Otomatlara attığınız şişelere ne oluyor: Z Raporu yerinde inceledi

Kızılötesi sensörlerle saniyeler içinde ayrıştırma

Tesisin kapısından içeri adım attığınızda, eski usul çöplüklerden ziyade adeta modern bir teknoloji üssüyle karşılaşıyorsunuz. Çevredeki lüks otellerden, restoranlardan ve sokak başlarındaki geri dönüşüm cihazlarından toplanan binlerce ambalaj, özel tasarımlı nakliye araçlarıyla periyodik olarak bu merkeze taşınıyor.

Geçmişte ciddi bir insan gücü ve zaman gerektiren ayrıştırma işlemleri, burada son teknoloji sistemlere devredilmiş durumda. Bantlardan akan atıklar, gelişmiş kızılötesi sensörler aracılığıyla materyaline, rengine ve türüne göre saniyeler içinde kusursuzca sınıflandırılıyor. Kendi gruplarına ayrılan bu plastik ve metal ambalajlar, daha sonra güçlü pres makinelerinin yolunu tutuyor. Makineden çıktıklarında ise karşımızda insan boyuna yaklaşan, sımsıkı sıkıştırılmış devasa atık küpleri duruyor.

Çöpten çıkan servet: Tek bir küp 25 bin lira ediyor

İşin asıl çarpıcı kısmı ise bu sürecin yarattığı ekonomik değerde gizli. Tesisin içinde duvar gibi dizilen ve preslenmiş halde duran o devasa küplerin her biri ortalama 250 kilogram ağırlığa ulaşıyor. Döngüsel ekonomi ve bugünün hammadde piyasası şartlarında bu ağırlıktaki tek bir plastik küpünün ekonomik karşılığı tam 25 bin Türk Lirası demek.

Sadece Sakarya'daki bu pilot tesiste bile gün içinde onlarca küp elde ediliyor. Türkiye genelindeki tüketim rakamlarına baktığımızda ise karşımıza çıkan manzara devasa bir potansiyele işaret ediyor. Ülkemizde her yıl 20 milyar adedi aşan depozitolu ambalaj tüketimi gerçekleşiyor. Bu rakam, sistem henüz yeni başlamış olmasına rağmen gelecekteki pazar büyüklüğünün ne boyutlara ulaşacağının en net kanıtı.

Hedef yılda 8 milyar şişe: Tesisler tüm Türkiye'ye yayılacak

Mevcut altyapı çalışmaları ve pilot bölgeler, aslında çok daha büyük bir ulusal projenin ısınma turları niteliğinde. Sektör temsilcileri ve uzmanlar, sistemin ülke genelinde tam kapasiteyle çalışmaya başlaması ve iade makinesi ağının her mahalleye nüfuz etmesiyle birlikte, sadece plastik pet kategorisinde bile yıllık 7 ila 8 milyar adet şişenin geri dönüşüm zincirine katılacağını öngörüyor.

Bu devasa geri dönüşüm hamlesi sadece çöpten gelir elde etmek anlamına gelmiyor; aynı zamanda fosil yakıt kullanımını ve ithal plastik hammaddesi bağımlılığını azaltarak cari açığa pozitif katkı sağlıyor. Karbon ayak izini silerek doğaya derin bir nefes aldıran bu model sayesinde, çok yakın bir gelecekte Sakarya'daki bu modern ve kârlı tesislerin benzerlerini Türkiye’nin dört bir yanında, seksen bir ilin tamamında görmek sıradan bir durum haline gelecek.

Z Raporu

Amerikan ambargosu Türk savunma sanayisini nasıl devleştirdi?