İran'ın kimliğinin bir parçası haline gelen propagandanın aksine tüm göstergeler savaşta moral üstünlüğünün İsrail'de olduğunu gösteriyor. Bağımsız muhabirlerin aktardığına göre normalde Netanyahu iktidarına muhalif israil
liler
bile “Bugün İran'da
n
füze yememiz, yarın atom bombasıyla vurulmamızdan daha iyidir” diyerek savaşın bir zaruret olduğu konusunda ikna olmuş durumdala
r
.
Anayasasına israilin yok edilmesini vazife olarak yazıp, yarım asra yakındır bunu kimliğinin bir parçası olarak açıklayan İran'ın, İsrail düşmanlığındaki fiiliyatı iddiası kadar ikna edici olmasa da israilliler, Tahran rejimini bir varoluş tehdidi olarak görüyorlar. Ayrıca 7 Ekim saldırısının ana sponsoru ve fikir babasının İran olduğu konusunda da israilde bir genel kanaatin olduğunu söylemek mümkün. Pek tabii, İran
ile
israil arasında savaşın başlangıç tarihi
olarak
13 Haziran 2025 değil de 7 Ekim 2023 hatta 1979
devrim
rejiminin kuruluş tarihi baz alınıyor.
İran’a vurmak herkesin işine mi gelir?
Ayrıca israil kamuoyunda “Gazze katliamı mı, yoksa İran'a saldırı mı daha çok destekleniyor” sorusu gündeme geldiğinde İran'ın hedef alınması öne çıkıyor, hatta Gazze savaşına muhalif olanları da memnun eden bir karar olarak değerlendiriliyor. Dolayısıyla içeride savaşlar ile koltuğunu koruyan Netanyahu'nun İran tehdidini püskürtmek adına attığı adımları açıklamakta bir sorunla karşılaşabileceği ihtimal verilmiyor.
Öte yandan Arap ülkeleri dahil tüm bölge ülkelerinin krizin kontrolden çıkmama şartıyla İran'ın zayıflamasından memnun olduğunu söylemek için müneccim olmaya gerek yok. Suriye başta olmak üzere bölge istikrarsızlığında büyük payı olan İran'ın hele ki israil eliyle darbe alması
,
takınan diplomatık dilin tersine bölge ülkelerini mutlu ettiği aşikar.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz'in savaş konusunda "İsrail hepimiz için bu kirli işi üstlenmiş durumda. Sadece şunu söyleyebilirim ki, İsrail ordusuna, İsrail devlet yönetimine bunu yapacak cesareti gösterdikleri için saygı duyuyorum
" cümleleri de Batının İran ile ilgili genel yaklaşımını özetler mahiyette okunabilir. Dolayısıyla gerek bölge gerekse dünya ülkelerinin birçoğunun, insânî konularda çıkan birkaç cılız ses haricinde Netanyahu ve israilin safında yer aldıklarını söylemek mümkündür.
Netanyahu kana doymuyor
Özellikle Türkiye'de hakikatten kopuk takıntılı bir tavırla söylenmiş olsa da İran'dan sonra sıranın diğer ülkelere geleceği konusundaki endişe pek de yersiz sayılmaz. İsrailin uluslararası hukuk karşısında sürekli istisna tutularak sorumsuzluğunun bir standart haline gelmesi elbette endişe kaynağıdır. İran'dan hazzetmeyen bölge ülkelerinin konuyla ilgili endişelerinin temelinde aslında bu konu vardır.
Öte yandan siyaset masasında harcansa bile Filistin davası hâlâ insânî vicdanın direnç gösterdiği ön cephe olarak varlığını koruyor. Tam da bu yüzden Netanyahu'nun kan dökmekteki doyumsuzluğu herkesin ortak güvenlik kaygısı olmaya başladı. İsrail ölüm
m
akinesinin Filistin, Lübnan, Suriye ve ardından İran ile sınırlı kalma
yacağı
endişesi bölge halklarının stres kayna
ğ
ı olmayı sürdürüyor.
İran'ın kaybı ve kazancı nelerdir?
İran'ın önde gelen kaybının, ölen üst düzey askerleri olduğunu söyleyebiliriz. Devrim Muhafızları Ordusu Kudüs Gücü komutanı İsmail Kaani dışında resmi merasimlerde Hamaney'in yanında saf tutan herkesin İsrail'in nokta operasyonlarıyla öldürüldüğünü görüyoruz. İsrail'in İran'daki istihbarat ve operasyon kabiliyeti dikkate alınırsa Kaani'nin hayatta kalması da enteresan bir hâdisedir. Hemen her düzeyde İsrail casusluğu
meselesinin
k
â
bus
gibi
çöktüğü bir
ülkede
İsmail Kaani
artık hep şüpheyle anılacaktır.
Diğer bir husus ise İran hava sahasının İsrail saldırıları karşısında direnç gösterememesidir. Savaş sırasında İran askeri yetkilileri ve rejim basını, İsrail'e ait bir kaç F-35 savaş uçağını düşürdüklerini iddia etseler de ne içeriye ne de dünya kamuoyuna ikna edici hiçbir belge sunulmamıştır.
Devrim Muhafızları Ordusu başkomutanı Selami'nin de vurulduğu ilk darbe ise İran'ın nasıl bir israil sızmasına maruz kaldığını gösteriyor. Ülkenin her tarafına İHA istasyonlarının yerleştirilmesi, hatta israilin İran topraklarında envai çeşit İHA fabrikası kurup savaştaki ihtiyacını İran içinden temin etmesi, bir israil başarısından ziyade İran acziyeti olarak öne çıkıyor.
