Hindistan'da Birelvi ekolü
09:50, 24/07/2026, Cuma
MecraMecra
Hindistan'da Birelvi ekolünün mensupları.
Günümüzde çok geniş bir halk kitlesi tarafından temsil edilen hareketin mensuplarının çoğu ilmî ve sosyal statü bakımından orta ve alt kesimlerden oluşuyor. Mensupları Ahmed Rıza Han’ı 20. yüzyılın müceddi olarak görür. Hindistan’da binlerce medresesi ve eğitim kurumu olan cemaat, sert tekfirci tavrını sürdürmektedir. Hanefi mezhebini ve tasavvufi geleneği kendisine temel alan cemaatin Ahmed Rıza Han tarafından yapılan yorum ve uygulamaları günümüzde hâlâ asıl belirleyici unsur olmaya devam ediyor.
Şii bir kökten gelen Kandehar asıllı
Peştun Ahmed Rıza Han Birelvi
(1856-1921) liderliğinde kurulan Birelvi Cemaati
, Hindistan’ın önemli dinî gruplarından
biri olarak biliniyor. Cemaat-i Ehl-i Sünnet olarak da tanınan ekolün kurucusu Ahmed Rıza Han, Hindistan’da İngiliz sömürge yönetimi
zamanında doğmuştur. Küçük yaşta eğitimini bitirmiş ve çok erken yaşlarda
eser vermeye başlamıştır. Hindistan içerisinde İngiliz yönetimine karşı başkaldırı hareketlerinin yoğun olduğu bir dönemde
yetişmesi Ahmed Rıza Han’ın kişiliği üzerinde etkili olmuştur.
Birelvi mensupları.
Mecra
Hasan Sabbah'tan Ağa Han'a Nizârîler
Ahmed Rıza Han, Hintli Müslümanlar tarafından kurulan eğitim kurumları
Diyobend ve Aligarh
arasında orta yolu temsil etmek ve ilim adamlarını bir çatıda toplamak
için kurulan Nedvetü’l Ulemâ
içerisinde görev almıştır. Ancak Ahmed Rıza Han, kuruluşunda yer aldığı Nedvetü’l Ulema’ya bir süre sonra cephe almış
ve muhalefet etmiştir. Daha da ileri gidip oluşumda yer alanların küfür içinde olduklarına
dair fetva vermiştir. Ahmed Rıza Han’ın cemaatlere karşı olan sert tavrı
Nedve ile sınırlı kalmamıştır. Taklit, bid’at ve hurafelere karşı olan Ehl-i Hadis ekolünü
reddetmiştir. Öte yandan kendileri gibi Hanefi ve sufi
meşrep olan Diyobendiler’e de şiddetle karşı çıkmıştır.
Oluşumun üyeleri genellikle orta ve alt tabaka insanlardan oluşuyor.
- Ahmed Rıza Han’ın döneminde en önemli cemaatlerine karşı takındığı bu tavır, bölgeyi yöneten İngilizler tarafından bir fırsat olarak görülmüştür. Hint Alt Kıtası’nda çıkan başkaldırıları bertaraf etmek isteyen İngilizler, kendilerini destekleyici dinî görüşlerden yararlanmak istemiştir.
Mecra
Hindistan'daki eğitim seferberliği: Nedvetü’l-ulemâ
Böylelikle kendilerine ılımlı bakan unsurları kullanıp
durumlarını meşrulaştırmayı
amaçlamışlardır. Ahmed Rıza Han’ın bu dönemde verdiği pek çok fetva
İngilizleri memnun etmiştir. Örneğin, Hilafet konusunda halifelerin Kureyş’ten olmasıyla ilgili hadisi
dile getirerek Osmanlı’nın İslâm Hilafeti’ni
temsil etmediğini dile getirmiştir. Bu nedenden ötürü, Hindistanlı Müslümanların hilafeti kurtarmak amacıyla
Osmanlıları desteklemelerini yanlış bulmuştur. Bu konuda verdiği fetva tartışma konusu olmuştur. Ahmed Rıza Han, Hintli Müslümanlar tarafından kurulan İngiliz yönetimine muhalif yapılarda
yer almamıştır.
Birelviler, günümüzde oldukça geniş bir kitleye sahip.
- Hz. Peygamber’in zatı ve fiilleri ile ilgili olarak Birelviler’in çok aşırı görüşleri bulunmaktadır. Birelviler’e göre Hz. Peygamber, Allah’ın nurundan bir nurdur ve gölgesi yoktur. Onun beşeriyeti diğer insanlardan farklıdır.
O, geçmiş ve gelecekle ilgili gaybı bilir,
her yerde hazır ve nazırdır
. Ekolün inancına göre Hz. Peygamber ölmüş olsa bile, dünya hayatı gibi bir hayatı
vardır; muhtar-ı küldür. Ahmed Rıza Han’ın ölmeden önce yazdırdığı vasiyetinde “Benim kitaplarımda ortaya koyduğum din ve mezhebime sapasağlam yapışmak
her farzdan daha evla bir farzdır” demiştir. Birelvi ekolünde Ahmed Rıza Han’ın irşadına uymak her şeyden
evveldir.
Birelvilerin çok sayıda medrese ve eğitim kurumu bulunuyor.
Günümüzde
çok geniş bir halk kitlesi
tarafından temsil edilen hareketin mensuplarının çoğu ilmî ve sosyal statü
bakımından orta ve alt kesimlerden oluşuyor. Mensupları Ahmed Rıza Han’ı 20. yüzyılın müceddi olarak görür. Hindistan’da binlerce medresesi ve eğitim kurumu
olan cemaat, sert tekfirci tavrını sürdürmektedir. Hanefi mezhebini ve tasavvufi geleneği kendisine temel alan
cemaatin Ahmed Rıza Han tarafından yapılan yorum ve uygulamaları günümüzde hâlâ asıl belirleyici unsur
olmaya devam ediyor.
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.