Kanser hastaları üzerinden milyon dolarlık vurgun

Dünyanın en amansız hastalıklarından biri olan kanser, milyonlarca insanı maddi ve manevi olarak çökertirken, bazıları için ise vicdansız bir kazanç kapısı haline gelebiliyor. Bunun en çarpıcı örneği, ABD tarihinin en büyük sivil dolandırıcılık davalarından birine konu olan James Reynolds ve ailesinin kurduğu sahte hayır kurumları ağı oldu. 30 yılı aşkın bir süre boyunca "kanser hastalarına ilaç, kemoterapi ulaşımı ve bakım desteği" sağladıklarını iddia eden aile, topladıkları 187 milyon dolardan fazla bağışın neredeyse tamamını kendi lüks yaşamları için harcadı.

Amerikan Kanser Derneğinden kovulmayla başlayan süreç

Eski bir ordu sıhhiyecisi olan James Reynolds Sr., hayır işleri dünyasına ilk olarak saygın bir kuruluş olan Amerikan Kanser Derneğinin (ACS) Tennessee şubesinde girdi. Ancak 1984 yılında, kurum adına bağışlanan 1968 model bir Mustang otomobili kendi üzerine geçirmek dahil olmak üzere, yolsuzluk ve kötü kayıt tutma suçlamalarıyla karşı karşıya kalınca işine son verildi. Bu durum Reynolds'ı durdurmadı; aksine, edindiği tecrübeyle kendi organizasyonunu kurmaya karar verdi. "Cancer Fund of America" (Amerika Kanser Fonu) adını verdiği vakıf aracılığıyla, Amerikan Kanser Derneğinin adına benzer bir isim seçerek insanları ustaca yanılttı.

Aile boyu paylaşılan "kanser rantı"

2000'li yılların başına gelindiğinde, James Reynolds bu sistemi tam bir aile şirketine dönüştürdü. Eski eşi Rose Perkins, oğlu James Reynolds Jr. ve diğer yakın akrabaları, ana vakfın birer "franchise"ı gibi çalışan yeni şubeler ve kardeş vakıflar kurdular. "The Breast Cancer Society" (Meme Kanseri Derneği) ve "Children's Cancer Fund of America" (Amerika Çocukluk Çağı Kanseri Fonu) gibi isimlerle duygu sömürüsü yaparak telefonla pazarlama (telemarketing) yöntemleriyle halktan 20'şer, 50'şer dolarlık küçük bağışlar topladılar. Toplanan paraların dağılımı ise kan dondurucuydu. Gerçek hayır kurumları bütçelerinin büyük kısmını hastalara ayırırken, Reynolds ağında toplanan paraların %85'inden fazlası agresif pazarlama şirketlerine gidiyor, kalan kısmın neredeyse tamamı ise aile üyelerine altı haneli maaşlar olarak ödeniyordu. Raporlara göre, toplanan paranın sadece %1 ila %2'lik kısmı gerçek anlamda kanser hastalarına ulaşıyordu.

Hastalara peçete, kendilerine Disneyland

Vakfın vergi dökümanlarında yasal görünmek adına yaptıkları yardımlar ise tam bir tiyatroydu. Büyük ilaç firmalarından ya da toptancılardan ucuza veya hibe olarak aldıkları kağıt tabaklar, peçeteler, tek kullanımlık eldivenler, ucuz vitaminler ve satılmayan eski film DVD'leri, büyük depolarında paketlenerek kanser hastalarına "değerli medikal yardımlar" adı altında gönderiliyordu. Vakıf kasasında kalan milyonlarca dolar ise ailenin lüks yaşam tarzını finanse etti. Reynolds ailesi; lüks spor arabalar satın aldı, spor salonu üyelikleri ödedi, çocuklarının kolej eğitim masraflarını vakıftan karşıladı. Karayipler'de lüks gemi turları (cruises) ve ailecek yapılan ultra lüks Disneyland seyahatleri bile tamamen kanser hastaları için toplanan bağışlarla ödendi.

50 eyalet birleşti: Tarihin en büyük iptal kararı

Federal Ticaret Komisyonu (FTC) ve ABD'nin 50 eyaletinin başsavcıları, 2015 yılında bu organizasyona karşı tarihi bir sivil dava açtı. Yetkililer olayı "tarihin en pervasız dolandırıcılıklarından biri" olarak nitelendirdi. 2016 yılında sonuçlanan dava neticesinde mahkeme, ailenin kurduğu tüm vakıfların kalıcı olarak kapatılmasına ve mal varlıklarının tasfiye edilmesine hükmetti. James Reynolds Sr. ve aile üyelerine ömür boyu hayır kurumu yöneticiliği yapma ve bağış toplama yasağı getirildi. Milyonlarca dolar çoktan harcandığı için bağışçıların paraları geri iade edilemedi. Dava ceza mahkemesinde değil, hukuk mahkemesinde (civil suit) görüldüğü için Reynolds ailesinden hiç kimse hapis cezası almadı. Bu durum, Amerikan kamuoyunda uzun süre tartışılan büyük bir adaletsizlik örneği olarak hafızalara kazındı.