GZT ÖZEL | ABD Kongresi'nde Türkiye çıkışı! Prof. Dr. Cihat Yaycı: 'Hedef Kıbrıs değil, Türkiye'nin jeopolitik gücü'

ABD Temsilciler Meclisi bünyesindeki Tom Lantos Human Rights Commission tarafından 30 Haziran'da düzenlenen oturum, ilk bakışta Kuzey Kıbrıs ve insan hakları ekseninde gerçekleştirilen bir toplantı olarak öne çıktı. Ancak toplantının başlığı ve içeriği, özellikle Ankara NATO Zirvesi, Türkiye-ABD ilişkileri, Doğu Akdeniz ve Mavi Vatan tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.

Michael Rubin'in ABD Kongresi konuşmasında dikkat çeken NATO Zirvesi detayı

GZT YouTube Harita programı konuğu, Topkapı Üniversitesi Öğretim Üyesi Müstafi Tümamiral Prof. Dr. Cihat Yaycı, GZT'ye yaptığı özel değerlendirmede konuşmanın başlığının bile asıl amacını ortaya koyduğunu belirtti.

Yaycı, oturumun "Human Rights in Turkish-Occupied Cyprus: Erdoğan's Record and Its Implications for the Ankara NATO Summit" başlığıyla düzenlenmesine dikkat çekerek şu değerlendirmeyi yaptı: "Burada Kıbrıs meselesi doğrudan Ankara'da yapılacak NATO Zirvesi ile ilişkilendirilmektedir. Bu bile tek başına konuşmanın tarihî bir değerlendirme değil, güncel jeopolitik gelişmeleri etkilemeye yönelik bir politika girişimi olduğunu göstermektedir."

Prof. Dr. Cihat Yaycı: "Michael Rubin sıradan bir yorumcu değil"

Michael Rubin'in uzun yıllardır Washington'da etkili düşünce kuruluşlarında görev yaptığını hatırlatan Yaycı, Kongre'deki konuşmanın yalnızca bireysel bir değerlendirme olarak okunmaması gerektiğini söyledi: "Michael Rubin sıradan bir yorumcu değildir. Pentagon geçmişi bulunan, uzun yıllardır Washington'daki düşünce kuruluşlarında çalışan ve ABD Kongresi'nde uzman tanık olarak dinlenen bir isimdir. Bu nedenle yaptığı değerlendirmeler ABD'nin resmî politikası olmasa da belirli çevrelerde etkili olmayı amaçlayan politika önerileri niteliği taşımaktadır."

Kuzey Kıbrıs yerine kullanılan ifadeye dikkat çekti

Konuşmanın kullandığı dile de değinen Yaycı, tercih edilen kavramların tesadüfi olmadığını ifade etti: "Rubin, 'Kuzey Kıbrıs' veya 'KKTC' ifadeleri yerine sürekli 'Türk işgali altındaki Kıbrıs' kavramını kullanmaktadır. Bu tercih bir kelime seçimi değildir; uluslararası kamuoyunun meseleyi belirli bir hukukî ve siyasi çerçevede algılamasını sağlamaya yönelik bilinçli bir söylem stratejisidir."

Mavi Vatan ve Doğu Akdeniz vurgusu neden öne çıkıyor?

Prof. Dr. Yaycı'ya göre konuşmanın dikkat çeken yönlerinden biri de tartışmanın kısa sürede Kıbrıs'tan çıkarak çok daha geniş bir alana taşınması oldu: "Rubin, kısa süre içerisinde tartışmayı Doğu Akdeniz'e, Mavi Vatan'a, Türk Donanması'na, İHA ve SİHA'lara, F-16'lara, NATO'ya ve Türkiye'nin bölgesel askerî kapasitesine taşımaktadır. Böylece Kıbrıs meselesi, Türkiye'nin artan jeopolitik etkisini sınırlandırma tartışmasının bir aracı hâline getirilmektedir."

Türkiye'nin savunma sanayii neden konuşmanın merkezinde?

Yaycı, son yıllarda Türkiye'nin savunma ve dış politika alanındaki adımlarının bu tartışmadan bağımsız değerlendirilemeyeceğini belirtti: "Son yıllarda Türkiye savunma sanayiinde önemli atılımlar gerçekleştirmiş, İHA ve SİHA teknolojisinde küresel ölçekte dikkat çeken bir konuma ulaşmış, Doğu Akdeniz'de deniz yetki alanları konusunda daha aktif politika izlemeye başlamış, Karadeniz, Kafkasya ve Orta Doğu'da diplomatik ağırlığını artırmıştır. Rubin'in konuşmasını bu gelişmelerden bağımsız okumak mümkün değildir."