Üstelik yıllar önce İstihbarat bakanı
, hatta c
umhurbaşkanı seviyesindeki yetkililer
in
israil
sızmaları
konusunda alenen uyarılarda bulunma
ları
na rağmen böyle bir tablo
nun ortaya çıkışı
hiçbir propaganda ile
örtbas edilecek gibi değildir.
İran'ın acizliği sadece savunmadaki zaafları ile de sınırlı kalmadı. Hücum ederken bazı füzeleri İsrail'e ateşlemeyi başarsa da kaybettiği onca üst düzey askerine karşı tek bir israil ordu mensubunu etkisiz hale getiremedi.
Tahran rejimi,
askerî
kabiliyetinin tersine sosyal medya başta olmak üzere tüm propagand
a
kabiliyeti sayesinde kan kaybeden imajını onarmayı önemli ölçüde başarmıştır
.Kendi yönetimlerinin sahada İsrail'e güç yetiremediğine ikna olan bazı bölge insanları, Filistin davası iddiasında bulunup şovunu yapan İran'ı izlemeyi bir çeşit tatmin duygusuna dönüştürmüştür. Almanya başbakanının de
y
imiyle İsrail, Batının pis işlerini yaparken; İran'da İslam dünyası'nın Filistin fantazisine karşılık veriyor gibi
dir.
Rejim değişikliği rafa mı kaldırıldı?
İran rejimi kurulduğundan kısa süre sonra hep meşruiyet sorunu ile başbaşa kaldı. Toplum kimliği haline gelmiş protestolar rejimin ayrılmaz parçası halini aldı. Yönetimin mottosu hep aynı oldu: “İçeride muhalifleri sindirip sadık halkayı daralt, dışarıda muhalefetin meşruiyetini yok et ve imajını yenile.”
Konunun Türkiye'de nasıl anlaşıldığı ise şöyle özetlenebilir: “Türkiye, Tahran rejimi propaganda şebekesinin reklam yüzüdür.”
Çoğunlukla iç hassasiyetlerden
dolayı
Türkiye, İran'da istikrarın
sarsılmasını hiç
iste
me
di. İran'ın parçalanma
sı korkusu
“İran'dan sonra sıra Türkiye'de” sloganıyla pek tabi İran'ın da işine gelecek şekilde hep canlı tutuldu.
Bu yüzden “PKK'ın ajandasını İran yazıyor” yorumları yapıldığında bile İran muhalifi olmak hoş görülmedi.Her sokak hareketinden sonra “İran'da rejim mi değişiyor?” sorusu abartılı bir tedirginlikle gündeme getirildi. Haliyle rejim değişikliğini algılamanın önüne perde çekilmiş oldu. Dolayısıyla rejim değişikliğinin ciddiyetini, Trump'ın paylaşımları arasında aramaktansa İran'ın iç
yapısında aramak gerekiyordu.
İran'ın ekonomik sorunlar çıkmazına girmesi bir kenara, sadece enerji ve su sorunlarının deviremeyeceği bir rejim yoktur. Buna bir de halk ve yönetici kadro içindeki gelecek kaygısı eklenirse kronikleşen sorunların çeşitliliği kendiliğinden ortaya çıkıyor.
Bugün
İran rejimi,
propaganda sayesinde hâlâ ülke dışında birileri için
cazibe merkez
i olmayı sürdürüyor olsa da ülke içindeki
en fanatik taraftarları
nazarında bile
başarılı bir model değildir.
İran halkının genel görüşü de zaten böyledir. Halkın sisteme olan güvensizliği ve hayal kırıklığı o
kadar derindir
ki
,
kriz yönetiminde elzem olan asgari halk
-
devlet işbirliği
neredeyse
imkânsız hale ge
l
miştir.
Hamaney'in yerine geçecek alternatifler konusunda gerek yönetici kadro gerekse toplum nezdinde ikna edici ve birleştirici adaylar mevcut değildir. Muhalefet cephesi daha da beterdir.
Her kademede görülen d
ağınıklık ve kalitesizlik
dışardan bir iradeyle
rejim değişikliğinden
ziyade
bir içten çöküş
e işaret etmekte
dir. Aslına bakılırsa İran, Suriye ve Irak örneklerinden çok daha büyük bir karmaşanın içindedir. Yine de bu derece memnuniyetsizliğin olduğu bir ülkede alternatifsizliğin sonsuza dek sürmesi siyasetin mantığına terstir. Fakat bu noktada İsrail'in ve
de
batının PR çalışması
olarak
e
ski kralın oğlu R
ı
za Pehlevi'
yi öne çıkarması da bir çözüm değildir.
Çünkü İran'da
a
çık faaliyet fırsatı bulmasa d
a
niteliği ve niceliği küçümsenmeyecek derecede ciddi bir elit kitle
r
ejim değişikliği konusunda belirleyici unsurdur.
Türkiye her şeye hazırlıklı mı?
Mevcut İran rejiminin sonrasına dair irili ufaklı tüm ülkelerin bir planı olduğu sır olmasa gerek. Asıl mesele Ankara'nın bu ihtimale dair bir hazırlığı olup olmadığıdır. Türkiye’nin hemen yanı başında olan bitene ıslık çalarak kayıtsız kalması düşünülemez, zira bunun faturası ağır olacaktır. Her akşam BOP haritasını önlerine koyarak hülyalara dalan ayrılıkçı unsurlar böyle bir fırsatı dört gözle beklemekte, bütün imkânlarını seferber ederek hazırlıklarını ona göre yapmaktadır.
O vakit şu soruyu sormanın tam zamanıdır:
Ne dersiniz,
Türkiye,
İran Türkleri ve Güney Azerbaycan meselesini
gereğince
idrak ede
bilmiş midir?
Gerçek HayatGerçek Hayat Dergi
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.