Beyaz ülke: Lübnan
09:35, 29/06/2026, PazartesiG: Güncelleme: 09:35, 29/06/2026, Pazartesi
MecraMecra
Beyaz ülke Lübnan.
Fenikelilerden itibaren Ortadoğu coğrafyasının en önemli ve ihtimam gösterilen noktalarından biri olan Lübnan, tabiat güzelliklerinin tarihî derinliğe eşlik ettiği, üst üste katmanlar halinde kültürel mirasın hâlâ canlı biçimde seyredilebildiği bir ülke. Yolu Lübnan’a düşeceklere bir nevi rehber de olsun diye en kuzeyden güneye, bu güzel ülkenin bağrında sakladığı bazı güzelliklere işaret edelim
Ortadoğu’nun
en küçük ülkelerinden biri olan Lübnan
, 10 bin 542 kilometrekarelik
bir alana yayılan yüz ölçümüyle aynı zamanda Asya
karasının da en küçük bağımsız devletidir. Kapladığı fiziksel alanın mütevazı ölçülerine rağmen Lübnan
, 18 ayrı din ve mezhebin
iç içe yaşadığı, nazik dengeler üzerinde ayakta duran, son derece renkli ve kozmopolit bir ülkedir. Çeşitli mezhepleriyle Hristiyanlar
, Sünnîler
, Şiîler
, Dürzîler
ve diğerleri, yüzyıllardır Lübnan’ı
diğer tüm ülkelerden farklı ve özgün kılan rengârenk mozaiğin parçalarıdır.- Lübnan’da en son nüfus sayımı, Fransız mandası döneminde, 1932’de yapılmıştır. O zamandan günümüze, Lübnan’da kaç kişinin yaşadığı bilinmiyor. Bazı tahminler, Lübnan’ın nüfusunun 6 milyona yaklaştığını ifade etse de resmî sayım yapılamadığı için kesin sayıyı bilmek mümkün değil.
1943'te ilân edilen bağımsızlık sonrası Lübnan Parlamento Binası'nın önünde toplanan Lübnanlılar.
Lübnan’da nüfus sayımı yapılmamasının,
Fransızların
o dönemde kurduğu siyasî yapıyla yakından alakası var. 1923’ten 22 Kasım 1943’teki
bağımsızlığa kadar, tam 20 yıl
boyunca Lübnan’ı
manda yönetimiyle idare eden Fransızlar, 1930’l
arın başında, ülkedeki farklı din ve mezheplerin birbiriyle çatışmaması adına bir düzenleme getirmişti. Buna göre Lübnan cumhurbaşkanları Katolik Mârûnî Hristiyanlardan
, başbakanlar Sünnî Müslümanlardan
, meclis başkanları da Şiî Müslümanlardan
seçilecekti. Bu dağılım, Lübnan’ın
o dönemki nüfusuna göre yapılmıştı. 1930’larda Hristiyanlar
çoğunluğu teşkil ettiği için cumhurbaşkanlığı Hristiyanlara
verilmişti örneğin. İkinci sırada Sünnî Müslümanlar
geldiğinden başbakanlık onlara kalmış, nihayet üçüncü sıradaki Şiî Müslümanlara
da meclis başkanlığı taksim edilmişti. Aradan geçen zamanda nüfus oranları değişmesine rağmen, sırf bu siyasî düzenleme olduğu gibi kalsın ve zaten ip üstünde yürüyen ülkede dengeler yerinden oynamasın diye 1932’deki
son nüfus sayımıyla yetinilmektedir.
Mecra
İç Savaş ateşi tutuşurken...
Fransızların kurduğu sistemin günümüze yansıyan bir sonucu olarak Arap dünyasında, devlet başkanlığını bir Hristiyan'ın yaptığı tek ülke Lübnan’dır.
Lübnan’ın
ismi, bu güzel ülkenin olağanüstü tabiat güzelliklerini yansıtır. Sözlüklerin ve tarihî kaynakların verdiği bilgiler, “Lübnan”
kelimesinin eski İbraniceden Arapçaya, oradan da diğer dillere yayıldığını gösteriyor.- Levanon (İbranice), Lübnân (Arapça), Lübnan (Türkçe), Lebanon (İngilizce), Liban (Fransızca) kullanımlarında da görüldüğü gibi ülkenin ismi, her dilde yaklaşık olarak birbirinin aynısıdır. Mana da ortaktır:Beyaz ülke. (Aynı kökten gelen “leben” kelimesi, günümüz Arapçasında ayran anlamındadır, ancak “süt” kelimesinin de direkt karşılığıdır. Artık Türkçeleşmiş bulunan “labne peyniri” de ismini, bembeyaz renginden alır.)
