Kuzey Makedonya’da Kurban Bayramı gelenekleri

Kuzey Makedonya’da bayram heyecanı günler önce başlar. Bu ülkedeki Arnavut, Türk, Boşnak, Torbeş ve Pomak Müslümanların öncelikleri arasında ilk sırada kurbanlıkların alınması yer alır. Genellikle koç veya koyun tercih edilir çok yaygın olmamakla birlikte, büyükbaş tercih edenler de var.

Kadınların bayram telaşı da günler önceden başlar. Bir yandan pazar alışverişi yapılır, diğer yandan çocuklar için bayramlık alınır Ardından evler kireçlenip dip köşe temizlik yapılır. Bayramlık tatlılar hazırlanır tercihen baklavalar açılır. Bayramın müjdecisi olan arife günü, neredeyse bayramdan daha önemli görülüyor ve âdeta bayram arife gününden itibaren yaşanıyor. Özellikle kırsal kesimlerde yaşayan Müslümanlar, arife günü çalışmazlar; işleri bayram sonrasına bırakırlar. Arife günü vefat eden yakınların kabirleri ziyaret edilir ve bakımı yapılır. Bayram sabahı erkekler tarafından yapılacak ziyaret için kabirler, misafir kabulüne hazır hâle getirilir. Kabir başlarında ölmüşlerin ruhuna Yasin okunur ve dua edilir.

Kuzey Makedonya’da gözlemlenen kurban geleneklerinden belki de en önemlisi arife günü kurban kesmektir. Daha çok varlıklı ailelerin kestiği bu kurbanla, bayramın karşılanması ve bayrama girilmeden önce ihtiyaç sahibi ailelerin et ihtiyaçlarının karşılanması hedeflenir. Buna ilaveten, muhtaç ailelere gıda ve çocuklara elbise yardımı da yapılır.

Bayram sabahıysa, erkenden kalkılıp sabah ve bayram namazına camilere gidilir. Bayram namazından sonra yapılan kabristanlar ziyaretlerinde imamlar toplu şekilde Yasin okuyup, dua ederler. Daha sonra cemaat, yakınlarının kabrini ziyaret edip dualarını eder.

Kurbanlıklar burada genellikle bayramdan önce temin edilir ve herkes kurbanını bir an önce kesmek ister. Kurbanlıklar bayramın birinci günü kesilir. Gurbette bir yakını olanların işi daha zordur. Onlar için ilk gün birkaç kurban kesimi yapılır. Kuzey Makedonya’nın bazı kesimlerinde kesilen kurbanın sağ tarafının onu kesen kişiye ayrılıp sol tarafın kurban kesmeyen diğer akrabalara, komşulara ve eşe dosta dağıtılması âdeti vardır. Kurban kesimi bittikten sonra ailece bayram kuşluğu denilen yemek yenir. Ardından en yakınlardan başlayarak akraba ve eş dost ziyaretleri başlar. Bazı bölgelerde kadınlar evde kalır, erkekler bayramlaşmaya gider. Bazı diğer bölgelerdeyse yaşlılar evde kalırken, evin gençleri bayramlaşmaya gider.

Bayram ziyaretlerinde nişanlı erkekler, kız tarafını ziyarette mutlaka elbise ve altın götürürler. Yeni evli gelinler, öncelikle baba evine giderek aileleriyle bayramlaşır. Yeni cenazesi olanlar bayramlaşmaya gitmez ve bayramlaşmaya gelen misafirlere ikramda bulunmazlar.

Bayramlaşmalarda, küçükler büyüklerin ellerini öper. Çocuklara bayram harçlığı verilir. Misafirlere başta baklava olmak üzere, kahve, meyve suyu veya farklı meşrubatlar ikram edilir.

*Bu yazının başlığı yazardan bağımsız editoryal olarak hazırlanmıştır.