ABD-İran anlaşmasında tarihi an: Trump ve Pezeşkiyan'ın imza attığı anlar paylaşıldı
Jurnal.istIHA
ABD ile İran arasında savaşı sona erdirmeyi ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını hedefleyen anlaşma, taraflar arasında 14 maddelik üst düzey bir mutabakat çerçevesinde şekillendi. Liderlerin anlaşmayı elektronik ortamda imzaladığı bildirilirken o anların görüntüleri de paylaşıldı.
ABD ve İran, savaşı sona erdirmeye yönelik mutabakat anlaşmasını elektronik olarak imzaladı ve anlaşma artık yürürlüğe girdi. Beyaz Saray, ABD Başkanı Trump'ın anlaşmayı imzaladığını bildirdi. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü de Mutabakat metninin, İran ve ABD başkanları tarafından imzalandığını duyurdu. Öte yandan, cuma günü İsviçre'de yapılması planlanan görüşmenin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğine ilişkin kararın önümüzdeki saatlerde verilmesi bekleniyor.
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ve İran arasında varılan mutabakatın iki ülkenin devlet başkanları tarafından imzalandığını doğruladı. Sosyal medya hesabı üzerinden açıklamalarda bulunan Şerif, "ABD ile İran arasındaki tarihi ‘İslamabad Mutabakat Anlaşması’nın elektronik ortamda imzalandığını duyurmaktan onur duyuyorum. Mutabakat, her iki ülkenin saygın devlet başkanları tarafından imzalanmış ve arabulucu olarak tarafımdan da onaylanmıştır" dedi. Anlaşmanın ABD ve İran hükümetlerinin en üst düzey yetkilileri tarafından imzalanmasının tarafların diplomasiye olan bağlılığını gösterdiğini vurgulayan Şerif, "İslamabad Mutabakatı derhal yürürlüğe girecek ve ilk adım olarak İran Hürmüz Boğazı’nı hemen yeniden açacak, ABD ise deniz ablukasını derhal kaldıracaktır" ifadelerini kullandı.
Şerif, sürece katkı sağlayan isimlere teşekkür etti
Bölge ve ötesinde yıkıcı sonuçlara yol açabilecek bir çatışmanın sona ermesine katkı sağladığı için ABD Başkanı Donald Trump’a teşekkür eden Şerif, "Ayrıca, bu başarıya sundukları paha biçilmez katkılar nedeniyle J.D. Vance, Steve Witkoff ve Jared Kushner’ın da aralarında bulunduğu ABD müzakere ekibinin özverisini ve yorulmak bilmeyen çabalarını takdir ediyorum" dedi. İran’ın dini lideri Mücteba Hamaney ve İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan’ın sürece olan katkılarına işaret eden Şerif, "Barış davasını benimsemede gösterdikleri bilgelik, öngörü ve devlet adamlığı nedeniyle kendilerine derin saygı ve takdirlerimi sunuyorum. Ayrıca, bu anlaşmanın hayata geçirilmesinde sabırları, azimleri ve yapıcı diyaloga olan bağlılıkları ile önemli rol oynayan Muhammed Bakır Galibaf, Abbas Arakçi ve İskender Momeni’nin de aralarında bulunduğu İran müzakere heyetinin çabalarını takdir ediyorum" değerlendirmesinde bulundu.
Türkiye’nin katkılarına işaret etti
Şerif, anlaşmaya giden sürece katkı sunan aralarında Türkiye’nin de bulunduğu ülkelere teşekkür ederek, "Bu noktaya ulaşılmasında Katar liderliğinin gösterdiği samimi çabaları ve yapıcı tutumu özellikle takdir etmek isterim. Ayrıca Suudi Arabistan, Türkiye ve Mısır liderliklerine de bu husustaki vazgeçilmez rolleri ve paha biçilmez katkılarından dolayı en yüksek takdirlerimi sunarım" dedi. Pakistan Genelkurmay Başkanı Orgeneral Asım Münir’in de süreçte belirleyici bir rol oynadığını hatırlatan Şerif, "Bu Mutabakat Zaptı’nın, tüm bölge için daha fazla anlayış, karşılıklı saygı ve ortak refahın kalıcı bir temelini oluşturmasını dilerim" temennisinde bulundu.