Lübnan’a neden
“beyaz ülke”
dendiğini araştırdığımızda ise karşımıza ülkenin sırtını yasladığı karlı ve ulu dağlar çıkar. Gerçekten de kuzeyden güneye, Lübnan’ın doğu kesimleri yüksek dağlarla
kaplıdır. Bu dağların zirveleri ise yılın önemli bir bölümünde bembeyazdır
. Lübnan’ın yıl boyu fotoğraflarını çeken bir kimse, elindeki karelerin çoğuna beyaz
rengin hâkim olduğunu gülümseyerek fark edecektir.
Lübnan'ın karla kaplı dağları.
Ta
Fenikelilerden
itibaren Ortadoğu
coğrafyasının en önemli ve ihtimam gösterilen noktalarından biri olan Lübnan
, tabiat güzelliklerinin tarihî derinliğe eşlik ettiği, üst üste katmanlar halinde kültürel mirasın hâlâ canlı biçimde seyredilebildiği bir ülke. Yolu Lübnan’a düşecekler için
bir nevi rehber de olsun diye en kuzeyden güneye, bu güzel ülkenin bağrında sakladığı bazı güzelliklere işaret edelim.Lübnan’ın
kuzey kesimindeki en önemli şehir
, yüzyıllardır aynı zamanda işlek bir liman olarak da faaliyet gösteren Trablus
şehridir.
Mecra
Mare Nostrum’da iki Trablus’un hikâyesi
Trablusşam.
İslâm dünyasındaki iki Trablus’tan biridir burası. Diğeri, Libya’nın başkentidir malum. Bu ikisini birbirinden ayırt etmek için Libya’dakine Trablus-u Garbî (Türkçede kısaca: Trablusgarb), Lübnan’dakine de Trablus eş-Şâm denmiş. Günümüzde bu kullanım, yalnızca Lübnan’daki Trablus için geçerli. Libya’nın başkentine Trablus deniyor, Lübnan’daki kardeşine ise Trablusşam. Türkçede ise bu ayrım genellikle bilinmediğinden, her ikisi de Trablus tesmiye olunuyor.
Sultan İkinci Abdülhamid’
in tahta çıkışının 25’inci yılı
anısına, 1902
ve civarında imparatorluğun dört bir yanına inşa edilen saat kulelerinden biri de Trablus’ta
bulunuyor. Geçirdiği ciddi restorasyonların ardından günümüze oldukça sağlam biçimde ulaşan kule
, uzun Osmanlı asırlarının
tatlı bir hatırası olarak ziyaretçilerini selamlıyor.
Sultan İkinci Abdülhamid’in tahta çıkışının 25’inci yılı anısına Trablus'ta yaptırılan saat kulesi. Bu tarihî saat kulesi, şehrin sembol yapılarındandır.
Mecra
Filistin’e Hanzala’yı hediye eden çizer: Naci el-Alî
- Trablus eski çarşılarını adımlarken göreceğiniz Cami-i Kebir, Taynal Camii, Mevlevihane ve çok sayıda eski medrese, sizleri Eyyûbî, Memlûk ve Osmanlı medeniyetlerinin izlerinde uzun soluklu bir gezintiye çıkaracak. Türk kahvesini çok seven Trablus halkının yemek ve tatlı konusundaki tercihleri de bizimkine oldukça yakın.
Memlûkler tarafından inşa edilmiş Cami-i Kebir.
Güneye doğru
yolumuza devam ederken, bir kolyedeki inci taneleri gibi Akdeniz’in
kıyısına sıra sıra dizilmiş kasabalar göreceğiz. Bunlardan en önemli ikisi Cubeyl
ve Cunye
.Her ikisi de
Fenikelilerden
kalma birer liman şehri olan bu kasabalar, Osmanlı
döneminde özenle muhafaza edilmiş. Cubeyl’de Sultan Abdülmecid’in
emriyle inşa edilen şirin cami, hâlâ duruyor ve Sultan’ın adıyla anılıyor. Cunye
ise hep bir sayfiye ve dinlenme mekânıymış. “Feylesof
” namıyla bilinen ünlü şairimiz Rıza Tevfik Bölükbaşı
, yakın dostu Ürdün Kralı Abdullah
’ın danışmanı olarak görev yaptıktan sonra, 1934-36
arasında burada yaşamış mesela.Ve nihayet Beyrut’tayız. 1975-90 arasında tam 15 yıl süren yıkıcı iç savaş öncesinde “Doğunun Paris'i” olarak bilinen, deniz ve dağların birbiriyle kucaklaşıp eşsiz bir kıvam oluşturduğu, barındırdığı çeşitlilik ve zenginlikle modası hiç geçmeyecek bir şehir burası… “Beyrut” kelimesinin eski İbranicede “Beerot” yani “kuyular” kelimesinden türediği varsayılıyor.
