İngiliz desteği ile ayaklanıp koştur koştur kaçanların hikayesi: Nasturi Ayaklanması

Savaştan çıkmış yorgun bir haldeydi Anadolu. Erkeklerin çoğu savaşlarda ölmüş, kendini toparlamaya çalışan bu topraklarda yaşanan bir isyan, çok bilinmese de tarihimiz açısından önemlidir. İngiltere’nin destek verdiği hatta ve hatta ülkemize saldırıda bulunduğu bu ayaklanmanın detaylarını sizler için listeledik.

Tarihe Nasturi Ayaklanması olarak geçen bu kalkışma, Güneydoğu Anadolu bölgesinde bulunan Nasturilerin bağımsızlık için başlattığı isyan hareketine verilen isimdir. İngiltere’nin kışkırtmaları ve desteği sonucunda isyan etmeye kalkışan Nasturilere, İngiliz uçakları da havadan topraklarımızı bombalayarak destek verdi.

Ayaklanma öncesinde Nasturiler 1. Dünya Savaşı sırasında Osmanlı’ya karşı cephe almışlardı. Büyük bir kısmı Rusya İmparatorluğu’na sığınan Nasturiler’in bir kısmı da İran’a yerleşmişlerdi. Rusya’da rejimin değişmesi sonucu askerlerin geri çekilmesiyle Nasturilerle Türk askerleri bazı zamanlar karşı karşıya geliyordu.

Musul sorunu yüzünden Türkiye ile İngiltere sık sık karşı karşıya geliyordu. Sorunu kendi lehlerine çözmek için ortalığı karıştırmak isteyen İngiliz hükümeti Nasturiler’e para ve silah desteğinde bulunarak isyan çıkarmaları için onları teşvik etti. Aldıkları desteğin de verdiği güvenle hareket eden Nasturiler Van, Siirt ve Mardin’in bazı bölgelerinde ayaklanma çıkardı. Irak sınırının henüz çizilmemesini bahane eden İngilizler Türk mevzilerini uçaklarıyla bombalamaya başladı.

Diyarbakır’da konuşlanmış olan 7. Kolordu Komutanı Cafer Tayyar Paşa, ayaklanmayı bastırmak için harekete geçti. Türk askerlerinin gücü karşısında Nasturilerin gerilemesi üzerine İngiliz hükümeti Türkiye’ye nota vererek bölgedeki askeri harekatın sonlandırılmasını, aksi halde Türkiye’ye karşı harekat düzenleyeceklerini söyleyerek tehdit etti.

Türk ordusu 7 Ağustos’ta başlayan ayaklanmayı 26 Eylül’de bastırarak Nasturileri ve o bölgede görev yapan İngilizleri Irak sınırından dışarı attılar.

Kaynak: Vikipedi