Adabımuaşeret kuralları sosyal medyada nasıl uygulanmalı?

Adabımuaşeret. Diğer bir ifadeyle kültürümüzün harmanladığı davranış kodları. Bizi biz yapan, fakat gün geçtikçe hayatımızdan uzaklaştırdığımız inceliklerin bütünü aslında. Arapçadan gelen ve “iyi geçinme görgüleri” olarak çevrilebilecek olan bu tanım, birçok düzeyde bizlere anlatılmaya çalışılıyor. Ailemizde, okulda, büyüklerimizle olan sohbeterimizde... Fakat biz hepsini bir kenara bırakıp, hızlı bir şekilde daha çok sosyal medya ve internet üzerindeki hareketleri kopyalamaya başladık. Bunun da sonucu, bizi yozlaşmaya götürdü.

Nerede, nasıl davranmalıyız?

- Bir sohbetin ortasına dâhil olurken veya yeni katıldığımız bir Whatsapp grubunda mesaj atarken saygılı ve düşünceli olmak önemlidir. Süregelen bir konuşmayı bölmek yerine, bir süre bekleyip sohbetin doğal akışına uyum sağlamak, daha uygun bir davranıştır. Bu durum hem karşı tarafa saygı gösterdiğimizi hem de kendimizi daha iyi ifade edebilmemizi gösterir.

- Karşınızdakiyle konuşmaya başlamadan önce kısaca kendinizi tanıtmanız ve hâl hatır sormanız gerekmektedir. Direkt olarak istek belirtmek, kaba ve görgüsüz bir davranış olacaktır. Aynı şekilde karşı tarafa e-posta gönderirken de bunları göz önünde bulundurmak, bir görgü kuralı olarak karşımıza çıkmaktadır.

- Bir kişiye selam verdiniz, almadı. Kendi tercihi. Üzerine gitmek, tekrar tekrar selam vermek hem rahatsız edici hem de görgüsüzlüktür. Sosyal mecrada ise bu karşımıza takip isteği olarak çıkmaktadır. Birisine takip isteği gönderildiği zaman kabul edilmediyse tekrar atılmaz. Ama birisinin takip isteğini kabul ettiğiniz zaman geri takip atmamak da bir görgüsüzlük olarak sayılmaktadır. Aynı zamanda birisini takipten çıktığınız zaman, onu da takipten çıkarmanız bir sosyal medya nezaketidir.

- Gerçek hayatta birisinin içeriğini izin almadan kullanmak, büyük bir görgüsüzlüktür. Birisinin sözünü, onun ismini atfetmeden kullanmak da aynı şekilde görgüsüzlük sayılmaktadır. Yeni dönemde de bu görgü kuralı, “alıntılama” ve “telif hakkı” olarak devreye girmektedir. Eğer birisinin paylaşımını tekrar paylaşıyorsanız lütfen belirtiniz.

- Bir yere giderken üst başa dikkat etmek, topluluk kurallarına uygun giyinmek gerekmektedir. Aynı şekilde bir çevrim içi toplantıya girdiğimiz zaman kıyafetimizin düzgün olması, pijamamalı olmamak, zamanında girmek, bir grup sohbetinde profil fotoğrafımızın uygun olması da yeni nesil görgü kurallarındandır.

Hayatın akışı içerisinde değişen koşullar ve teknolojik yenilikler, adabımuaşeret kurallarının da evrilmesini zorunlu kılmaktadır. Ancak özünde değişmeyen bir gerçek vardır: Nezaket, saygı ve empati, geçmişte olduğu gibi bugün de uyumlu ve sağlıklı bir toplum inşa etmenin temel taşlarıdır. Her dönemin insanı, çevresindeki yeniliklere uyum sağlarken özündeki ahlaki değerleri unutmamalıdır.

Geleneksel ve modern kuralları sentezlemek, yalnızca bireylerin kendilerine değil, topluma ve geleceğe duydukları sorumluluğun da bir gereğidir. Bugün internet, sosyal medya ve dijital platformlar ile hayatımızın büyük bir kısmı çevrim içi dünyada geçse de gerçek hayattaki nezaket kurallarını dijital ortamlarda da sürdürebilmek büyük bir olgunluk göstergesidir.

Özetle “Edep ya hu!” diyerek her hareketimizde bu incelikleri gözetmek için çaba gösterelim. Unutmayalım ki nezaket ve görgü, insan olmanın değişmez erdemleridir ve her çağın gerektirdiği formlarda bizlerle birlikte var olmaya devam edecektir.

Öyleyse geçmişten nazik bir cümle ile bitirelim: Merbût metni kemâl-i dikkat ve itina ile tetkik buyurmanızı istirham ederiz; eğer bir kusurumuz olduysa affınıza sığınırız.

*Bu yazının başlığı yazardan bağımsız editoryal olarak hazırlanmıştır.