Beyaz Saray o anları paylaştı
Beyaz Saray ABD Başkanı Donald Trump’ın İran anlaşmasını imzaladığı anların görüntülerini yayınladı. G7 Liderler Zirvesi kapsamında Fransa’da bulunan Trump’ın, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ile Versay Sarayı’nda bir araya geldiği yemek sırasında anlaşma metnini imzaladığı görüldü. Macron başta olmak üzere salonda bulunanların gelişmeyi alkışlarla karşılaması dikkat çekti.
Macron: Doğru ve önemli bir adım
O anlara ait bir görüntüyü daha sonra kendi sosyal hesabından paylaşan Macron, "Başkan Trump, bu akşam Versay’da İran ile ABD arasında varılan anlaşmayı imzaladı. Bu anlaşma kalıcı bir barışın yolunu açacak ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını sağlayacak. Bu, doğru ve önemli bir adımdır ve yakında enerji fiyatlarında düşüş sağlanmasına imkan tanıyacaktır" ifadelerini kullandı.
14 maddelik anlaşma metni maddeleri
ABD'li yetkilinin okuduğu 14 maddelik mutabakat metni ise şu maddelerden oluşuyor:
"1- ABD ile İran İslam Cumhuriyeti, Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerdeki askeri operasyonların derhal ve kalıcı olarak sona erdirildiğini ilan etmek, bundan böyle birbirlerine karşı herhangi bir savaş veya askeri operasyon başlatmamayı taahhüt etmek, birbirlerine karşı güç kullanmaktan veya güç kullanma tehdidinde bulunmaktan kaçınmak ve Lübnan'ın toprak bütünlüğünü ve egemenliğini güvence altına almak amacıyla bu mutabakat zaptını imzalamaktadırlar. Nihai anlaşma, Lübnan dahil olmak üzere tüm cephelerdeki savaşın kalıcı olarak sona erdirilmesini ve bu paragrafın diğer hükümlerini teyit edecektir.
2- ABD ve İran İslam Cumhuriyeti, birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermeyi ve birbirlerinin iç işlerine karışmamayı taahhüt ederler.
3- ABD ve İran İslam Cumhuriyeti, en fazla 60 gün içinde nihai anlaşmayı müzakere edip sonuçlandırmayı taahhüt eder, bu süre, karşılıklı rıza ile uzatılabilir.
4- Bu mutabakat zaptının imzalanmasının hemen ardından ABD, İran İslam Cumhuriyeti'ne yönelik deniz ablukasını ve her türlü engellemeyi veya aksaklığı kaldırmaya başlayacak ve deniz ablukasını 30 gün içinde tamamen sona erdirecektir. Bu süre zarfında, gemilerin trafiği, İran İslam Cumhuriyeti tarafından yeniden tesis edilen savaş öncesi trafik hacmine orantılı olacaktır. ABD ayrıca, nihai anlaşmanın imzalanmasından sonraki 30 gün içinde İran İslam Cumhuriyeti sınırları yakınındaki kuvvetlerini geri çekmeyi taahhüt eder.
5- Bu mutabakat zaptının imzalanmasının ardından İran İslam Cumhuriyeti, ticari gemilerin İran Körfezi'nden Umman Denizi'ne ve tersi yönde, yalnızca 60 gün süreyle, ücretsiz ve güvenli bir şekilde geçiş yapabilmeleri için elinden gelen tüm çabayı göstererek gerekli düzenlemeleri yapacaktır. Ticari gemilerin trafiği derhal başlayacak ve İran İslam Cumhuriyeti tarafından teknik ve askeri engellerin kaldırılması ve mayın temizliği gerekliliği göz önünde bulundurularak, bu düzenlemeler 30 gün içinde yürürlüğe girecektir. İran İslam Cumhuriyeti, geçerli uluslararası hukuk ve Hürmüz Boğazı kıyı devletlerinin egemenlik hakları çerçevesinde, diğer Basra Körfezi kıyı devletleriyle görüşerek Hürmüz Boğazı'ndaki gelecekteki idare ve denizcilik hizmetlerini belirlemek üzere Umman Sultanlığı ile diyalog kuracaktır.
6- ABD, bölgesel ortaklarıyla birlikte İran İslam Cumhuriyeti'nin yeniden inşası ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar ABD doları tutarında, kesin ve karşılıklı olarak mutabık kalınan bir plan hazırlamayı taahhüt etmektedir. Bu planın uygulanmasına yönelik mekanizma, 60 gün içinde imzalanacak nihai anlaşmanın bir parçası olarak kesinleştirilecektir. İlgili finansal işlemler için gerekli olan tüm lisanslar, muafiyetler ve izinler ABD tarafından verilecektir.
