'Mucize besin' diye anılıyor: Dünyanın en sağlıklı ekmeği Türkiye’de üretiliyor

Türkiye’nin atalık tahılları arasında gösterilen siyez buğdayı, son yıllarda sağlıklı beslenme tartışmalarında yeniden öne çıkmaya başladı. Özellikle Kastamonu’nun İhsangazi ve Seydiler ilçelerinde geleneksel yöntemlerle üretilen siyez, yaklaşık 12 bin yıllık geçmişiyle Anadolu tarım tarihinin en eski ürünlerinden biri olarak kabul ediliyor. Araştırmalar, bu tahıl türünün yerleşik hayata geçiş sürecinde kullanılan ilk buğday çeşitleri arasında yer aldığını gösteriyor.

Göbeklitepe’den bugüne uzanan tahıl geçmişi

Siyez buğdayının kökeni, insanlık tarihinin en eski tarım merkezlerinden biri kabul edilen Göbeklitepe çevresindeki erken tarım kültürleriyle ilişkilendiriliyor. Bilimsel sınıflandırmada diploid yapıya sahip olan siyez, modern ekmeklik buğdaydan genetik olarak ayrılıyor. Modern buğdayın üç genom seti içerdiği, siyezin ise daha sade bir genetik yapıya sahip olduğu belirtiliyor.

Ancak araştırmacılar, bu farkın tek başına “daha sağlıklı” anlamına gelmediğinin altını çiziyor. Çalışmalarda siyez, daha çok geleneksel ve besin değeri yüksek tam tahıl alternatifleri arasında değerlendiriliyor.

Lif ve mineral içeriğiyle dikkat çekiyor

Beslenme araştırmalarına göre siyez buğdayı; çözünür lif, magnezyum, demir ve çinko bakımından dikkat çekici bir profile sahip. Ayrıca lutein ve beta-karoten gibi karotenoid bileşenleri de içeriyor. Tam tahılların bağırsak sağlığı ve kolesterol dengesi üzerindeki etkilerine ilişkin çalışmalar, lif tüketiminin kardiyometabolik sağlıkla bağlantılı olabileceğini ortaya koyuyor.

Düşük glisemik indeksli tahıllar arasında gösterilen siyez ekmeği, bazı beslenme uzmanları tarafından daha dengeli enerji salınımı sağlayan karbonhidrat kaynakları arasında değerlendiriliyor. Bununla birlikte bilimsel yayınlarda, siyezin diyabet veya başka hastalıklar üzerinde doğrudan tedavi edici bir etkisinin kanıtlanmadığı vurgulanıyor.

“Mucize besin” yaklaşımına temkinli bakılıyor

Son yıllarda atalık tahıllara yönelik ilginin artmasıyla birlikte siyez buğdayı da “modern buğdaya alternatif” tartışmalarında sıkça gündeme geliyor. Bazı değerlendirmelerde sindiriminin daha kolay olabileceği ifade edilse de bilimsel çevreler, modern buğdayın zararlı olduğu yönündeki genellemelerin yeterli veriyle desteklenmediğini belirtiyor.

Uzmanlar ayrıca siyez buğdayının gluten içerdiğini ve çölyak hastaları için uygun olmadığını hatırlatıyor. Araştırmaların ortak noktası ise tam tahılların, rafine tahıllara kıyasla daha avantajlı bir seçenek olabileceği yönünde birleşiyor.