Endonezya’nın Mekke Kapısı Açe: Osmanlı mirası ve tsunami sonrası bağlar
08:00, 30/08/2021, PazartesiG: Güncelleme: 16:21, 16/09/2025, Salı
SkyRoadSkyroad
Açe, Endonezya'da özel bir bölgedir.
250 milyona yaklaşan nüfusuyla dünyanın en kalabalık dördüncü ülkesi olan Endonezya, 17 binin üzerinde adadan oluşuyor. Dünyanın en kalabalık ülkelerinden olduğu gibi, İslam coğrafyasının da en kalabalık Müslüman nüfusa sahip olan ülkesi. Endonezya ile ilk tanışıklığım, kuvvetli bir bağ kurmamı sağlayan bir bölgeyle oldu: Açe (Aceh).
Açe, Endonezya’nın Sumatra adasında bulunan bölgelerden biri.
Adanın kuzeyinde
yer alan bölge günümüzde Endonezya’ya bağlı özerk bir yönetime
sahip olsa da yüzyıllar boyunca sultanlık
olarak idare edilmiş. Açe Sultanlığı
, 1514
’te kurulmuş, ancak bölgede İslamiyet’in
geçmişi 8. yüzyıla
kadar gidiyor
İslamiyet Endonezya’ya Açe’den yayıldığı için
“Mekke Kapısı”
olarak da adlandırılır olmuş Açe. Gerçi böyle anılmasında hacca
gidecek Endonezyalıların Açe’de toplanıp yola çıkmasının da etkisi olsa gerek...Açe ile tekrar buluşma
26 Aralık 2004
’de Güneydoğu Asya
’da meydana gelen tsunami
ile birlikte Açe
, Türklerin tekrar gündemine ve hayatına girmiş oldu. Tekrar diyorum çünkü, Açe ile gönül bağımız aslında bundan yüzyıllar öncesine dayanıyor.
Bölge Malaka Boğazı
’na kıyısı olduğu için birçok milletin saldırısına uğramış. Sumatra’yı işgale
gelen Portekizlilerin
baskısı sonucu, Açeliler
İstanbul’a
bir heyet
göndererek Osmanlı Devleti
’nden
yardım istemişlerdir. 1569
yılında Kurtoğlu Hızır Reis
komutasında gelen donanma silahlar
, toplar
ve askerlerle
Açe’ye ulaşmış. Bölgede askeri okullar
kurulmuş, eğitim verilmiş
ve yetişen Açeliler komutanlık
yapmışlar. Gelen Osmanlı askerlerinden de geriye dönen olmamış.
Günümüzde
Osmanlı soyunun
devam ettiği 5 köy
bulunuyor Açe’de
. Hatta “Türki Osmani”
deniyor, Türk soyundan gelen Açelilere...
Türki Osmanilerden biriyle tanışma
Türki Osmanilerden biri de
Bitay
köyünde bulunan Selahattin Mezarlığı’nın
bakımından sorumlu olan hoş bir
hanımdı.
Kendisi duvarda asılı olan şecereden torunu olduğu Osmanlı Paşa’sını gösterdi bize...
Selahaddin Mezarlığı’nda şehit olan Osmanlılar dışında, günümüze kadar onların soyundan gelenlerin de kabri bulunuyor.
Açe’ye gelindiğinde mutlaka uğranacak iki halkın dostluğunu yürekten hissettirecek en önemli yer burası... Zaten Açe’de Türk olduğunuzu söylediğinizde o sıcaklığı her yerde hissediyorsunuz. Türklerin bu kadar sevilmelerinin bir sebebi de Tsunami felaketi
sonrası bölgeye yaptıkları yardımlar...Açe yolu düşen Türkler
Açe’de
kiminle konuşsanız bir yakınını kaybetmiş Tsunami felaketinde. Üzerinden yıllar geçse, bölge yaralarını sarmış gibi gözükse de bu konu ile ilgili konuşmak çok kolay değil. Türkler Açe ile olan bağlarını tekrar hatırlayıp, bölgeye hızlıca ulaşmış. Felaketten sonra açılan İstanbul Yetimhanesi’ni gezmek mümkün oldu Açe’de, o günden bugüne yüzlerce yetime ev olmuş, okul olmuş yetimhane. Kızılay’ın ve farklı vakıfların yaptığı onlarca evle karşılaştım yine Açe’de ve birçok yerde Türk bayraklarıyla...Kıyamet kopuyor sandık
150 binin
üzerinde insanın öldüğü
bu felakette, “Kıyamet kopuyor sandık!”
denmesinin sebebini kıyıdan 4 kilometre
içeride bir evin damına oturmuş koca gemiyi görünce daha iyi anladım.
Açe’nin başkenti Bandah Aceh
’de böyle iki gemi
var.
Yaşadıklarını unutmasınlar diye ikisini de kaldırmamışlar. Hatta gemi buraya oturduktan sonra üzerine çıkıp kurtulan bir teyzeyle de konuştum. Oğlu dışında tüm ailesi sulara kapılmış.
İki gemi enkazı da ziyaret alanına dönüştürülmüş.
Enkazlardan birinin girişinde de Tsunami Anıtı
bulunuyor. Tsunami Müzesi’de
felaketin izlerini sürebileceğiniz bir başka yer. Müze içerisinde anıtlar, maket canlandırmalar,
tsunami sonrası bölgeden toplanan bazı eşyalar
sergileniyor.Beytül Rahman (Baiturrahman) Camii’nin zarafeti
Açe’nin kalbi olan bu cami, Güneydoğu Asya İslam mimarisinin en güzel örneklerinden biri.
1875
yılında yeniden inşa edilene kadar birkaç kez yıkılıp yapılmış. Avlusunda çocukların balıklarla oynadığı, içerisinde 5 bin kişinin namaz kıldığı
bu caminin ziyaretçisi hiç bitmiyor.
Zarafet demişken, kolonların üzerine kurulmuş Rumoh Açe Evi’ni
ve hemen yanında bulunan Açe Müzesi’ni
unutmamak gerek
Banda Açe’ye
geldiğinizde en çok şaşıracağınız şeylerden biri de motosikletler
olacak. Sadece yaygın olmaları değil, kadınlar ve genç kızlar tarafından bu kadar yoğun kullanılmaları da sizi şaşırtacak.
Geleneksel taşıtlarda yolculuk yapmayı seviyorsanız 3 tekerlekli Becahlar
da var.Bazen de farklı sebeplerle yola çıkmak gerek
Bölgeyi çevreleyen
Hint Okyanusu
ve Andaman Denizi
kıyıları,
yüzmek isteyenler kadar huzur bulmak isteyenlerin de gitmesi gereken yerler. Özellikle Lampuuk Plajı
çocukların neşesiyle beni kendine bağladı.Ben Açe’ye veda ederken tuhaf bir hüzünle ayrıldım.
Kardeşlik duygusunun bu kadar uzak coğrafyaları
birbirine bağlayabileceğini oraya gitmeseydim asla bilemezdim. Zannediyorum, bazen de farklı sebeplerle yola çıkmak gerek...
*Bu yazının başlığı yazardan bağımsız editoryal olarak hazırlanmıştır.
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.