Kalem deyip geçme: Yazının, mürekkebin ve hatıranın zarif yolculuğu

Kalem Deyip Geçme

Malum; söz uçar, yazı kalır. Bütün kültür ve bilgi birikiminin, inanç ve tecrübenin, tasavvur ve tahayyüllerin nesiller boyunca aktarılmasının en sağlam yoludur yazı. Fakat, bilgi aktarımının diğer bir yolu olan şifahi yöntemin aksine yazı için bazı araç gereçler elzemdir.

Birkaç asır öncesine kadar iptidai yazı vasıtalarıyla yetinmek zorunda olan insanoğlu, imkânların gelişmesiyle birlikte çok daha kullanışlı araç gereçlere kavuştu. Üstelik bunlara her gün yenileri eklenmekte...

Asrî zamanların üç temel yazı aleti: kurşun kalem, dolma kalem ve tükenmez kalem... Bunlara sonradan keçe uçlu, iğne uçlu, fosforlu vb. kalem türleri de dâhil oldu. Elan bambaşka metotlarla geliştirilmiş kalemler de çıkmaya devam ediyor. Fakat şurası bir gerçek ki yazıp çizmeyi seven, yazı araç gereçlerine kıymet veren eşhasın kahir ekseriyeti bunların çoğuna yüz vermez, kurşun kalem ve dolma kalemi ise yanından eksik etmez.

Kurşun kalem tamamıyla doğal malzemeden istihsal edilir. Dokunurken ağacın gövdesini, ucunu yontarken ahşabın kokusunu hissedersiniz. İyice kısaldığında kullanmaya devam edebilmek için arkasına “uzatma aparatı” takabilirsiniz. Yokluk devirlerinde bu iş için, babanın tıraş bıçağının plastik arka kısmı kesilip kaleme takılırdı. Günümüzde ise bu iş için özel olarak üretilmiş uzatma aparatları var.

Kurşun Kalemin Kurşunu

Dolma Kaleme Giriş

Dolma kalem ise belki de en asil, en kişilikli, en özel kalemdir. 20. yüzyılın ortalarında tükenmez kalemin yükselişiyle pabucu dama atılan dolma kalemler son zamanlarda yeniden ilgi odağı olmuş durumda. Hızla artan dolma kalem merakı internetteki blogların da etkisiyle dolma kalem kullanan ve biriktiren ciddi bir kitle oluşturdu.

Tükenmez kalemin olanca basitliğine nazaran karmaşık bir yapıya sahip olan dolma kalemler farklı uç tipleri, değişik dolum sistemleri, çeşitli gövde materyalleri ile yeni meraklıların kafasını karıştırmakta; Çin malı ucuz ve adi olanlar ise dolma kalemle yeni tanışan meraklıları, akıtma, sızdırma, cızırtılı yazım gibi sorunlardan ötürü bu kalemden soğutmaktadır.

Dolma kalemin kalbi, ucudur ve “uç” dolma kalemin, üretilmesi en zor parçasıdır. Dolma kalem üreten yüzlerce marka vardır ama ucu üreten işletme sayısı belki de iki elin parmaklarını geçmez. Kaliteli bir uç, yazım kolaylığı verir ve yazmaktan zevk almanızı sağlar. Ucun üretilmesi için en elverişli malzeme altındır. Dolma kalem ucunda altın, kıymetli maden olmasından ziyade, esneme kabiliyeti ve yumuşak, pürüzsüz yazım için tercih edilir. Paladyum, rodyum, platin, çelik gibi madenler de uç üretiminde kullanılır.

İncelikler, İncelikler

Şişe mürekkebi ile kullanılan hazneli dolma kalemlerin birçok alt türü bulunmakla birlikte en itibarlı ve kullanışlı olanı pistonlu olanlardır. Kalemin ucu mürekkep şişesine daldırılır ve tepedeki düğme çevrilerek kalemin içine mürekkep dolması sağlanır. Kartuşlu kalemler karşısındaki avantajı, daha bol mürekkep taşıyabilmesi ve dolayısıyla daha uzun yazıma izin vermesidir. Kalemi doldurmak ise zevkli bir ritüeldir, hatta ele bulaşan mürekkep lekesi kalem erbabının süsüdür.

Kendinden hazneli olmayan, yani kartuşla çalışan dolma kalemlere şişe mürekkebi doldurmak da mümkündür. Bu iş için üretilmiş “dönüştürücü”ler bulunmaktadır (converter). Kartuşun takıldığı yere dönüştürücü takılır, kalem tıpkı pistonlu dolma kalemlerde olduğu gibi mürekkep şişesine daldırılır ve dönüştürücünün tepesindeki parça çevrilerek kaleme mürekkep çekilir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, alacağınız dönüştürücünün dolma kalemle uyumlu olmasıdır.

Aynı durum, kaleme takacağınız kartuş için de geçerlidir zira, bazı markalar kendi kartuş ve dönüştürücülerini farklı tipte ürettikleri için bunlar sadece ilgili markanın kalemleriyle kullanılabilmektedir. Uluslararası standartta kartuşlar ve dönüştürücüler ise birçok markanın dolma kalemiyle uyumludur.

Tükenmezin Tükenişi

Tükenmez kalemin ruhsuzluğu, her ne kadar yedek içleri mevcutsa da kullan-at mantığıyla üretilmesindedir. Kaliteli dolma kalemler ise evladiyeliktir, yıllarca size hizmet eder; uç, yazdıkça elinizin yazım tarzına göre şekillenir. Fakat, dolma kalem bakım ister, belli aralıklarla temizliğe ihtiyaç duyar. İnternette bu konuyla ilgili açıklayıcı yüzlerce yazı ve video bulabilirsiniz.

• Temel kurallar şunlardır: Kalemin temizliğinde oda sıcaklığında su kullanın. Sirke, kolonya, deterjan, alkol, aseton vb. kimyevi maddelerden kesinlikle uzak durmalısınız, çünkü kimyevi maddeler kalemin damak kısmına zarar verir, kalemi kullanılmaz hâle getirir.

Ya Mürekkep

Dolma kalemin olmazsa olmazı mürekkeptir ve tahmin edemeyeceğiniz kadar renk ve tonda mürekkep bulmak mümkündür. Arşiv tipi (permanent) mürekkepten kokulu mürekkebe kadar zengin bir çeşit sizi beklemektedir. Mürekkep seçiminde dikkat etmeniz gereken nokta ise kaleminiz Uzak Doğu kökenliyse damaktaki mürekkep kanalları dar olacağından Avrupa tipi yoğun kıvamlı mürekkepler yerine akışkanlığı yüksek mürekkepler seçmeniz gerektiğidir.

Kâğıt Mühim

İz Sürmenin İncelikleri

Aklınıza yatan kalemi almak için ise AVM’lerdeki janjanlı zincir mağazalar yerine şehrinizdeki, işi sadece kırtasiyecilik olan mekânları tercih ederseniz daha uygun fiyatlar görürsünüz. İstanbul’da mukim meraklılar Sirkeci’deki Ankara Caddesi üzerinde bulunan kırtasiyeleri, Ankara’dakiler ise Kızılay ve Ulus’taki kırtasiyeleri tercih edebilirler. Ayrıca, bulunduğunuz muhitteki eski kırtasiyelerin tozlu raflarını karıştırın, artık üretilmeyen fakat meraklılarının şevkle aradığı eski dolma kalemleri bulup çok cüzi fiyatlara alabilirsiniz.