Taksi plakasında devir değişti: Gerçek usulde vergi korkusu satışları patlattı

Ticari taksi sektöründe yeni vergi düzenlemeleri dengeleri değiştirdi. Taksi Mali Cihazı uygulamasının devreye girmesi ve basit usulden gerçek usule geçilmesiyle birlikte plaka sahipleri artan vergi yükü karşısında endişe yaşamaya başladı. Ankara ile temas halinde olan sektör temsilcileri, özellikle KDV oranının düşürülmesini talep ediyor.

Yeni düzenlemeye göre taksi işine başlayacak olanlar 30 gün içinde Taksi Mali Cihazı’nı taktırmak ve gerçek usulde vergilendirilmeye tabi olmak zorunda. Uzun yıllardır temsili sayılabilecek tutarlarda vergi ödeyen taksiciler, artık tüm mali hareketlerinin denetlenecek olması ve kazançlarının önemli bölümünün vergiye gidecek olması nedeniyle rahatsız.

Gerçek usulde vergilendirme kapsamında KDV, gelir vergisi, gelir geçici vergisi ve stopaj gibi kalemler devreye girdi. Böylece diğer esnaflarda olduğu gibi taksiciler de tüm vergisel yükümlülükleri yerine getirmekle sorumlu olacak.

Yasa dışı kiralama sistemi mercek altında

Sektörde yıllardır devam eden yasa dışı plaka kiralama sistemi de yeniden tartışma konusu oldu. Ehliyeti olmayan, ticari araç kullanma yaş sınırını aşmış ya da Türkiye’de ikamet etmeyen kişilerin dahi plaka üzerinden gelir elde ettiği bir yapı oluştuğu belirtiliyor. Miras yoluyla eşe, çocuklara geçen plakaların bazı durumlarda yasa dışı şekilde üçüncü kişilere kiralandığı, aylık 60-65 bin lira civarında vergilendirilmeyen kira gelirlerinin elde edildiği ifade ediliyor. Plaka sahiplerinin bir kısmının araçta kimin şoför olarak çalıştığından dahi haberdar olmadığı, Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğü sistemine giriş şifrelerinin galericilerin elinde bulunduğu öne sürülüyor.

Yüzde 20 KDV ve yüzde 45’e varan vergi yükü

Taksilerde KDV oranı yüzde 20 olarak uygulanıyor. Bin liralık bir yolculukta 200 lira doğrudan KDV olarak kesiliyor. Buna gelir vergisi, geçici vergi ve stopaj da eklendiğinde toplam vergi yükünün kazancın yaklaşık yüzde 45’ine ulaştığı belirtiliyor.

NTV'de yer alan habere göre, günlük yakıt alımında ödenen KDV’nin ortalama 400 lira seviyesinde olduğu ifade edilirken, pratikte KDV mahsuplaşmasının sınırlı kaldığı dile getiriliyor. İstanbul Taksiciler Esnaf Odası, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada KDV oranının düşürülmesi için çalışmalar yürütüldüğünü ve yüzde 20’lik oranın yüzde 1,5 seviyesine çekilebileceğini iddia etti. Türkiye Şoförler Odası Federasyonu’nun da Hazine ve Maliye Bakanlığı ile temas halinde olduğu öne sürüldü.

Plaka satışında yüksek vergi yükü

Vergi yükü sadece günlük kazançla sınırlı değil. Plaka satışlarında da KDV ve noter harçları gerçek değer üzerinden hesaplanıyor. Örneğin 10 milyon liralık bir plaka satışında 1 milyon 666 bin 666 lira KDV ödeniyor. Böylece satıcının eline 8 milyon 333 bin 334 lira geçiyor. Ayrıca satış bedelinin yüzde 3’ü oranında noter harcı, yani 300 bin lira daha ödenmesi gerekiyor. Bu tutar genellikle alıcıya yansıtılıyor.

Plaka fiyatları geriledi

Taksi Mali Cihazı zorunluluğunun açıklanmasının ardından plaka fiyatlarında sert düşüş yaşandı. Kısa sürede 13,5 milyon lira seviyesinden 10 milyon liraya gerileyen fiyatlar, satışta KDV uygulanması nedeniyle satıcı açısından daha da dezavantajlı hale geldi.

Güncel verilere göre plaka fiyatlarında taban 10,5 milyon lira, tavan ise 11,5 milyon lira seviyesinde bulunuyor. Plaka kiraları ise aylık 65 bin lira civarında seyrediyor.

Vergiyi kim ödeyecek?

Basit usulde tüm vergileri plaka sahibi ödüyor ve bu tutar düşük kaldığı için sorun yaratmıyordu. Gerçek usule geçişle birlikte plaka sahibi, yasa dışı kiracı ve şoför arasında vergi yükünün nasıl paylaşılacağı belirsizliğini koruyor.

Sektörde kendi aracını kullanan plaka sahiplerinin oranının yüzde 5’i geçmediği belirtiliyor. Büyük çoğunluğun yasa dışı kiralama sistemi içinde yer aldığı ifade edilirken, galerici ve komisyoncuların kiralama ve satıştan kazanç sağlamasına rağmen vergisel yükümlülüklerinin net olmadığı öne sürülüyor.

Plaka sahibinin bizzat işlettiği araçta dahi ikinci şoför bulunması durumunda, şoförün kazancının KDV ve gelir vergisinin nasıl ödeneceği konusunda uygulamanın henüz netleşmediği belirtiliyor. Yasa dışı kiralamalarda ise kiracının kira bedelini mi yoksa vergi yükünü mü üstleneceği tartışma konusu oldu.

“Binlerce plaka sahibi ünlü” iddiası gerçeği yansıtmıyor

Sosyal medyada sıkça dile getirilen “yüzlerce hatta binlerce taksi plakası olan ünlüler” iddialarının ise gerçeği yansıtmadığı belirtiliyor. Mevzuata göre bir kişi yalnızca bir ticari taksi plakası sahibi olabiliyor. Aile üyeleri adına, şartları sağlamaları halinde plaka alınabiliyor ancak tek bir kişinin kendi adına binlerce plaka sahibi olması yasal olarak mümkün değil.