Enerjide 4 haftalık savaş bilançosu: Petrol ve gaz fiyatları uçuşa geçti

ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik başlattığı saldırıların üzerinden 4 hafta geçerken, küresel enerji piyasalarında dalgalı seyir devam ediyor. Jeopolitik risklerin artmasıyla birlikte enerji fiyatlarında sert yükseliş ve düşüşler dikkat çekiyor.

Brent petrolde sert yükseliş

Uluslararası referans kabul edilen Brent petrolün vadeli varil fiyatı, 27 Şubat’ta 72,48 dolardan kapanırken, 27 Mart’ta yüzde 45,3 artışla 105,32 dolara yükseldi.

Saldırıların ardından ilk işlem günü olan 2 Mart’ta Brent petrol 82,37 dolara kadar çıkarak günü 77,74 dolardan tamamladı. Bu artış, Mart 2022’den bu yana en yüksek günlük yükselişlerden biri olarak kayıtlara geçti.

Gözler Hürmüz Boğazı’nda

Küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin gerçekleştiği Hürmüz Boğazı’nda yaşanan güvenlik sorunları piyasaların yönünü belirliyor.

İran’ın tanker geçişlerini kısıtlamasıyla birlikte boğazdan geçen gemi sayısında ciddi düşüş yaşandı. Birçok tanker geçiş için beklerken, bazı şirketler alternatif rotalara yöneldi veya “gölge filo” olarak adlandırılan yöntemlere başvurdu.

Artan askeri gerilim, deniz taşımacılığında sigorta krizine yol açarken, bazı enerji şirketleri üretimlerini kısmak zorunda kaldı.

Arz endişeleri fiyatları yukarı taşıdı

Hürmüz Boğazı’na yönelik tehditler ve enerji tesislerine düzenlenen saldırılar, küresel arz güvenliği endişelerini derinleştirdi.

Brent petrol 9 Mart’ta 119,5 dolara kadar yükselerek Haziran 2022’den sonraki en yüksek seviyeyi gördü. ABD’nin bazı ülkelere Rus petrolü için geçici muafiyet tanıması da fiyatları dengelemeye yetmedi.

Ülkeler peş peşe önlem alıyor

Enerji krizinin derinleşmesi birçok ülkeyi yeni ekonomik tedbirler almaya yöneltti.

Irak’ta petrol faaliyetleri büyük ölçüde dururken, Katar’daki LNG tesislerinde oluşan hasar ihracat kapasitesini yüzde 17 azalttı. Rusya ise iç piyasayı korumak amacıyla 1 Nisan’dan itibaren benzin ihracatını yasaklama kararı aldı.

Avrupa’da ise akaryakıt fiyatlarındaki artış sürerken, Fransa destek paketi açıkladı, İspanya ve Portekiz yeni önlemleri devreye aldı. Hindistan ve Norveç gibi ülkeler de vergi indirimi gibi adımlar attı.

Doğal gaz piyasasında sert hareketler

LNG arzındaki aksaklıklar doğal gaz piyasasını da etkiledi. Katar’ın Ras Laffan tesislerinde üretimi durdurması, küresel LNG arzının önemli bir bölümünü riske attı.

Avrupa’da TTF doğal gaz kontratları 27 Şubat’ta 31,9 avro seviyesindeyken, 9 Mart’ta 56,4 avroya kadar yükseldi. 27 Mart itibarıyla fiyatlar savaş öncesine göre yaklaşık yüzde 70 artış gösterdi.

Kömür fiyatları da yükseldi

Enerji krizinin etkisi kömür piyasasına da yansıdı. Gaz yerine kömür kullanımının artmasıyla fiyatlar yukarı yönlü hareket etti.

Newcastle kömür kontratı 4 haftada yüzde 13’ten fazla artarak 134,9 dolara yükseldi. Bu durum, enerji krizinin farklı kaynaklar üzerindeki etkisini bir kez daha ortaya koydu.