Kırım benzetmesiyle hangi mesaj verilmeye çalışılıyor?

Konuşmada Türkiye ile Rusya arasında kurulan benzetmeye de değinen Yaycı, bunun hukuki değil siyasi bir yaklaşım olduğunu ifade etti: "Kırım örneği üzerinden yapılan karşılaştırma, hukukî bir analizden ziyade güçlü bir siyasi mesaj üretme amacını taşımaktadır. Farklı tarihsel ve hukukî bağlamlara sahip iki olayı aynı çerçeve içinde sunmak, kamuoyunda belirli bir algı oluşturmayı hedefleyen bir iletişim yöntemidir."

ABD yönetimine hangi öneriler sunuldu?

Prof. Dr. Yaycı, konuşmanın sonunda Michael Rubin'in ABD yönetimine yönelik dikkat çeken politika önerilerinde bulunduğunu söyledi.

Rubin'in konuşmasında; Türkiye'ye yönelik baskının artırılması, F-16 satışlarının Kıbrıs şartına bağlanması, Kuzey Kıbrıs'taki askerî faaliyetlerin daha sıkı denetlenmesi, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ile askerî iş birliğinin genişletilmesi, Türkiye'ye yönelik yaptırım seçeneklerinin değerlendirilmesi önerilerinin yer aldığını aktaran Yaycı, şu ifadeleri kullandı: "Bu noktada artık ortada yalnızca akademik bir değerlendirme değil, somut dış politika önerileri bulunmaktadır."

Prof. Dr. Cihat Yaycı: "Bu konuşma yalnızca kişisel görüş olarak okunmamalı"

Yaycı, konuşmanın tamamen kişisel değerlendirme olarak görülmesinin de, doğrudan ABD'nin resmî politikası olarak yorumlanmasının da doğru olmayacağını söyledi: "Doğru yaklaşım, bunun Washington'daki belirli çevrelerin savunduğu politika tercihlerini yansıtan bir metin olduğunu kabul etmektir."

Uluslararası rekabet artık sadece sahada yaşanmıyor

Günümüzde rekabetin yalnızca askerî güç üzerinden ilerlemediğini belirten Yaycı, düşünce kuruluşları ve Kongre komisyonlarının da önemli araçlara dönüştüğünü ifade etti: "Uluslararası rekabet artık yalnızca savaş gemileriyle, uçaklarla veya ekonomik yaptırımlarla yürütülmemektedir. Düşünce kuruluşları, Kongre komisyonları, akademik raporlar ve uzman tanıklıkları da bu rekabetin önemli araçları hâline gelmiştir. Fikir üretimi ile politika üretimi arasındaki mesafe giderek kısalmaktadır."

Bu nedenle Türkiye'nin yalnızca sahadaki gelişmeleri değil, uluslararası platformlarda üretilen söylemleri de yakından takip etmesi gerektiğini vurgulayan Yaycı, kamu diplomasisinin önemine dikkat çekti.

"Bugün mesele yalnızca Kıbrıs değil"

Prof. Dr. Cihat Yaycı, değerlendirmesinin sonunda konuşmanın asıl mesajını şu ifadelerle özetledi: "Bu konuşmanın en önemli özelliği, Türkiye'nin Kuzey Kıbrıs'taki varlığını tartışmaya açmaktan çok, Türkiye'nin yükselen bölgesel kapasitesini uluslararası kamuoyu nezdinde sorgulatmaya çalışmasıdır. Bugün mesele yalnızca Kıbrıs değildir. Mesele; Mavi Vatan'dır. Mesele; Doğu Akdeniz'deki güç dengeleridir. Mesele; Türk savunma sanayiinin ulaştığı seviyedir. Mesele; Türkiye'nin NATO içinde pasif bir müttefik değil, kendi önceliklerini belirleyen bağımsız bir aktör hâline gelmesidir."

Yaycı, Türkiye'nin buna vereceği en güçlü cevabın hamasi söylemler değil, uluslararası hukuka dayalı güçlü tezler üretmek, kamu diplomasisini geliştirmek, akademik görünürlüğü artırmak ve kendi stratejik anlatısını uluslararası platformlarda daha etkili biçimde ortaya koymak olduğunu vurguladı. Bu yaklaşımın, jeopolitik rekabetin yalnızca sahada değil, fikir ve söylem alanında da yürütüldüğü yeni dönemde büyük önem taşıdığını ifade etti.

Jurnal.ist

GZT ÖZEL | Harita başında tek tek anlattı! Amiral Cihat Yaycı açıkladı: Yeni NATO kuruluyor