İbrani kutsal kitabı ve şiddet metinleri tartışması

İbrani kutsal kitabında, ulusların, kralların ya da bireylerin diğer insanlara saldırılarından, onların yurtlarını tahrip edişinden ve öldürülüşlerinden söz eden altı yüzü aşkın pasaj bulunmaktadır. Yahveh’in şiddetli cezalarını doğrudan uyguladığını düşündüren yaklaşık bin ayet ve caniyi cezalandıracağı kılıcı doğrudan Tanrı’nın verdiğini bildiren çok sayıda metin dışında, yüzü aşkın pasajda Yahveh’in bizzat insanları öldürme emri verdiği görülmektedir.

Kendini kitlesel kıyımların tarihsel araştırmalarına adayan ve savaşlar, katliamlar ile soykırımlardaki ölüm oranlarını hesaplamaya imkân tanıyan geniş bir veri tabanı oluşturan Matthew White, İbrani kutsal kitabında özel olarak belirtilen kitlesel kıyımlarda ölenlerin sayısının yaklaşık 1,2 milyon olduğunu bildirmektedir.

M.Ö. 3000’lerde dünya nüfusunun yalnızca 14 milyon, bin yıl sonra ise 27 milyon civarında olduğu düşünüldüğünde, İbrani kutsal kitabındaki bütün bu sayıların aslında hastalıklı bir fantazyanın ürünü olduğu anlaşılır. Bugün dünya nüfusu 8,2 milyar; Gazze ise yalnızca 650 bin kişi. Buna rağmen İsrail, bu küçücük sahada dahi vahşi fantazyasını tatbik edememekte, mutlak bir hâkimiyet kuramamaktadır.

Yasa’nın Tekrarı kitabında bir kent kuşatması tasvir edilir; kuşatmanın kentte yaşayan insanlar açısından nasıl bir anlama geldiği çarpıcı biçimde vurgulanır. Asur ve Babil fetihleri, Yahudi halkını kaynakları tükenmiş kentlere hapsetmiştir. Kitapta şöyle denir:

“Kuşatma sırasında düşmanınızın vereceği sıkıntıdan, rahminizin meyvesini, Tanrınız RAB'bin size verdiği oğulların ve kızların etini yiyeceksiniz. Aranızdaki en yumuşak, en duyarlı adam bile öz kardeşine, sevdiği karısına, sağ kalan çocuklarına acımayacak; yediği çocuklarının etini onların hiçbiriyle paylaşmayacak. Çünkü düşmanınızın kuşatma sırasında sizi sıkıştırması yüzünden kentlerinizde hiç yiyecek kalmayacak. Aranızda en yumuşak, en duyarlı kadın –öylesine yumuşak ve duyarlı ki ayağının tabanını yere basmak istemez– bile sevdiği kocasından, öz oğlundan, kızından, plasentayı ve doğuracağı çocukları esirgeyecek. Çünkü kuşatma sırasında düşmanınızın kentlerinizde size vereceği sıkıntıdan ve yokluktan onları gizlice yiyecek.” (Tesniye 28:52-57)

Yahudi düşüncesinin mitolojik refleksleri bunlardır. Kutsal Kitap Museviliği evlat katlini yasaklasa da bu yasağı sonuna kadar götürmez; bir aylıktan küçük bir çocuğun öldürülmesi cinayet sayılmamaktadır.

Gazze’deki kuşatmayı ve yapılanları aklımızın almaması, bütün bunların Yahudiler nezdinde kabul edilebilir olmasına sebep olan kültürel kodlarla da ilişkilidir. Modern dünyada şiddetin meşru bir zemin ararken kutsal kitaplara ya da mitolojiye uzanmasına gerek yoktur; ekonomi-politik zaten her devleti ikna edecek gerekçeleri sunar. Fakat patolojik bir kültür yapısıyla siyasetin birleştiği yerde, Gazze gerçeği bütün çıplaklığıyla durmaktadır.

İsrailli romancı Amos Oz, “Trajediler iki şekilde çözülebilir: biri Shakespeare tarzında çözüm, diğeri Çehov tarzında çözüm. Shakespeare trajedilerinin sonunda sahne cesetlerle doludur; yükseklerde bir yerden de adaletin sesi duyulur. Oysa Çehov trajedilerinin sonunda herkes acı gerçekle yüz yüze kalır, kalbi kırılır, hayata küser, derinden sarsılır ama yaşamaya devam eder. Ben İsrail/Filistin trajedisinin Çehov tarzında çözülmesini istiyorum.” der.

Ne var ki İsrail’in akıl dışı siyasi tutumunda trajedi sonrası değil, trajedi öncesi unsurlar baskındır: mitolojik bir iştah, karanlık bir bilinç, yalıtılmış bir vicdan.

Yakup Kadri’nin Hüküm Gecesi’nin karakteri, Balkan Savaşı kaybedildikten sonra İstanbul’un Bulgarlar tarafından işgal edileceğini ve artık hiçbir direniş gücünün kalmadığını acıyla düşünürken, dönemin yazar ve gazetecileri büyük devletlerin İstanbul’un Bulgarların elinde kalmasına izin vermeyeceği ümidini taşımaktadır. Bu düşünce, başkarakter için harbin kaybedilmesi kadar onur kırıcıdır.

Müslümanlar için Gazze’de uluslararası bir çözüm arayışı da, tarihin defalarca gösterdiği gibi, yalnızca yeni ve yıkıcı bir sürecin başlangıcı anlamına gelmektedir. Kurtuluşa götürecek bir direniş gücü oluşturulamadığı için de Hüküm Gecesi’nin karakterinde olduğu gibi, tüm İslam âleminin ve işgal karşıtı halkların onuru kırılmaktadır.

Bu yazının başlığı yazardan bağımsız editoryal olarak hazırlanmıştır.