Will Heinrich’in Kralın laneti romanı vicdanı sorguluyor

Romanın merkezinde Joseph adlı yalnız bir adam var. Joseph geçmişte ressam olmayı istemiş, fakat bu hayalini yarım bırakıp hukuk alanına yönelmiş biri. Hayatında birçok kopukluk var: sanatı bırakmış, duygusal olarak içe kapanmış ve toplumdan uzaklaşmış. Bir miras sayesinde kuzeyde, küçük ve ıssız bir kasabaya yerleşmesiyle hikâye başlıyor. Yazar bu ıssız kasabayı bana göre özellikle seçiyor, yarattığı karakterin içindeki boşluğu ve yalnızlığı doğayla çevrili ama insanlardan uzak bir ortamla yansıtıyor. Joseph’in hayatı, evinin verandasında yaralı hâlde bulduğu Abel isimli çocukla tamamen değişiyor. Joseph çocuğa yardım ediyor, onu evine alıyor ve korumaya çalışıyor. Başta bu durum basit bir merhamet hikayesi gibi görünse de ilerleyen bölümlerde olayların çok daha karmaşık olduğu ortaya çıkıyor.

Joseph bana göre romanın en güçlü yönlerinden biri. Çünkü “iyi” olduğunu düşünen ama aslında kendi içindeki boşluğu doldurmaya çalışan bir karakter. Abel’e yardım etmesi saf bir şefkatten çok, kendi yalnızlığını telafi etme çabası gibi duruyor. Bu da romanın temel sorularından birini doğuruyor: Birine yardım ederken gerçekten onu mu düşünüyoruz, yoksa kendimizi mi?

Burada kitaptaki şu bölümü paylaşmak bu yorumu da destekleyecek. Yazar da romanın için de Joseph karakteri üzerinden bu sorgulamayı yapıyor.

“İnsanları değerlendirmekte pek başarılı değildim; en azından bir odanın içindelerse. Yargıç olmadığım için şanslıydım doğrusu. Kırıcı olmamak için açıkça ikiyüzlü davranmaya gerek olmasa da, görüşme sırasında ya da mahkemedeki bir suçlunun kibarlığı ve saygısı beni her zaman derinden sarsmıştır. Karşımdakinin iğrenç bir cinayetin faili olduğunu bilsem de fark etmez: Eğer beni şapkasının ucuyla bile selamladıysa, onu taştan bir hücreye kapatmaktan kaçınırım. Bunun kendi güvensizliğimden kaynaklandığını biliyorum. Hayatımın büyük bölümünde, elimde olmadan hoşlandığım hiç kimsenin ilgisini çekeceğime ya da bu ilginin karşılığında ondan saygı görmeyi hak ettiğime inanmadım. Bazen bu marazi durum, daha iyi olan huylarımla çatışıyordu ve kesinlikle bu durumdan nefret ediyordum. Aslında şöyle söylemek daha doğru olacak: İnsanları elimde olmadan sevdiğimden değil de, bana iyi davranan ya da saygı gösteren herkese karşı kendimi borçlu hissettiğim için ben de onlara iyi davranmaya çalışıyordum. Elbette bu çok anlamsız; yani benim saygıdeğer biri olup olmamam bir yana, benden talep edilmediği halde kendimi iyilik yapmak zorunda hissetmem çok saçma. Ama bu, uzun zamandan beri riayet ettiğim bir davranış biçimiydi.”

Joseph aynı zamanda kararsız, bastırılmış duygulara sahip ve geçmişte bıraktığı hayallerin yükünü taşıyan biri. Ressam olamaması, hayatındaki en büyük kırılmalardan biri. Bu bastırılmışlık, Abel ile olan ilişkisine de yansıyor. Çocuğu korumaya çalışırken giderek kontrolcü bir hal alıyor. Burada yazar, iyilikle kontrol arasındaki ince çizgiyi özellikle vurguluyor.

Abel ise klasik “masum çocuk” figüründen çok uzak. Zeki, ketum ve zaman zaman ürkütücü bir karakter. Başta mağdur gibi görünse de ilerledikçe manipülatif yönleri ortaya çıkıyor. Abel bana göre romanda kötülüğün somut hali değil; daha çok insanın içinde var olan karanlığın dışa vurumu gibi. Joseph’in korkuları, bastırdığı öfke ve çaresizliği Abel üzerinden görünür oluyor. Aslında biraz da Abel sanki Joseph’in çocukluğuymuş gibi yorumladım. Çünkü romanın bir kısmında Abel de ressam olmayı istediğini ama olamadığını belirtiyordu.

Romanın en önemli teması, iyilik ve kötülüğün net sınırlarla ayrılmadığı fikri. Yazar bu temayı kitapta şu şekilde söyleyerek destekliyor:

“Sanırım ne tek başına iyilik, ne de tek başına kötülük diye bir şey vardır. Bunlar birbirlerinin gölgesi olduğundan, biri olmadan diğeri var olamazdı: iyilik ve kötülük birbirlerinin ayrılmaz parçasıdır.”

Joseph iyi niyetle Abel’i evine alıyor, ama bu karar zamanla daha büyük sorunlara yol açıyor. Yazar burada şunu sorgulatıyor: İyi niyet her zaman iyi sonuçlar doğurur mu?

Roman boyunca dış olaylardan çok Joseph’in iç dünyasına tanık oluyoruz. Yalnızlık, pişmanlık, bastırılmış hayaller ve kontrol arzusu sürekli ön planda. Heinrich, insanın kendi karanlığıyla yüzleşmediği sürece başkalarına da zarar verebileceğini anlatıyor. Abel’in varlığı, Joseph’in bastırdığı duyguları tetikliyor. Bu da romanı bir tür psikolojik hesaplaşmaya dönüştürüyor. Joseph’in Abel’e yaklaşımı zamanla koruyuculuktan sahiplenmeye evriliyor. Bu noktada yazar, yardım etme ile hükmetme arasındaki farkı sorgulatıyor. Joseph, Abel’i kurtarmak isterken aslında onu kendi duygusal ihtiyaçlarının merkezine koyuyor.

Will Heinrich’in dili sade ama yoğun. Uzun betimlemelerden çok iç monologlara ve ruh haline odaklanıyor. Tempo yavaş ilerliyor, fakat bu yavaşlık bilinçli; okurun karakterle birlikte düşünmesini sağlıyor.

Kralın Laneti, klasik bir olay romanından çok, insan ruhunu inceleyen psikolojik bir anlatı. Bana göre kitap şunu söylüyor: İnsan kendi içindeki boşlukla yüzleşmeden başkalarını “kurtarmaya” kalkarsa, farkında olmadan yeni yaralar açabilir. Roman, okura rahat cevaplar vermiyor; aksine rahatsız edici sorular soruyor. İyilik nedir, kötülük nerede başlar, insan kendini ne kadar tanır? Bu yönüyle Kralın Laneti, bittikten sonra bile zihinde kalmaya devam eden, düşündürücü bir eser.