Yahya Kemal’in ‘Ezansız Semtler’ uyarısı bugün ne anlatıyor?

Türkiye’de son yıllarda çocukların yetiştiği sosyal ve kültürel çevreye ilişkin tartışmalar sürerken, Yahya Kemal’in yaklaşık bir asır önce kaleme aldığı Ezansız Semtler makalesi yeniden gündeme geliyor. Ünlü şair, metninde çocukluk döneminde edinilen manevi ve kültürel hafızanın, kimlik oluşumundaki yerine dikkat çekiyor.

Çocukluk hafızasına dikkat çekti

Yahya Kemal, makalesinde bazı semtlerde yetişen Türk çocuklarının milli kimliklerini tam anlamıyla hissedip hissedemeyeceğini sorguluyor. Ona göre minarelerin görünmediği, ezan sesinin duyulmadığı, ramazan ve kandil günlerinin gündelik hayatta hissedilmediği çevreler, çocukların kültürel hafızasını doğrudan etkiliyor.

Yazar, önceki nesillerin Kur’an sesini işiterek büyüdüğünü, ilk öğrendikleri sözlerden birinin besmele olduğunu ve ramazan ile kandil atmosferini çocukluklarından itibaren yaşadıklarını hatırlatıyor. Buna karşılık, aşırı modernleşen semtlerde yetişen çocukların aynı kültürel iklimi deneyimleyemediğini ifade ediyor.

'Mayaları çok sağlam olmalı'

Makalede yer alan değerlendirmesinde Yahya Kemal, bu çevrelerde büyüyen çocukların ilerleyen yıllarda milli kimliklerini koruyabilmeleri için "mayalarının çok sağlam olması gerektiğini" belirtiyor. Alafranga hayatın yaygınlaşması karşısında kültürel aidiyetin korunmasının önemine vurgu yapıyor.

Kimlik tartışmalarının merkezindeki metin

Yahya Kemal’in yaklaşık yüz yıl önce dile getirdiği değerlendirmeler, yalnızca ezan sesine ilişkin bir gözlem olarak değil; çocukluk hafızasının, kültürel aidiyetin ve kimlik inşasının nasıl şekillendiğine dair bir sorgulama olarak öne çıkıyor. Ezansız Semtler makalesi, bu yönüyle günümüzde de tartışılmaya devam ediyor.