Kendine has yaşantıları ile Afganistan Hazaraları

Mahmut Yaşar
12:00, 17/07/2025, PerşembeG: Güncelleme: 12:21, 17/07/2025, Perşembe
CategoryMecra
Mecra
Kendine has yaşantıları ile Afganistan Hazaraları
Hazaraların köken olarak Moğol mu Türk mü olduğu konusunda çeşitli iddialar mevcut.

Diğer topluluklardan inanç, kültür ve yapı olarak farklı oldukları göze çarpan Türk kökenli olan Hazaralar Afgan toplumu arasındaki yaygın görüşe göre Cengiz Han Afganistan’ı işgal ettiğinde bölgenin kontrolü için 1000 askerini bırakmış ve kökenleri bu askerlere dayanmaktadır. Hazaraların 42 milyonluk Afganistan nüfusunun yaklaşık %9’unu (yaklaşık 4 milyon kişi) oluşturdukları bilinmektedir. Çoğunluğu Şîa inancına sahiptir ancak Aymak kökenli Hazaralar Ehli Sünnet mensubudur. 20. yüzyılda Afganistan’ın eğitim yönünden seviyesi en düşük ve kabile sisteminin en katı kurallarının görüldüğü topluluk Hazaralardır

Oliver Roy’un tabiriyle “
kabile topraklarında dünyaya gelen Afganistan
’’, Asya ülkeleri arasında, stratejik öneme ve doğal kaynaklara sahip, tarih boyunca sürekli süper ve bölgesel güçlerin çatışma sahası olmuş ve olmaya devam etmektedir.
Bu durum tarihî süreçte birçok medeniyete ev sahipliği ve günümüz
Afganistan
’ının etnik toplumunun ortaya çıkmasına neden olmuştur. Afganistan'ın etnik kimliğini oluşturan grupların en önemlileri
Peştunlar, Türkler (Özbek, Türkmen, Uygur ve Kırgız), Tacikler ve Hazaralardır.

Türk kökenli olan Hazaraların aleni şekilde diğer topluluklardan inanç, kültür ve yapı olarak farklı oldukları göze çarpmaktadır. Görünüş itibariyle
Özbek
ve
Türkmenlere
benzeyen Hazaralar Farsçanın Darice lehçesini konuşmaktadırlar.
  • Afgan toplumu arasındaki yaygın görüşe göre Cengiz Han Afganistan’ı işgal ettiğinde bölgenin kontrolü için 1000 askerini bırakmış ve Hazaraların kökeni bu askerlere dayanmaktadır.
42 milyonluk
Afganistan nüfusunun yaklaşık %9’unu
(yaklaşık 4 milyon kişi) oluşturdukları bilinmektedir. Çoğunluğu Şîa inancına sahiptir ancak Aymak kökenli Hazaralar Ehli Sünnet mensubudur. Afganistan’ın iç bölgesi olan Hazaracat ve başkent Kabil’in etrafında yaşamaktadırlar.

20. yüzyılda Afganistan’ın eğitim yönünden seviyesi en düşük ve kabile sisteminin en katı kurallarının görüldüğü topluluk Hazaralardır. Günümüzde katı sistem sadece Hazaracat bölgesinin kırsal kesimlerinde uygulanmaktadır. Mir olarak isimlendirilen kabile liderleri ve din adamları topluluğun yönetiminde söz sahibi olmuşlardır.

1960’lı yıllarda başkent Kabil ve İran’a ekonomik nedenlerden dolayı yapılan göçler, din eğitimi için
Irak’ın Necef ve İran’ın Kum kentine giden öğrenciler
Hazara toplumunun değişiminin ve yeniden yapılanmasının başlangıcı olarak kabul edilmektedir. İran’da yaşanan devrim de bu değişimin devamı niteliğindedir.

Sovyet işgali ve sonrası

Sovyet işgaline karşı Şiî fraksiyonlar içinde işgale karşı aktif şekilde mücadele eden
Hareket-i İslâmî
’dir. Hareket-i İslâmî dışında küçük çaplı bazı gruplar işgale direnmiştir.
Şah rejimi
nin devrilmesinin ardından Dünya’daki bütün Şiî grupları destekleme ilkesini uygulayan İran, bu kapsamda Sovyet Rusya’nın Afganistan’ı işgali sırasında Hazara toplumunu insanî yardım, askerî teçhizat ve eğitim yönünden desteklemiştir.
İşgal bittikten sonra yeni düzende Şiîlerin söz sahibi olması için destek vermeye devam etmiştir.
Abdulali Mezari
’nin liderliğinde kurulan
Hizb-i Vahdet İslâmî
, Afganistan meclisinde Hazaraları temsil etmektedir. Ayrıca Afganistan eski devlet başkanı yardımcısı Muhammed Server Daniş Hazara kökenli olup, devlet kademesindeki en yetkin siyasetçilerden biridir.