Mecra
Bir ülkenin adım adım yıkımına doğru…
Beyrut'un sahilden görünüşü.
Eski dönemlerde gerçekten de
Beyrut’un
içinde ve çevresinde sayısız kuyu ve su kaynağı varmış. Sırtını yasladığı ulu dağları düşününce, bu durum oldukça tabii. Bugün plansız yapılaşma, aşırı nüfus ve siyasi problemler nedeniyle ihmal edilmiş bir görüntüsü olsa da Beyrut
hâlâ nefesleri kesecek kadar etkileyici bir şehir.Merkezi
Akdeniz
kıyısına yakın olan Beyrut’ta
, birçok eser birbirine yürüme mesafesinde. Arapçada “Ravşa
” olarak isimlendirilen “Güvercin Kayalıkları”
, Muhammed el Emin Camii
, Ömer Camii, Şehitler Meydanı
, Hamra Caddesi
ve diğerlerini, aynı gün içinde yürüyerek gezmeniz ve görmeniz mümkün.
İhtişamlı duruşuyla Muhammed el-Emin Camii. Eski Başbakan Refik Hariri tarafından yaptırılan cami, 72 metre yükseklikte dört minareye sahiptir. Cami tamamlandıktan sonra, yanındaki kilisenin çan kulesinin yüksekliği de Hristiyanlar tarafından aynı seviyeye çıkarılmıştır.
Biraz daha vakit ayırırsanız, şehrin kuzeyindeki yeraltı
mağaralarında
(“Ceita”
olarak bilinir) sandalla gezintiye de çıkabilirsiniz. Geçtiğimiz yüzyılın ilk yarısında keşfedilen mağaralar, aynı zamanda Beyrut’un
içme suyunu sağlayan ana kaynaklar.- Beyrut’tan aşağı doğru devam ettiğimizde, yine iki tarihî şehir görürüz: Sayda ve Sûr. Fenikelilerin liman şehirleri olan bu yerleşimler, geçtiğimiz yıllarda İsrail’in saldırıları nedeniyle dünyanın siyasî gündemine de girmişti. Bugün ise nispeten sakin ve sessiz liman şehirleri görünümünde ikisi de. Sayda, Lübnan’ın sabun üretim merkezi. Sayda çarşılarında geleneksel usullerle üretilmiş bin bir çeşit sabuna rastlamanız sizi şaşırtmasın. Şehirde, bir sabun müzesi bile mevcut.
Sayda'nın denizden görünüşü.
Lübnan
, elbette sadece kıyı şeridinden ibaret değil. Ülkeye ismini veren ulu dağları ve vadilerin kenarlarına serpiştirilmiş birbirinden muhteşem kasabaları da mutlaka görmelisiniz. Bunlar arasında Beytuddin
, Deyr el Kamer
ve Bşarri
bilhassa önemli. Beytuddin’de “Ortadoğu’nun Elhamra’sı”
olarak bilinen gösterişli bir saray mevcut.Deyr el Kamer
, muazzam taş işçiliğiyle inşa edilmiş tarihî evleriyle ünlü. Kadişa Vadisi
’nde kurulu Bşarri
kasabası ise ünlü şair Halil Cibran’ın
memleketi.
Mecra
İki dünya arasında bir şair: Halil Cibran
Dağlara karşı Deyr el Kamer.
1883
’te buradaki bir köyde dünyaya gelen Cibran
, 1931
’de ölümünün ardından yine Bşarri’de
, bir mağaranın içine defnedilmiş. Mezarı bugün müze olarak ziyaret edilebiliyor.
Halil Cibran'ın doğduğu kasaba Bşarri'de bulunan ve müze haline getirilen mezarı.
Ortadoğu’nun
onca karmaşa, kaos ve gürültüsü içinde Lübnan
, birbirinden çarpıcı sürprizler sunuyor izleyenlere. Beyaz Ülke
, aslında âdeta Ortadoğu
denilen coğrafyanın küçük bir özeti konumunda. Zenginliği, gerilimleri ve çelişkileriyle…
Sitemizde paylaştığınız yorumlar, diğer kullanıcılar için değerli bir kaynaktır. Lütfen farklı görüşlere ve diğer kullanıcılara saygılı olun. Kaba, saldırgan, aşağılayıcı veya ayrımcı ifadeler kullanmaktan kaçının.