Çanakkale'de Siyon Katır Bölüğü
10:00, 18/03/2026, Çarşamba
MecraMecra
Siyon Katır Bölüğü Gelibololu'da, 1915.
Modern tarihin ilk Siyonist askerî birliğinin Çanakkale muharebelerinde kurulduğunu biliyor muydunuz? Eğitimlerin tamamlanmasının ardından 562 Yahudi gönüllü ve 750 katır, 17 Nisan 1915 günü Mısır’dan Gelibolu’ya sevk edildi. Çanakkale muharebeleri boyunca, İngilizlerin safında Osmanlı’ya karşı mücadele veren bu Yahudi gönüllüler, “Siyon Katır Bölüğü” adıyla I. Dünya Savaşı literatüründeki yerlerini almışlardı. Bu gönüllülerin bir bölümü, savaştan sonra Filistin topraklarına göç ederek Arap kıyımına girişti.
Yarbay John Henry Patterson.
Yüzbaşı Joseph Trumpeldor.
Birinci Dünya Savaşı
’nın başlangıcında, farklı coğrafyalardan gelmiş, farklı hikâyelere sahip üç adam, Mısır’ın İskenderiye
şehrinde buluşmuştu: Bunlardan birincisi, Afrika’nın çeşitli yerlerinde Büyük Britanya
adına savaştıktan sonra, adının karıştığı yüz kızartıcı bir skandal nedeniyle emekliye ayrılan, ancak Büyük Savaş
patlak verince üniformasını yeniden giyen İrlanda asıllı Yarbay John Henry Patterson
’dı. İkincisi, Rus ordusu
saflarında uzun yıllar savaşan -hatta 1904’te Japonlara esir bile düşen- ardından Siyonist düşünceyle Filistin
’e göç edip savaş başlarken kendisi gibi binlerce Yahudi’yle birlikte Osmanlı yönetimi tarafından Mısır’a sınır dışı edilen bir Kafkas Yahudisi
, Joseph Trumpeldor
’du. Ve nihayet üçüncüsü, Karadeniz kıyısındaki Odessa
şehrinde gazetecilik yaparken Siyonizm akımına kapılıp Osmanlı İmparatorluğu’nun parçalanacağını öngörerek Filistin’de bir Yahudi yurdu oluşturmak için daha 1910’larda kolları sıvayan, İskenderiye’de de görünüşte “Russkiya Vedamosti”
gazetesinin savaş muhabiri olarak bulunan Vladimir Jabotinsky
idi.Yahudiler, Osmanlı’ya karşı
Vladimir Zeev Jabotinsky.
Jabotinsky ve Trumpeldor, Hristiyan kimliğine rağmen Siyonizm konusunda kendileri gibi düşündüğünü fark ettikleri Yarbay Patterson’a 22 Mart 1915 günü bir teklifle gittiler: Bir
“Yahudi lejyonu”
oluşturarak, İngiliz ordusu saflarında Osmanlı İmparatorluğu’na karşı
savaşmak istiyorlardı. Yarbay, “Kanunlara göre, orduya yabancı asker kabul edemem.” dedi, “Ama size başka bir önerim var. Tamamı Yahudi gönüllülerden, katırlı bir bölük
oluşturalım. Gelibolu’da bize cephe gerisinde ikmal desteği verin.” Ön cephede savaşmak isteyen Jabotinsky bu öneriyi ilk önce “aşağılayıcı” bulsa da, Trumpeldor onu ikna etti. Böylece Yarbay Patterson’un komutasında ve Trumpeldor’un pratik rehberliğinde, Yahudi gönüllülerin eğitimi başladı.Eğitimlerin tamamlanmasının ardından, 17 Nisan 1915 günü 562 Yahudi gönüllü ve 750 katır, Mısır’dan Gelibolu cephesine sevk edildi. Çanakkale Muharebeleri boyunca, İngilizlerin safında ve Osmanlılara karşı mücadele veren bu Yahudi gönüllüler, İngiliz komutanlarının da büyük sempatisini kazanmıştı. “Siyon Katır Bölüğü” adıyla I. Dünya Savaşı literatüründeki yerini alan bu gönüllülerin bir bölümü, savaştan sonra Filistin topraklarına göç ederek, Arap kıyımına girişti. Bir bölümü de “Yahudi Lejyonu”nu oluşturmak üzere İngiltere’ye gönderildi.
Siyon Katır Bölüğü'nden bir grup asker.
