ülke ile imzalanan 410 milyon dolarlık son sözleşme ve ihracat yapılan ülke sayısının 95’e ulaşması, Türkiye savunma sanayinin küresel silahlanma dalgasını kalıcı sözleşmelere dönüştüren ülkeler arasında yer aldığını ortaya koyuyor.

ASELSAN’ın borsadaki performansı, yalnızca küresel savunma hisselerindeki genel yükselişten değil, şirketin yüksek teknolojiye dayalı ürün portföyünden de besleniyor. Yerli olarak geliştirilen radar, elektronik harp ve entegre hava savunma sistemleri, ASELSAN’ı bu alanlarda dünyada sınırlı sayıda üretici arasına taşırken; artan teslimatlar ve teknoloji yatırımları sipariş defterinin uzun vadeli görünürlüğünü güçlendiriyor.

*Bu yazının başlığı yazardan bağımsız editoryal olarak hazırlanmıştır.