Kudüs kilidini açan zafer: Hıttîn

Katolik Kilisesi, Anadolu üzerine bir saldırı planı üzerine yoğunlaşmışken Türk-İslâm dünyası ise iç karışıklıklarla mücadele etmekteydi. Büyük Selçuklu Hükümdarı Melikşah vefat etmiş, devlet içerisinde taht mücadeleleri peyda olmuştu.

Kudüs Haçlı Krallığı'nın Kudüs'ü işgali.

Büyük Selçuklu Sultanı Muhammed Tapar'ın taç giyme töreni.

• O, mektuplarla tam olarak bir fiili birlik sağlayamamış olsa da Haçlı seferlerinden bu yana Türk-İslâm dünyasının fikri birliğe ulaşmasını sağlamıştı. Zira yazılan mektupların etkisinden olacak ki Musul Valisi Mevdud, Urfa Haçlı Kontluğu’nun üzerine seferler düzenleyerek kontluğun, Fırat Nehri’nin doğusunda kalan topraklarını ele geçirmişti.

I. Haçlı Seferi sonunda Haçlılar tarafından Kudüs ele geçirilmişti.

• Zengî’yle birlikte Halep ve Dımaşk ilk kez birleşmiş, bunun yanı sıra Antakya, Trablus ve Kudüs Haçlı Krallıkları karadan Türkler tarafından çevrelenmişti. İslâm dünyasında özlenen birliği sağlayan Zengî, artık bölgenin de en güçlü Müslüman hükümdarı olmuştu.

İmâdüddin Zengî ile başlayan siyasî birliği sağlama çabaları, Nureddin Mahmud Zengî’nin Musul Atabeyi olarak Haçlılara karşı kazandığı zaferler ve siyasî manevralarıyla artık tam anlamıyla gerçekleşmişti.

Mecra

Şark'ın en sevgili sultanı

• Sultan vasfıyla ilk hedef olarak siyasî birliği tekrardan sağlayan Salahaddîn, artık ikinci hedefini gerçekleştirmenin yollarını arıyordu; Kudüs’ü fethederek Haçlıları bölgeden çıkartmak.

1193'te Salahaddîn Eyyûbî'nin vefat ettiğinde Eyyûbî Sultanlığı'nın sınırları.

Salahaddîn, bu çerçevede Haçlılara karşı büyük başarılar kazandı. Öncelikle Merc-i Uyun’da Haçlıları hezimete uğrattı. Daha sonra Ürdün Nehri üzerinde stratejik bir konuma inşa edilmiş olan Beytülahzan Kalesi’ni fethetti.

Salahaddîn, Hittîn Savaşı'nda büyük bir Haçlı ordusunu mağlup edip 1187'de Kudüs şehrini ele geçirmesiyle hem Doğu hem de Batı kaynaklarında önemli bir konuma geldi.

• Ordusunu toplayan Salahaddîn, 1187 yılının Mart ayında sefer için Dımaşk’ın güney bölgesi olan Ra'sul-mâ bölgesine doğru harekete geçti. Bir süre bu bölgede ordugâhını kuran Salahaddîn, daha sonra büyük oğlu Melik Efdal’i burada toplanmakta olan ordunun başına komutan olarak tayin edip Busra şehrine geçti.

Hittîn Muharebesi, Hazreti Ömer'in halifeliği döneminde 638 yılında fethedilmesinin ardından uzunca süre Müslümanların hâkimiyetinde kalan Kudüs'ün fethine zemin hazırladı.

• Haçlıların harekete geçtiği haberini alan Salahaddîn ise ordugâhını el-Ukhuvane adlı bölgeye kurdu. Öyle ki Ukhuvane, yasemin kokan sarı bayraklardan, gelincik gibi kırmızı sancaklardan renkli bir bahçeyi andırıyordu.

Haçlılar tarafından tahrip edilen Mescid-i Aksâ'yı kendi elleriyle süpüren ve gül yağıyla yıkatan Salahaddîn Eyyûbî, Harem-i Şerîf'i Hristiyanlara ait sembollerden de arındırdı.

• Sultan Salahaddîn, tedbirli davranarak haçlı ordusu gelmeden bölgedeki su kaynaklarına hâkim olmuştu. Ancak Haçlılar bu kaynaklardan birini ele geçirmeyi başarmışlardı. Diğer kaynakları kaybetmek istemeyen sultan, ordunun sağ ve sol kanatlarından haçlıları ok yağmuruna tuttu. Bu ok atışları su kaynaklarını koruduğu gibi Haçlıların yönlendirilmesini de sağlıyordu. Bunun neticesinde Haçlı Birliği ok atışlarının da etkisiyle Hıttîn bölgesinde mevzilendi. Her iki ordu da geceyi ertesi gün yapılacak olan çarpışmaya hazırlıkla geçirecekti.

Haçlıların bu ok yağmuru altında ağır kayıplar vermesine rağmen henüz göğüs göğse çarpışma başlamamıştı. Bu sırada saflar arasında olan Salahaddîn, askerlerini hamle yapmaya teşvik ediyordu. İki ordu tam anlamıyla çarpışmaya başladığında ise sultanın Menkubers adındaki memlûkü, savaş meydanındaki cesaretiyle orduyu adeta şahlayacaktı.

''Kudüs Fatihi'' olarak nam salan Salahaddîn Eyyûbî, Hicaz bölgesine verdiği önemden dolayı ''Hadimü'l-Haremeyn'' (Mekke ve Medine'nin hizmetkarı) ünvanını kullanan ilk hükümdardır.

Mecra

2 Ekim 1187: Kudüs'ün fethi

• Savaşın kaybedildiğinin farkına varan Kral Guy ve komutanlar, canlarını kurtarmak maksadıyla tepelere doğru çekildiler. Ancak bu kaçış çok uzun sürmeyecek, Salahaddîn Hıttîn Tepesi’ne çekilen kralı ve yanındakileri esir alacaktı. Böylelikle gün ağarırken başlayan Hıttîn Meydan Muharebesi, kesin bir zaferle sonuçlanmış oluyordu. 4 Temmuz günü batan güneşle Kudüs Haçlı Krallığı karanlığa gömülerek artık üzerine hiçbir güneşin doğuşuna şahitlik edemeyecekti.