Dizi ve filmler toplumları nasıl yönetiyor?

Dijital yayıncılık döneminde dizi ve filmlerdeki karakterler, toplumun yeni rol modelleri haline geldi. Prestijli veya popüler olarak tanımlanan karakterlerin günlük alışkanlıkları, izleyici tarafından farkında olmadan benimseniyor. Özellikle sigara kullanımı veya moda tercihlerinin "cool" bir kimlikle sunulması, izleyicinin bu eylemleri bir kimlik inşası aracı olarak görmesine neden oluyor. Bu durum, bireylerin rasyonel kararlar almaktan ziyade, gördüğü sahneleri taklit etme içgüdüsüyle hareket ettiğini kanıtlıyor.

Çocuklar için tehlike daha büyük

Çocuklar, gelişim aşamasında etrafındaki yetişkinleri "prototip insan" olarak kabul eder ve gördüklerini doğrudan taklit ederler. Dijital ekranlar ise bu taklit mekanizmasını çok daha geniş bir ölçeğe taşıyor. Örneğin bir dizide, sigara içen karakterin sadece "cool" ve prestijli tarafı vurgulandığında, izleyici bu zararlı alışkanlığı bir yaşam tarzı olarak benimseyebiliyor. Dişleri sararmış, kokan, itici karakterler yerine, izleyicinin hayranlık duyduğu "Fight Club" tarzı figürlerin bu eylemi, izleyici için bir özenti alanı oluşturuyor. Bu durum, bireyin kendi rasyonel kararını değil, ekranda gördüğü imajı tercih etmesine neden oluyor.

Alfa

GZT ÖZEL | ‘Dijital Baba’ Orhan Toker’den uyarı: Oyun içi sohbetler çocukları nasıl etkiliyor?

Batı anlatısına karşı alternatif anlatılar toplumu nasıl inşa eder?

Toplumsal algıyı belirleyen temel unsur, mevcut olayları nasıl hikayeleştirdiğimizdir. Osmanlı tarihi çalışmaları bu durumun en net örneğidir. Hammer gibi tarihçilerin Osmanlı dönemini olumsuz aktardığını söylemek, tek başına bir anlam ifade etmiyor. Çünkü sadece var olan bir anlatıyı eleştirmek, toplumun o boşluğu dolduracak yeni bir "menakıp" yani kahramanlık veya değerler anlatısına olan ihtiyacını gidermiyor. İnsanlar her zaman bir anlatının peşinden giderler; bu yüzden "Osmanlı mükemmeldi, şu oldu" gibi pozitif bir anlatı, sadece Hammer'ı eleştiren boş bir söylemden çok daha hızlı toplumsal karşılık buluyor.