Doğum gününüz her yıl aynı güne denk gelebilirdi: Dünyanın kıl payı kaçırdığı takvim reformu

Doğum gününüzün her sene aynı güne denk geldiği bir dünya düşünün. Her ayın tam 4 haftadan oluştuğu, ilk gününün pazartesi, son gününün ise pazar olduğu bir takvim… Kulağa ütopya gibi geliyor olabilir ama miladi takvim neredeyse tam da böyle olacaktı.

13 aylık takvim fikri nasıl doğdu?

1902'de İngiliz bir muhasebeci ortaya çıkıp basit bir soru sordu: "Yılı 12'ye değil de neden 13'e bölmüyoruz?" Bu öneriye göre her ay 28 günden, dolayısıyla tam 4 haftadan oluşacaktı. 13 çarpı 28 eşittir 364. Geriye kalan 1 gün ise hiçbir aya ve haftaya ait olmayan bir "Yıl Günü" olarak takvime eklenecekti.

Sistem matematiksel olarak kusursuzdu. Her tarih sonsuza dek aynı haftanın gününe denk geliyordu. 15 Mart her zaman çarşamba, 1 Ocak her zaman pazartesi olacaktı.

Kodak'ın 61 yıllık sessiz deneyi

Fikir o kadar ilgi gördü ki hepimizin bildiği fotoğraf devi Kodak, bu takvimi 1928'den 1989'a kadar tam 61 yıl boyunca şirket içi muhasebesinde kullandı. Yani sistem teoride değil, pratikte de denendi ve çalıştı. Milletler Cemiyeti de 130 farklı takvim reformu önerisi arasından bu sistemi en güçlü aday olarak seçti. 1931'de Cenevre'de resmi bir konferans toplandı.

"Şabat Savaşları": Bir günün çıkardığı kıyamet

Ancak sistemde dini bir sorun vardı. O fazladan eklenen "Yıl Günü" hiçbir haftaya ait değildi. Bu da Yahudilikteki kutsal 7 günlük Şabat ritmini bozuyordu. Yahudi din adamları sert tepki gösterdi. Hahambaşı Joseph Hertz başta olmak üzere dini liderler, bu durumun ibadet hayatını sekteye uğratacağını savundu.

Tartışma o denli büyüdü ki tarihe "Şabat Savaşları" olarak geçti. Mesele artık bir takvim reformu değil, dini geleneklerle modern ticari verimlilik arasındaki çatışmaya dönüşmüştü.

Tarihin tozlu raflarına

1937'de Milletler Cemiyeti pes etti ve reform fikrini rafa kaldırdı. Ardından patlak veren II. Dünya Savaşı ile Cemiyet de dağıldı. Böylece 13 aylık takvim fikri, kendine tarihin tozlu raflarında yer buldu.

Bugün doğum gününüz her sene farklı bir güne denk geliyorsa, bunun sebebi astronomik bir zorunluluk değil; 1937'de Cenevre'de verilen siyasi bir karardır. 12 ay, 365 gün dediğimiz sistem aslında evrensel bir gerçek değil, sadece bir anlaşma. Üstelik bozulmaya çok yaklaşmış bir anlaşma.