Tarihten günümüze çeşmeler neden aşkın ve ayrılığın sembolü oldu?
09:00, 08/08/2020, CumartesiG: Güncelleme: 14:08, 27/08/2025, Çarşamba
SkyRoadSkyroad
İtalya'da bulunan Trevi Çeşmesi, Türkçesi Üçyol Çeşmesi; Aşk Çeşmesi olarak da bilinir.
İngilizce "fountain", Almanca "brunnen",Fransızca "fountaine" sözcükleriyle karşılanan çeşme; Farsçadan dilimize geçmiş ve göz anlamına gelen "çeşm" sözcüğünden türemiştir. Osmanlı Türkçesinde de "kaynak" anlamında kullanılan sözcük, genellikle belli bir yerde toplanan ya da kaynaktan çıkan suyun borular yardımıyla bir oluktan ya da musluktan aktığı su hazinesi olarak bilinmektedir.
Ayna taşlı lale nakışlı
İlk çeşmenin ne zaman ve nerede yapıldığı bilinmemekle beraber, çeşmelerin yoldan geçen, susayan veya yüzünü yıkayıp ferahlamak isteyenlere ikram ya da dua temennisiyle inşa edildiği söylenebilir.
Kolay bir mimariye sahip bu yapıların ortak özelliği; depo mahiyetindeki hazne, suyun aktıktan sonra toplandığı kurna, musluk ve muslukların yer aldığı ayna taşına sahip olmalarıdır. Kurnalar içinde biriktirdikleri suyla özellikle hayvanların su ihtiyacını karşılamaları açısından önemlidir.
Ayna taşı ise üzerine işlenen lale, gül yahut sarmaşık desenleri veya renkli aynalarla ziyaretçilerin göz zevkine hitap etmiştir. En üstte de çeşmenin adı yazar ve burayı inşa eden ustanın imzası bulunur.
Ayrılık Çeşmesi
Eskiden sefere çıkan Osmanlı askerleri, son hazırlıklarını tamamlamak üzere şehrin dışında inşa edilen "Ayrılık Çeşmesi"nde bir araya gelmiştir.
Burası aynı zamanda kervanların, hacca giden grupların, kafile veya uzun yola çıkacak kimselerin de uğurlandığı alanlardır. Böylece adına uygun bu yerler, hem belirgin bir alan olması hem de dinlenmek amacıyla ideal mekânlar arasındadır.
Hem şerbet hem bal içeriz
Osmanlı döneminde duvar, şadırvan, köşe, medeniyet yahut köşk çeşmesi adlarıyla anılan yapılar, özellikle ortak su ihtiyacının karşılanması açısından önemlidir.
Bilhassa özel gün ve gecelerde medeniyet çeşmesi adı verilen yerlerde çeşmelerden gül veya bal şerbeti, meşrubatlar, süt ya da şifalı sular akıtıldığı için burası ayrıca tanınmaktadır. Bunlar tüm insanlara özel günün önemini hissettirmek ve damaklarda unutulmaz bir lezzet bırakmak amacıyla ön plandadır.Günümüz çeşmeleri
Günümüzde çeşmeler dinlenme ve ortak ihtiyaca hitap etme amacından biraz uzaklaşsa da dünyaca tanınan
Davutpaşa Camii Çeşmesi (İstanbul), Trevi Çeşmesi (Roma), Metalmorphosis Çeşmesi (Amerika), Dalgıçlar Çeşmesi (Birleşik Arap Emirlikleri) ve Montjuïc'in Sihirli Çeşmesi (İspanya)
vd. ilk akla gelen yapılar arasındadır. Bugün evrilerek de olsa çoğu yapının aşk, hüzün, ayrılık gibi nice duygunun merkezi sayıldığını da söylemek mümkün.*Bu yazının başlığı yazardan bağımsız editoryal olarak hazırlanmıştır.
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.