Uzlaşmaz bir çizgi
Uzlaşmaz bir militan ve ateşli bir Siyonist olarak,
Vladimir
-sonradan İbranice ‘Zeev’ ismini de aldı- Jabotinsky
de Filistin’e gidenler arasındaydı. 1 Mart 1920’de, çok sevdiği dostu Joseph Trumpeldor
’u Araplarla yaşanan bir çatışmada kaybeden Jabotinsky, Filistin’in yerli sakinlerine karşı daha da düşman hale gelmişti. Chaim Weizmann
ve David Ben Gurion
gibi Siyonist liderlerin aksine, herhangi bir diplomatik uzlaşma çabasına girmeden, Arapların elindeki bütün toprakların mümkün olan en kısa ve kestirme biçimde, ne pahasına olursa olsun alınmasını savunan Jabotinsky, kısa süre içinde ana akım Siyonizm’den koptu. Kendi siyasî partisini (Betar)
ve kendi gizli yer altı terör örgütünü (Irgun)
kuran Jabotinsky, 1923’te kaleme aldığı “Demir Duvar”
adlı ünlü makalesinde, Araplarla anlaşmanın mümkün olmayacağını
savunuyordu. Siyonizm idealine bugünkü Ürdün
topraklarını bile dâhil eden Jabotinsky, çizdiği yeni çerçeveye “Revizyonist Siyonizm”
adını vermişti. Tüm bu mücadelesinde onun sağ kolu olarak çalışan ise, Benzion Netanyahu
isimli bir tarihçiydi.
Mecra
Kibbutzlardan başbakanlığa: Golda Meir
Yahudi Lejyonu'nun orduya asker alma kampı.
4 Ağustos 1940’ta, Betar’ın yaz kampı için bulunduğu New York’ta kalp krizinden ölen Vladimir Zeev Jabotinsky, terör bayrağını, sadık öğrencisi
Menachem Begin
’e emanet etmişti. Irgun
lideri olarak, İsrail’in kuruluşu öncesinde Filistin topraklarında çok sayıda terör eylemine imza atan (en bilineni 9 Nisan 1948 tarihli Deyr Yâsîn Katliamı
’dır) Begin, 1973’te kurduğu Likud Partisi
’yle, dört sene sonra iktidara geldi. 19 Kasım 1977 akşamı, Mısır Cumhurbaşkanı Enver Sedat
’ın uçağı İsrail’e indiğinde, havaalanında onu karşılayanlardan biri de Begin’di.
Mecra
Deyr Yâsîn’i yeniden düşünmek...
Sedat, Yahudilerle barışmak ve İsrail’i resmen tanımanın ilk adımını atmak üzere geldiği Kudüs’te, King David Hotel’de konaklamıştı. 22 Temmuz 1946’da, Begin’in emriyle Irgun tarafından bombalanan ve 91 kişiye mezar olan King David Hotel’de.
Ortadoğu’ya mahsus tatsız ironiler silsilesi bununla da kalmadı:
Menachem Begin, ertesi yıl Enver Sedat’la birlikte Nobel Barış Ödülü’ne lâyık görüldü.
Siyon Katır Bölüğü'nden atlı bir grup asker.
Mecra
İsrail ile barışan adam: Enver Sedat
Nesilden nesle...
İsrail’de aşırı sağ siyaset bu çizgide şekillenirken, Benzion Netanyahu’nun küçük oğlu
Benyamin
de, kelimenin tam anlamıyla, “nefret stajı”
görüyordu. 1949 doğumlu Netanyahu, Jabotinsky’e yetişemese de, fikir dünyası onun idealleri çerçevesinde oluşmuştu. Yarbay John’un isminin verildiği ağabeyi Jonathan
, Filistinlilerin kaçırdığı bir yolcu uçağının kurtarılması sırasında 1976’da Entebbe’de (Uganda) öldürülünce, Benyamin’in Araplara karşı düşmanlığı doruğa tırmanmıştı. 4 Kasım 1995’te İsrail Başbakanı Yitzhak Rabin
’in bir Yahudi yerleşimci terörist tarafından öldürülmesinden
sonra düzenlenen ilk seçimle başbakan olan Netanyahu
, yerleşimcilerin Yahudi bir başbakanı öldürebilecek kadar azgınlaştığını da yaşayarak görmüştü. Araplara hazır düşmanlığına, böylece yerleşimcilere yönelik “gebe bir korku
” da eklenmiş oldu.
Siyon Katır Bölüğü'nün 100. yıl dönümü için basılmış bir pul.
1915’ler 2000’li yıllar birbirine uzak görünse de, aslında nesilden nesle nakledilen nefret ve kine baktığımızda, iki tarih adeta birbirinin kesintisiz devamı gibi görünüyor. İsrail’in son dönemine damgasını vuran eski
Başbakan Benyamin Netanyahu
’ya baktığımızda, Siyon Katır Bölüğü
’nden günümüze uzanan ayrıntılı bir serüvenin hülasasını görüyoruz.
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.