Açık havaya çıkacaklar dikkat! Kene kabusu geri döndü: Uzmanlardan hayat kurtaran korunma rehberi

Havaların ısınmasıyla milyonlarca insan parklara, bahçelere ve açık hava etkinliklerine akın etmeye hazırlanırken, sağlık cephesinden ciddi bir uyarı geldi. Sağlık uzmanları, özellikle sıcak havalarla birlikte kene kaynaklı hastalıklarda yaşanan ciddi artışa dikkat çekerek halkı tedbirli olmaya çağırdı.

Kene ısırığıyla bağlantılı hastalıklarda artış

ABD Tarım Bakanlığı'na (USDA) göre, özellikle kenelerin en aktif olduğu ilkbahar, yaz ve sonbahar başında kene yoluyla bulaşan hastalıkların görülme sıklığı giderek artıyor.

Uzmanlar son dönemde şu hastalıklarda artış yaşandığını belirtiyor:

• Lyme hastalığı
• Rocky Mountain benekli ateşi
• Ehrlichiosis
• Anaplazmoz
• Babesiosis
• Powassan virüsü enfeksiyonu

Kırmızı et alerjisine bile yol açabiliyor

Özellikle Lone Star kenesi, insanlarda Alfa-Gal Sendromu (AGS) adı verilen ciddi bir alerjik hastalıkla ilişkilendiriliyor. Bu sendrom, kırmızı et ve memeli hayvanlardan elde edilen bazı ürünlere karşı şiddetli alerjik reaksiyonlara neden olabiliyor ve bazı vakalarda hayati tehlike oluşturabiliyor.

Beyin hasarına neden olabilen virüs yayılıyor

Sağlık yetkilileri ayrıca Powassan virüsü vakalarında da artış görüldüğünü açıkladı. Nadir görülen bu virüs, diğer birçok kene kaynaklı hastalığın aksine, kene ısırığından yalnızca birkaç dakika sonra bulaşabiliyor.

Powassan virüsü ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor:

• Beyin iltihabı (ensefalit)
• Konuşma bozukluğu
• Nöbet
• Felç
• Kalıcı beyin hasarı

ABD'de 2012 yılından bu yana yaklaşık 200 Powassan virüsü vakası kayıtlara geçti. 2026 yılı içinde ise şimdiye kadar 10'dan az vaka bildirildi.

Kene ne kadar erken çıkarılırsa risk o kadar azalıyor

Uzmanlara göre her kene hastalık taşımıyor. Ancak kenenin vücuda tutunduktan sonra uzun süre kalması, bazı hastalıkların bulaşma riskini önemli ölçüde artırıyor. Keneler çoğu zaman saatlerce deri üzerinde dolaştıktan sonra tutunduğu için erken fark edilmeleri büyük önem taşıyor.

Keneden korunmak için ne yapılmalı?

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), kene ısırıklarından korunmak için şu önlemleri öneriyor:

• Uzun otların, çalılıkların ve yaprak örtüsünün yoğun olduğu alanlardan uzak durun.
• Doğa yürüyüşlerinde patikanın ortasından yürüyün.
• En az yüzde 20 DEET, pikaridin veya IR3535 içeren böcek kovucu kullanın.
• Giysi ve kamp malzemelerine permetrin içeren koruyucu ürünler uygulayın.
• Dışarıdan eve gelir gelmez duş alın.
• Eve döndükten sonra kıyafetleri en az 10 dakika yüksek sıcaklıkta kurutun.
• Evcil hayvanları veteriner onaylı kene önleyici ürünlerle koruyun.
• Açık havada vakit geçirdikten sonra tüm vücudunuzu dikkatlice kontrol edin.

Özellikle bu bölgeleri kontrol edin

CDC, eve döndükten sonraki iki saat içinde duş alınmasını ve aynayla tüm vücudun kontrol edilmesini tavsiye ediyor.

Özellikle şu bölgeler dikkatlice incelenmeli:

• Koltuk altları
• Kulak içi ve arkası
• Göbek deliği
• Diz arkaları
• Kasık bölgesi
• Bel çevresi
• Saç dipleri ve saçlı deri

Çocuklarda ise özellikle saçlı deri, kulak çevresi ve boyun bölgesi ayrıntılı şekilde kontrol edilmeli. Ayrıca kıyafetler, sırt çantaları ve evcil hayvanlar da incelenmeli. Çünkü keneler eve taşındıktan sonra daha sonra insanlara tutunabiliyor.

Kene nasıl çıkarılmalı?

Vücuda tutunmuş bir kene fark edildiğinde mümkün olan en kısa sürede çıkarılması gerekiyor. Uzmanlar şu yöntemi öneriyor:

• Temiz ve ince uçlu bir cımbız kullanın.
• Keneyi deriye en yakın noktadan kavrayın.
• Döndürmeden, ezmeden ve sarsmadan düz şekilde yavaşça çekin.
• Ağız parçalarının deride kalmamasına dikkat edin.

Keneyi çıkardıktan sonra yapılması gerekenler

• Isırılan bölgeyi ve ellerinizi sabunlu su veya alkol bazlı antiseptikle temizleyin.
• Keneyi tuvalete atın, alkol dolu bir kaba koyun ya da kapalı bir poşette imha edin.
• Keneyi kesinlikle parmaklarınızla ezmeyin.

Bu belirtiler görülürse doktora başvurun

Kene çıkarıldıktan sonra birkaç hafta boyunca sağlık durumunun takip edilmesi öneriliyor. Aşağıdaki belirtilerden biri ortaya çıkarsa vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalı:

• Ateş veya üşüme
• Deride döküntü
• Şiddetli yorgunluk
• Baş ağrısı
• Kas ve eklem ağrıları
• Nörolojik belirtiler (konuşma bozukluğu, bilinç değişikliği, nöbet vb.)

Doktorlar, kenenin türüne, bulunduğunuz bölgeye ve kenenin deride ne kadar süre kaldığına bağlı olarak koruyucu antibiyotik tedavisi veya ek tetkikler önerebiliyor.