Taliban, 1996 yılında Afganistan’da kontrolü sağlayıp Hazaralara yönelik saldırılar düzenlediğinde Hazaralar bir anda dünya gündeminin dikkatini çekmişlerdir. Hazaralardan müteşekkil
Fatimiyyun Tugayı
İran Devrim Muhafızları çatısı altında
Suriye, Irak ve Yemen
’de Şiîlerin kutsal kabul ettiği mekânları korumak adına savaşarak tekrar gündeme gelmiştir.

Suriye, Irak ve Yemen’de savaşıp harp tecrübesi kazanan Hazaralı savaşçıların Afganistan’a dönmesi uluslararası toplumda endişeye sebebiyet vermektedir. Afganistanlı bazı yöneticiler de aynı kaygıyı dile getirmektedir.

Hazaralar, Sovyet işgali döneminde İran’a, Taliban saldırıları döneminde de Pakistan’a göç etmiştir.

İran’da yaşayan Hazaralar, devlet nezdinde her zaman el üstünde tutulmuştur.

Özellikle dindar olanlar devlet ve özel vakıfların yardımlarıyla yaşamını sürdürmektedir. Dünya genelinde her mülteci toplumun maruz kaldığı ayrımcılık ve haksızlıktan, zamanla İran toplumunun bir parçası haline gelen Hazaralar da paylarına düşeni almışlardır.

Hazaralara yönelik cinayet, gasp gibi hadiseler sık sık yaşanmaktadır. Ağır işlerde düşük ücretlerle çalıştırılma, eğitim kısıtlılığı, halk nezdinde ikinci sınıf insan muamelesi görme, devlet sistemine ayak uyduramama, cinayet ve gasp on binlerce Hazaralı mültecinin müreffeh batı ülkelerine göç ederek yaşamlarını sürdürmesine neden olmaktadır.

Yorumlar
Avatar

Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.

Sayfa Sonu
GZT
GZT Haberin Sosyal Hali.

Gündemi en anlaşılır, en hızlı ve en görsel haliyle takip etmeye hazır mısınız? GZT özel video içerikleri, nitelikli infografikleri ve fark yaratan yayıncılık anlayışıyla size sıradan haber sitelerinin ötesinde bir deneyim sunuyor. Politikadan kültüre, teknolojiden spora kadar hayatın her alanına dokunan içeriklerle, doğru bilgiye keyifli bir arayüzle ulaşın. Dijital yayıncılığın yeni yüzü GZT ile dünyaya farklı bir pencereden bakın.

Sosyal medyada bizi takip edin
Mobil Uygulamaları indirin

GZT dünyası her an yanınızda! GZT mobil uygulaması ile son dakika gelişmelerine ve özel içeriklere anında erişin. Sadece haber okumayın; izleyin, keşfedin ve paylaşın. iOS, Android ve Huawei cihazlarınıza kolayca indirebileceğiniz uygulamamızla gündemi cebinize sığdırın. Şimdi indirin, haberdar olmanın en keyifli halini kaçırmayın!

Kategoriler
Albayrak Medya

Maltepe Mahallesi Fetih Caddesi No:6 Dk:1 Topkapı, Zeytinburnu / İstanbul[email protected](0 212) 612 29 30

Albayrak Medya Siteleri
YASAL UYARI

YASAL UYARI BIST isim ve logosu "Koruma Marka Belgesi" altında korunmakta olup izinsiz kullanılamaz, iktibas edilemez, değiştirilemez. BIST ismi altında açıklanan tüm bilgilerin telif hakları tamamen BIST'e ait olup, tekrar yayınlanamaz. Piyasa verileri iDealdata Finansal Teknolojiler A.Ş. tarafından sağlanmaktadır. BIST hisse verileri 15 dakika gecikmelidir.

Tüm hakları saklıdır © Net Medya 2026