Altay Cem Meriç açıkladı: Bilim kavramı nasıl sömürge aracı oldu?

Doktor-Yazar Altay Cem Meriç, modern dünyada felsefe ve dinin yerini alan "bilimsel" kavramının yanlışlanamaz bir dogmaya dönüştüğünü belirtti. Bilimin sadece belirli bir zümrenin onayından geçen bir yapıya büründüğünü ifade eden Meriç, toplumların bu kelime üzerinden yönlendirildiğine ve bilginin sorgulanabilirlik ilkesinin rafa kaldırıldığına dikkat çekti.

Sömürgecilik ve Bilim arasındaki bağlantı nedir?

Tarihsel süreçte bilimin bugünkü dar anlamına 19. yüzyılda sıkıştırıldığını belirten Meriç, bu kavramsal değişimin arkasındaki politik ve iktisadi yüklere vurgu yaptı. 1833 yılında kurulan Britanya Bilimsel İlerleme Derneği'nin faaliyetlerini örnek gösteren yazar, sömürgeciliğin "aydınlanma" kılıfı altında meşrulaştırıldığını savundu. Bu tarihten önce İngilizcede "doğa felsefesi" kavramının kullanıldığını hatırlatan Meriç, geçmişte teoloji, ahlak ve müziğin de bilgi üreten bilim dalları olarak kabul edildiğini ifade etti.

Bilim adamları ateist midir?

GZT Alfa'da başlayan "Ne Bilim?" adlı serinin birinci bölümünde Meriç, bilim tarihinin popüler figürlerinin geçmişe yönelik nasıl yeniden kurgulandığını anlattı. Isaac Newton'un simya ile ilgilendiğini ve bunun o dönem için doğal bir bilgi üretme biçimi olduğunu belirten yazar, Galileo'nun da kilise karşıtı bir ateist olduğu yönündeki yaygın algının gerçeği yansıtmadığını dile getirdi. Meriç, bugünün sınırları belirsiz kurallarının geçmişe uygulanması halinde, tarihteki pek çok ünlü ismin "bilim insanı" statüsünü kaybedeceğini söyledi.

Bilim adamı kimdir?

Toplumun bilime duyduğu saygının temelinde aslında teknolojik ve mühendislik başarılarının yattığını söyleyen Meriç, yazılım mühendisleri veya doktorların ürettiği pratik faydaların, teorik bilim alanlarına haksız bir prestij sağladığını savundu. "Son 50 yılın en büyük bilim insanı Steve Jobs mıdır?" sorusuyla teknoloji ile bilim arasındaki kavram karmaşasını özetleyen yazar, hangi bilginin değerli sayılacağına ve kimin bilim insanı olarak tanımlanacağına karar veren mekanizmaların sorgulanması gerektiğinin altını çizdi.