İbranice, onunla hayat buldu
11:00, 14/03/2026, Cumartesi
MecraMecra
Eliezer Ben Yehuda.
Çocukluğunda din dili olarak öğrendiği İbraniceyi sinagoglardan çıkarıp güncel bir dile dönüştürmeyi kafasına koyan Eliezer Ben Yehuda, ölümünden 26 yıl sonra kurulacak İsrail devletinin dilini de kültür altyapısı da kurum ve metinlerini de ömrü boyunca deliler gibi çalışarak çoktan hazırlamıştı.
Eliezer Ben Yehuda, 16 yaşına gelmeden Fransızca, Almanca ve Rusça öğrendi.
1858'de bugünkü
Beyaz Rusya topraklarında
dünyaya gelen Eliezer Ben Yehuda
, üç yaşına geldiğinde o yıllarda Doğu Avrupa’da
bulunan her Yahudi çocuk gibi İbraniceyi
öğrenmeye başladı. 12 yaşına geldiğinde Tevrat ve Talmud’u
büyük oranda okuyabilecek seviyeyedeydi.Çocukluğunda
din dili olarak
öğrendiği İbraniceyi, güncel bir dile
dönüştürmeyi kafasına koymuştu. 16 yaşına gelmeden Fransızca, Almanca ve Rusça
da konuşmaya başlayan Ben Yehuda için, hayatta tek hedef vardı:İbraniceyi diriltip sinagoglardan ve tozlu kitap sayfalarından çıkarmak.
“Ortadoğu Tarihi ve Diplomasisi”
eğitimi almak için Paris’te Sorbonne Üniversitesi’ne
gitti. Burada onu en çok aldığı diğer dersler değil, İbranice dersi
etkiledi. Bu dersin sadece İbranice konuşularak
yapılıyor olması, onun İbranicenin pekâlâ günlük hayatta da konuşulan bir sokak dili
olabileceği konusundaki fikrini pekiştirdi. İbraniceyi sinagoglardan çıkarma
fikri daha da gelişti.Bunun için, günlük hayatta karşılaştığı
herkesle İbranice konuşarak
işe başladı. 13 Ekim 1881'de Paris'te bir grup arkadaşına ilk kez
İbranice hitap eden Eliezer'in sözleri, “Modern dönemdeki ilk İbranice günlük konuşma”
olarak kayıtlara geçti. Muhataplarının İbraniceyi anlayıp anlamadığını hiç önemsemeyen
genç Eliezer'in taviz vermesi söz konusu değildi.Bir süre sonra, yakın çevresi, onunla iletişim kurabilmek için İbranice öğrenmek zorunda kaldı. Ben Yehuda, dil direnişinde ilk meyveleri elde etmişti.
Eliezer Ben Yehuda, muhataplarının kendisini anlayıp anlamamasını umursamadan İbranice konuşmayı sürdürdü.
Aynı yılın sonunda, henüz evlendiği eşi Devora ile
Filistin'e gelen
Eliezer Ben Yehuda, İbraniceyi diriltme planının ikinci ve üçüncü
aşamalarını gerçekleştirmeye koyuldu. Öncelikle kendi ailesine
İbranice konuşmayı şart koşan Ben Yehuda, İbranice bir gazete çıkarmaya
ve dili, Filistin'e göç eden bütün Yahudilere
öğretmeye başladı. Aynı zamanda Alliance Israelite Universselle Okulu’nda
öğretmen olarak işe başladı.- Farklı ülkelerden buraya gelen ve farklı lehçeleri konuşan Yahudileri görünce İbranice üzerine çalışıp herkesi tek bir dil çatısı altında toplamayı hedefledi.
Mecra
Akademik cesaretin örneği: Edward Said
Ben Yehuda'nın hazırladığı İbranice sözlük, bugün hâlâ İsrail'in temel dil kılavuzu durumunda.
Günlük hayatta
mevcut olmayan
bir dili insanlara öğretmek hiç de kolay
bir şey değildi. Yeni kelimelerin karşılıklarını türetmek, oyun ve masallar yazmak
, var olanları tercüme edip uyarlamak, okullar ve kurslar
açmak, en önemlisi de insanları İbranicenin yeniden konuşulur hale getirilmesi
gerektiğine ikna etmek gerekiyordu. Eliezer Ben Yehuda, sabır ve inatla
bütün bunları başardı. Yahudi ailelerin “sadece İbranice”
konuşmasını teşvik için kampanyalar düzenledi ve kendi ailesi
de buna öncülük etti.Ben Yehuda, tüm bunları yaparken İbranicenin
günlük sözlüğünü ve dev bir lügatçesini
hazırlamayı da ihmal etmedi. Üzerinde çalıştığı (ve ölümünden sonra ikinci karısı Hemda tarafından tamamlanan) lügatçe, bugün bile İsrail'in temel dil kılavuzu
durumunda.- Dil çalışmaları için kurduğu küçük komisyon ise bugün İbranice Dil Akademisi olarak faaliyetlerini sürdürüyor.
Mecra
Efsane ve gerçeklik arasında Yahudi tehciri
Taha Kılınç'ın "Dil ve İşgal: Eliezer Ben-Yehuda ve Modern İbranicenin Doğuşu" eseri, bir yandan Ben-Yehuda’nın hayat hikâyesine ve İbraniceyi yeniden konuşma dili haline getirme sürecindeki öncü rolüne odaklanırken, bir yandan da İbranicenin modern hayatta tekrar sahneye çıkmasının Filistin topraklarının Siyonistler tarafından işgalinde hayatî bir etki yaptığını vurguluyor.
Eliezer Ben Yehuda 1922'de, Kudüs'te
tüberkülozdan
öldüğünde, İsrail'in kurulmasına daha 26 yıl
vardı. Ama yeni devletin dili de kültür altyapısı da kurum ve metinleri de
çoktan hazırdı. Ve bütün bunlar, ömrü boyunca tek başına deliler gibi çalışan
bir adamın ve ondan ilham alanların çabalarıyla
gerçekleşmişti.
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.