Mekke’ye uzanan bin yıllık hac yolculuklarının değişmeyen hissi

Bu yol ve varılan belde öyle özel ki bu hem Müslüman hem de gayrimüslim seyyahların hatıralarında kendine önemli bir yer tutmuş. Yüzyıllar boyunca tutulan bu hatıratlar, bugün elimizde önemli bir literatür olmasını sağlamış. Timaş Yayınları’ndan geçtiğimiz haftalarda çıkan Mekke’ye Giden Bin Yol isimli eser işte bu seyyahların bazılarının hatıralarını bir araya getiriyor.

Değişen dinamiklere rağmen aynı yolculuk İbn Battuta’dan İbn Cübeyr’e, Bolognalı Ludovico di Varthema’dan İngiltereli Joseph Pitts’e, Sir Richard Burton’dan Malcolm X’e pek çok ismin hac seyahati hatıralarının derlendiği Mekke’ye Giden Bin Yol, Orta Çağ’dan günümüze kadar uzanan geniş bir zaman aralığında hac seyahatinin değişen dinamiklerini ve bu dinamiklere rağmen seyahatlerdeki lezzetin hep aynı kaldığını vurguluyor. Kimi zaman tehlikelerle dolu yollardan, dağlardan, haydutların pusuda beklediği topraklardan geçen; kimi zaman kervanlardaki deve sürücülerinin mırıldandığı ezgiler eşliğinde çölde ay ışığının aydınlattığı sakin geceler ve kavurucu gündüzler boyu yol alan; ardından aylar sonra Mekke’ye ulaşan hacıların tecrübeleri bu sayfalar arasında yer alıyor. Asırlar evvel bu yolculuğa çıkan hacılar ile Jet Çağı’nda uçak biletini alıp Mekke’ye birkaç saat içinde varan hacıların hissettiği ortak duyguları bir araya getiren bu koleksiyon, tüm insanlığı hayran bırakan ihtişamlı seyahatlerin ne anlama geldiğini birinci elden anlatıyor.

25 farklı ismin hatıraları, deneyimleri Michael Wolfe’un derleyip bizzat kendi seyahat deneyimini de aktardığı; Selma Özülkü’nün Türkçeye tercüme ettiği Mekke’ye Giden Bin Yol, seyahat edebiyatına dair önemli bir eser olma özelliği taşıyor. Bu bağlamda 25 farklı isimin yazıları bir araya gelmiş. Eser aynı zamanda hac ibadetinin ilkelerine ve uygulamalarına dair bilgiler veriyor. Seyyahların dönemin siyasi olaylarına ve aktörlerine dair gözlemlerini de paylaştığını ekleyelim. Bu da kitabı bölgeye dair kapsayıcı bir bilgilendirme aracı hâline getiriyor. Birbirinden farklı dönemlerden, bölgelerden gelen bu seyyahların hatıraları aslında beş farklı çağı da sentezlemiş oluyor.