Aliya İzzetbegoviç'in tarihe geçen liderliği: Bosna Savaşı

Adile Topçu

10:25, 19/10/2019, Cumartesi

Jurnal.ist

GZT

Dijital haberciliğin güvenilir adresi: Tıkla ve GZT'yi Google'da favorilerine ekle!

Aliya İzzetbegoviç.

Bosna Hersek'in bağımsızlığını ilan etmesinin ardından, 6 Nisan 1992’de Sırp güçleri başkent olan Saraybosna’yı işgal ederek soykırıma başladı. Bosna Savaşı 3 buçuk yıl sürdü ve binlerce insanın hayatını kaybetmesine neden oldu. Aliya İzzetbegoviç Bosna'nın kurtarılmasında önemli bir rol üstlenerek bilge lider olarak anılmaya başlandı. İzzetbegoviç liderliğini sadece savaş sırasında değil, sonrasında yaptığı çalışmalarla da gösterdi ve bağımsızlığına kavuşan ülkenin ilk Cumhurbaşkanı oldu.

Tarihin en büyük ayıbı Bosna Savaşı adı altında Boşnaklar'a
yapılan soykırım olarak hafızalara kazındı.

Bu soykırıma karşı verilen mücadelede Aliya İzzetbegoviç
önemli bir rol oynadı. Bosnalıların kurtarılmasında büyük bir mücadele veren İzzetbegoviç'i
anlamadan Bosna Savaşı'nı anlamaya çalışmak yetersiz kalır. Savaş sırasında ve sonrasında büyü bir liderlik örneği sergileyen İzzetbegoviç 2003 yılında da hayatını kaybetti.

Aliya İzzetbegoviç kimdir?

8 Ağustos 1925
tarihinde doğan Aliya İzzetbegoviç daha sonra Saraybosna'da
bir Alman lisesinde eğitim gördü. İzzetbegoviç'in arkadaşlarıyla dini konulara ağırlık vererek Müslüman Genler Kulübü'nü kurması ileride ceza almasına neden oldu. Aliya ve arkadaşları burada dini konuları tartışıyordu. O dönemde Komünist rejimin
ülke yönetimini
ele geçirmesi dinlerin toplumsal hayattaki varlığını azaltınca Aliya İzzetbeoviç de bu sebeple beş yıl hapis
cezası aldı.

1974'te
hazırlanan yeni bir anayasayla geleneksel İslami kurumların yeniden işlev kazanması sağlandı. Bu durumda da bazı camiler ve medreseler yeniden hizmete açıldı.

Federal
eyaletlerin her birinin Cumhurbaşkanının sırayla bir yıl federasyon Cumhurbaşkanlığı yapması konusunda anlaşma sağlanınca ülkede demokratikleşme adına adım atıldı.

Bosna Hersek de
1992'de
gerçekleştirdiği referandum sayesinde bağımsızlığını ilan etti. Ancak Sırplar bu durumu tanımadı ve Bosna yönetiminde söz sahibi olan Müslümanlara savaş açarak
soykırıma başladı. Bu savaş tarihe en uzun kuşatma olarak geçti.

Müslümanların bu savaşta askeri açıdan oldukça zayıf olmaları Sırpların Bosna'yı
işgal etmesine neden oldu ve uzun yıllar sürecek olan soykırım başladı.

Bosna Savaşı'nın bilançosu

Tarihin
en kanlı savaşı olarak anılan en uzun kuşatmalardan biri olarak tarih sayfalarındaki yerini alan Saraybosna Savaşı'nda
ortaya çıkan tablo yıkımı gözler önüne seriyor. Binlerce insanın öldüğü soykırımda günümüzde bile cenazeler gömülmeye devam ediyor.
İşte savaşın tablosu;

- 10 bin insan öldü.
- 56 bin kişi yaralandı.
-22 Temmuz 1993 tarihinde 3777 bomba
patladı.
- 10 bin bina parçalandı.
- 100 bin bina ve
500 bin insan
savaştan zarar gördü.
- Binaların yüzde 23'ü ciddi hasar alırken, yüzde 64'ü hafif hasar aldı.
- Saraybosna'da bu dönemden hasarsız olarak kurtulan bina oranı %13 olarak
belirlendi.

- Savaşta hayatını kaybeden sivil ve askerlerin sayısı tahmini olarak 150 bin ile 260
bin olarak belirlendi.
- 28 bin
Boşnak, 14 bin Sırp ve 6
bin Hırvat askeri savaşta hayatını kaybetti.
- 17,689 kayıp kişiden
, sadece 999
tanesine ulaşıldı.
- Savaşta öldürülen çocuk sayısı 17 bin olarak kayıtlara geçerken, savaş boyunca yaralanan çocukların sayısı 35 bini buldu.
- 1991'den
bu yana 4 milyon
kişi yer değiştirmek zorunda kalarak, evini terk etti.

Bosna Savaşı'nda Aliya İzzetbegoviç'in rolü

Aliya İzzetbegoviç 4 yıl süren savaşta halkının
liderliğini yaptı. Saraybosna
bombalanırken burayı terk etmeyerek detsek oldu.

Birleşmiş Milletler’in koruması altındaki
Srebrenitsa’da
8 bin insan Temmuz
1995’te
katledilirken Aliya İzzetbegoviç, dünyanın sağır ve dilsiz
haline karşı şu cümleleri söylemiştir;

''Her şeye kadir
olan Allah’a ant olsun ki; köle
olmayacağız. Ben Avrupa’ya giderken kafam önümde eğik gitmiyorum. Çünkü çocuk,
kadın ve ihtiyar öldürmedik. Çünkü hiçbir kutsal yere saldırmadık.
Oysa, onlar bunların tamamını yaptı hem de
Batı’nın
gözü önünde; Batı medeniyeti adına. Nefrete
nefretle cevap vermeyin. Bosna için nefret çıkmaz sokaktır. Nefret sadece bizim ruhlarımızı zedelemiyor, Bosna’nın özünü
de zedeliyor.''

Başlıklar :Aliya İzzetbegoviç Bilge Lider Bosna Hersek