7- ABD, nihai anlaşmanın bir parçası olarak, üzerinde mutabık kalınan bir takvime göre, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Yönetim Kurulu kararları, tüm tek taraflı ABD yaptırımları, birincil ve ikincil yaptırımlar dahil olmak üzere kaldırmayı taahhüt eder. İran İslam Cumhuriyeti ve ABD, yukarıda bahsedilen yaptırımların kaldırılması konusunun kritik önemini kabul eder ve bu konularda karşılıklı mutabakat sağlamak amacıyla müzakerelerde bu meseleleri derhal ele alma niyetlerini ifade ederler.
8- İran İslam Cumhuriyeti, nükleer silah temin etmeyeceğini veya geliştirmeyeceğini bir kez daha teyit etmektedir. ABD ve İran İslam Cumhuriyeti, yedinci paragrafta belirtilen takvime uygun olarak karşılıklı olarak mutabık kalınacak bir mekanizma çerçevesinde, zenginleştirilmiş malzeme stoklarının imhasını, UAEA gözetimi altında yerinde seyreltme yoluyla gerçekleştirilecek asgari yöntemle çözüme kavuşturmak üzere anlaşmışlardır. Taraflar ayrıca, nihai anlaşmada üzerinde mutabık kalınacak tatmin edici bir çerçeve temelinde, zenginleştirme meselesini ve İran İslam Cumhuriyeti'nin nükleer ihtiyaçlarıyla ilgili diğer karşılıklı olarak kararlaştırılan konuları görüşmeyi kabul etmişlerdir. Nihai anlaşma, bu paragrafın hükümlerini teyit edecek ve İran İslam Cumhuriyeti, yukarıda belirtilen nükleer meselelerin hayati önemini kabul edecektir. Taraflar, bu meseleler üzerinde karşılıklı mutabakat sağlamak amacıyla müzakerelerde bu konuları derhal ele alma niyetlerini ifade etmektedirler.
9- Nihai anlaşma imzalanana kadar, ABD ve İran İslam Cumhuriyeti mevcut durumu korumayı kabul ederler. İran İslam Cumhuriyeti nükleer programının mevcut durumunu koruyacak, ABD ise herhangi bir yeni yaptırım uygulamayacak ve bölgeye ilave asker konuşlandırmayacaktır.
10- ABD, bu mutabakat zaptının imzalanmasının hemen ardından ve yaptırımların sona ermesine kadar, ABD Hazine Bakanlığının İran ham petrolü, petrol ürünleri ve türevlerinin ihracatı ile bankacılık işlemleri, sigortacılık, nakliye vb. dahil olmak üzere tüm ilgili hizmetler için muafiyetler vereceğini taahhüt eder.
11- ABD, bu mutabakat zaptının yürürlüğe girmesiyle birlikte İran İslam Cumhuriyeti'ne ait dondurulmuş veya kısıtlanmış fon ve varlıkların kullanımına tam olarak açılmasını taahhüt eder. ABD ile İran İslam Cumhuriyeti, müzakereler sırasında bu fonların serbest bırakılmasına ilişkin usuller üzerinde karşılıklı olarak mutabık kalacaktır. Bu fonlar, ister asıl hesaptan ister havale yoluyla elde edilsin, İran İslam Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından belirlenen nihai lehtara yapılacak ödemeler için tam olarak kullanılabilir hale getirilecektir. ABD, buna uygun olarak gerekli tüm lisans ve izinleri vermeyi taahhüt eder.
12- ABD ve İran İslam Cumhuriyeti, bu mutabakat zaptının başarılı bir şekilde uygulanmasını ve nihai anlaşmaya gelecekte uyulmasını izlemek üzere bir yürütme mekanizmasının kurulacağı konusunda mutabık kalmışlardır.
13- Bu mutabakat zaptının imzalanmasının ardından, bu mutabakat zaptının 1, 4, 5, 10 ve 11. paragraflarının uygulanmaya başlanması ve bu tedbirlerin uygulanmaya devam edilmesi koşuluyla, ABD ve İran İslam Cumhuriyeti, nihai anlaşma konusunda münhasıran diğer paragraflar üzerinde müzakerelere başlayacaktır.
14- Nihai anlaşma, bağlayıcı bir BM Güvenlik Konseyi kararıyla onaylanacaktır."
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.