Bosna’dan Türkiye’ye uzanan bir hadis âlimi: Muhammed Tayyip Okiç
12:00, 09/03/2026, Pazartesi
MecraMecra
Bosna’dan Türkiye’ye uzanan bir hadis âlimi: Muhammed Tayyip Okiç.
Saraybosna’dan gelmiş, Türkiye’deki birçok ilahiyat fakültesinin temel taşlarından biri olmuş, ülkemizdeki çok sayıda hadis âlimine hocalık yapmış ve üstüne Muhammed Hamidullah gibi “vatansız” kimliğini takınmış bir İslâm âlimi Muhammed Tayyip Okiç.
Gençlik yıllarında Muhammed Tayyip Okiç.
Muhammed Tayyip Okiç, 1902 yılında Bosna’nın kuzeyinde yer alan
Tunca
sancağına bağlı Gracanist
kasabasında doğdu. Babası Muhammed Tevfik Efendi
, ulemadan şeyhülislam muaviniydi ve bu sayede ilk dinî eğitimlerini
ailesinden aldı. Yetiştirilme tarzı, kendisinin ileriki dönemlerde hayatına nasıl devam edeceğini
çok iyi gösteriyordu.Tayyip Okiç ilk eğitimini
Saraybosna’da
tamamladıktan sonra Okruzna Medresa’dan
ve İslâm Hukuku ve İlahiyat Mektebi’nden
mezun oldu. Ardından Zagreb Üniversitesi’nde Latin Dili ve Edebiyatı
bölümünden diploma aldı ve aynı üniversitenin hukuk fakültesine
başladı. Zagreb Üniversitesi’nden Belgrad Hukuk Fakültesi’ne
transfer olarak öğrenimini burada tamamladı.
Mecra
Kütüphane köstebeği: Muhammed Hamidullah
Hadis ve tefsir alanında uzmanlaşan Okiç Hoca, Türkiye'deki üniversitelerde görev yaptığı yıllarda yüzlerce öğrenci yetiştirmişti.
Saraybosna’dan ilk ayrılışı
Birinci Dünya Savaşı
yıllarına denk geliyor Tayyip Okiç’in. Belgrad’da hukuk eğitimini tamamladıktan sonra
yolu Fransa’ya düşüyor ve Paris’te Sorbonne Üniversitesi
Edebiyat Fakültesi’nden ve hemen ardından Şark Dilleri Okulu’ndan
Arap, Türk ve Fars Dili ve Edebiyatı diplomalarını aldı. Paris Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nde doktora tezini
tamamladıktan sonra Tunus’taki Zeytûne Üniversitesi’ne
geçerek Arap Dili ve Edebiyatı bölümünde ihtisas yaptı.Tunus’tan sonra
ülkesine döndü
ve Saraybosna’da hocalık yapmaya başladı. Ardından yedi yıl boyunca
Üsküp’e geçerek Kral I. Aleksandr Büyük Medresesi’nde
tefsir ve hadis okuttu. Yeniden Saraybosna’ya dönerek vazifesine
devam etti.Okiç Hoca Boşnakça ve diğer Slav dillerinin yanında
Latince, Lehçe, Çekçe, Arapça, Türkçe, Fransızca, Almanca, İngilizce, İtalyanca ve Farsça
biliyordu. Öğrendiği diller ilim hayatında onu çok farklı bir noktaya getirmişti.
Bazı sebepler yüzünden Türk vatandaşlığına da geçmeyen Okiç, Türkiye’de otuz yılı aşkın bir süre “vatansız” statüsünde yaşadı.
Mecra
Orta Avrupa’dan Kudüs’e sıra dışı bir hayat: Muhammed Esed
1945 yılında
İstanbul’a geldi
ve beş yıl sonra Ankara’ya geçerek İlahiyat Fakültesi’nde
Temel İslâm Bilimleri’nin başına getirildi. Tayyip Okiç burada hadis ve tefsir
bölümlerini kurarak Ankara İlahiyat Fakültesi’ne
çok büyük bir katkı sağladı.Türkiye’deki çalışmaları
sadece Ankara İlahiyat Fakültesi ile sınırlı kalmadı. 1964 – 1971
yılları arasında Konya Yüksek İslâm Enstitüsü’nde
hadis dersleri verdi ve 1974’ten vefatına kadar da Erzurum İslâmî İlimler Fakültesi’nde
tefsir ve hadis dersleri verdi. 1977 yılında Ankara’da vefat etti
fakat cenazesi ailesi tarafından Saraybosna’ya defnedilmek istendi.
Okiç, anadili Boşnakçanın yanı sıra Türkçe, Arapça, Farsça, Latince, Fransızca, İtalyanca, Almanca, Lehçe ve Çekçeye ileri derecede hakimdi.
Hâlihazırda Türkiye’de hadis âlimi olarak bildiğimiz neredeyse tüm hocalarımız, Tayyip Okiç’in tedrisatından geçmiş ve bugünlere gelmiş.
Bosna’daki
Tito rejimi
döneminde İslâmî çalışmaları sebebiyle Yugoslavya’ya
girişi yasaklanmıştı. Ve Türkiye’de yaşadığı dönemlerde bazı teknik problemlerden ötürü
Türk vatandaşlığına da geçememişti. Türkiye’de otuz yıldan fazla
, aynı Muhammed Hamidullah gibi, “vatansız”
sıfatıyla yaşadı. Buna rağmen çok sayıda hadis talebesi
yetiştirerek Müslümanlara çok büyük katkılar
sağladı.
Tayyib Okiç, Saraybosna’nın kuzeyindeki Bare Mezarlığı'nda medfûndur.
Yugoslavya hükümeti, 9 Mart 1977 günü Ankara'da vefat eden Muhammed Tayyib Okiç'in Saraybosna’ya defnedilmesine direndi. Uzun uğraşlar sonucu alınan izinle, Hoca’nın naaşı zahmetli bir yolculukla memleketine götürüldü ve Saraybosna’nın Bare Mezarlığı’nda defnedildi.
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.