2 Ekim 1187: Kudüs'ün fethi

Haçlı Kudüs Krallığı

Roma Katolik Kilisesi'nin başı Papa II. Urban, “Deus vult!” (Latince “Tanrı öyle istiyor”) çığlığıyla 1095'te Haçlı Seferleri'nin ateşi yakarak Hristiyan Avrupalıları Kudüs’e “silahlı hac yolculuğuna” gitmeye ve Kutsal Toprakları Müslümanlardan geri almaya çağırdı. Böylece 100 bin kişilik bir ordu, I. Haçlı Seferi'ni oluşturmak üzere yola koyuldu.

• İslâm topraklarında önlerine gelen yerleşim birimlerini yakıp yıkarak Filistin’e doğru ilerleyen Haçlılar, bir aydan fazla süren acımasız bir kuşatmanın ardından, 15 Temmuz 1099’da Kudüs’ü ele geçirdi.

Kutsal şehrin Haçlılar tarafından ele geçirilmesi, Kudüs sakinleri için tam bir felâkete sebep oldu. Sur içinde yaşayan binlerce Müslüman, Hristiyan ve Yahudi kılıçtan geçirilirken Kudüs’ün dar sokaklarında atlar baldırlarına kadar çıkan kan denizinin içinde ilerledi.

Salahaddîn Eyyûbî’nin iktidara yükselişi

O dönemde Ortadoğu ve Kuzey Afrika bölgesindeki Müslüman güçler, Levant'taki Sünnî Selçuklular ile Mısır'daki Şiî Fâtımîler arasındaki güç mücadeleleri nedeniyle bölünmüştü.

Mısır'daki konumunu sağlamlaştıran Salahaddîn, Halifenin ölümü üzerine Mısır'da hüküm süren Fâtimî devletini ortadan kaldırarak Mısır'ın yeni hükümdarı oldu.

• Müslüman şehirleri sünnî yönetimi altında birleştirmek için yıllarını harcayan Salahaddîn, 1171’de

  Eyyûbîler

  devletini kurarak Mısır, Suriye, Yukarı Mezopotamya, Hicaz, Yemen ve Kuzey Afrika kıyılarının büyük bir kısmına hâkimiyetini kurdu.

Cihad ve Kudüs kelimeleri bütün Müslümanların dudaklarındaydı. Şam'da, Kahire'de, Halep'te, Musul'da ve bütün Müslüman şehirlerindeki âlimler, İslâm ümmetini muhteşem bir güne hazırlıyorlardı.

Ancak, Haçlılarla savaşma zamanının henüz doğru olmadığını fark eden Salahaddîn, 1185’te Haçlılarla, Müslüman dünyasındaki siyasî sorunlarla başa çıkmasını ve büyük bir ordu kurması için zaman tanımasını sağlayacak olan 10 yıl 10 ay 10 günlük ateşkes anlaşması imzaladı.

Fakat iki yıl sonra, 1187'de, Fransız Haçlı Oultrejordain Lordu Chatillonlu Raynald, ateşkesi ihlal ederek bir Müslüman kervanına baskın düzenledi.

Hıttîn Muharebesi

Müslüman topraklarını kendi yönetimi altında birleştirdikten sonra Salahaddîn, Raynald'ın ateşkesi ihlal etmesi üzerine Haçlılarla savaşmaya hazırdı. Bu dönemde Kudüs Krallığı’nın da kendi içinde bölünmüş durumda olması, kutsal şehrin yeninden özgürleştirilmesi senaryosunu daha da güçlendiriyordu.

Kudüs fatihi Salahaddîn

Haçlıların hem moraline hem de askerî gücüne büyük bir darbe indiren Hıttin Muharebesi'nin ardından Salahaddîn Eyyûbî, birçok Haçlı devletine karşı harekete geçerek ve bölgedeki hemen hemen tüm Haçlı topraklarını ele geçirerek Kudüs'ün geri alınmasının önünü açtı.

• 1099'da Kudüs'e girerken 40 bin Müslüman ve Yahudiyi katleden Haçlıların kutsal şehri kanlı bir şekilde ele geçirmesinin aksine Kudüs’ün Müslümanların kontrolüne geçişi barışçıl bir şekilde gerçekleşti. Haçlılara şehirden güvenli bir şekilde çıkma izni verildi ve Hristiyan ibadethaneleri zarar verilmedi. Arap Hristiyan topluluklarının şehirde kalmalarına izin verildi.

Haçlılarca tahrip edilen Mescid-i Aksâ’yı kendi elleriyle süpüren ve gül yağıyla yıkatan Salahaddîn Eyyûbî, Harem-i Şerîf’i Hristiyanlara ait sembollerden arındırdı.

Fethin ardından Kubbetu’s-Sahra’daki haçın indirilmesiyle Haçlıların ortadan kaldırdığı İslâmî özüne tekrar kavuşan şehir, 88 yıl sonra tekrar, ezan sesiyle yankılanmaya başladı.