Kapıların dört bin yıllık tarihi: Sümerlerden Osmanlı’ya izler
08:00, 29/07/2020, ÇarşambaG: Güncelleme: 14:09, 26/08/2025, Salı
SkyRoadSkyroad
Kapılar, yapıların içine girmeye veya yapı içindeki odalar arasında yer değiştirebilmeye olanak sağlayan, temelde tüm dünya kültürlerinde aynı biçimde kullanılan mimari ögelerdir.
Latince "ostium"; Almanca "tür"; Farsça "der", Arapça "bâb" adlandırmalarıyla karşımıza çıkan "kapı"nın tarihi, günümüzden 4 bin yıl kadar öncesine dayanıyor. İlk olarak Mısırlılar tarafından kullanıldığı düşünülen bu yapılar; Antik Yunan’da metrelerce yükseklikte taş kalıplar, Romalılar döneminde de görkemli bronz yapılar hâlinde imâl edilmiş.
Eski kapı soyluluk işareti
Günümüzde kimi yerlerde kapıların sahip olduğu anlamlar mahremiyet, güvenlik veya ihtişamla sınırlıyken kimi yerlerde de durum farklıdır.
Mesela Tanzanya’da
itinayla işlenen ahşap kapılar ne kadar eski, dayanıklı ve görkemliyse o kadar önemlidir. Zira bu; soyun ne denli kadim ve saygın olduğunun göstergesidir.
Eşikteki balıklar
Hollanda’da ise bir ailenin balıkçı olduğunu anlamak zor değildir
. Çünkü bu aileler hem zenginliklerini hem de itibarlarını kanıtlamak üzere kapıları ve kapılarına nakşettirdikleri balık resimleri ile dikkat çekmektedir.
Akrepler bu kapıdan giremez
Hemen her renkte karşımıza çıkan kapılar söz konusu olunca Fas’ı anmamak olmaz
. Özellikle tarz ve işçilik açısından pek çok alternatif sunan ülkede, renk seçimi bazen iradî bir durum değildir. Mesela tamamen mavi renge boyanan bir şehir olarak Chefchouen’de kapılar da aynı renk
. Hem şehrin genel yapısı hem de akreplere karşı doğal bir önlem olarak bu renk özellikle tercih ediliyor. Öyle ki mavi rengi de kızıl olarak gören akrepler; evlerin kapılarıyla çölü ayırt edemedikleri için evlere hücum etmiyorlar.
Osmanlı'nın en yüksek makamı "Bab-ı Ali"
Marakeş’te hâkim olan renk ise kırmızı.
Burada kırmızı olmasının yanı sıra statü simgesi olarak daha büyük ve daha çok işçilik isteyen kapılar dikkat çekiyor. Bu büyüklük; insanların evlerinin bahçelerine atlarıyla girmesi için yapılmış. Gündelik kullanım için bu kapıların alt kısmında küçük boyutlu kapılar da mevcut.
Tüm bu anlamların dışında cennetin yedi kapısı, dünyanın iki kapılı bir han oluşu veya kısmetin temsili olarak kapalı kapıların açılması bu unsura atfedilen anlamların hemen her alana yansıdığını göstermektedir.Ne diyelim geçmekle kalmak arasında emekleyen bir eşik olarak açılsın o halde tüm kapılar…
*Bu yazının başlığı yazardan bağımsız editoryal olarak hazırlanmıştır.
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.